Η ακραία ζέστη, που ενισχύεται από την κλιματική κρίση, “στεγνώνει” την Ευρώπη το καλοκαίρι και επιδεινώνει την ξηρασία που πλήττει την ήπειρο, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση. Οι ερευνητές της ανάλυσης διαπίστωσαν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες αύξησαν την εξάτμιση του νερού από το έδαφος, τα ποτάμια, τις λίμνες και τη βλάστη. Σύμφωνα με την ανάλυση, οι συνθήκες αυτές έγιναν 80 φορές πιθανότερες στη Δυτική Ευρώπη και 40 φορές πιθανότερες στην Ανατολική Ευρώπη εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Παράλληλα, η ξηρασία που έπληξε τη Δυτική Ευρώπη, έγινε πέντε φορές πιθανότερη εξαιτίας της ρύπανσης από ορυκτά καύσιμα, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη η πιθανότητα έγινε έντεκα φορές πιο πιθανή.
Μέχρι σήμερα, οι ξηρασίες συνδέονταν κυρίως με τις χαμηλές βροχοπτώσεις. Ωστόσο, ο τελευταίος χειμώνας στη Δυτική Ευρώπη ήταν ιδιαίτερα βροχερός. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η κλιματική κρίση αλλάζει πλέον τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η ξηρασία στην Ευρώπη, με τις υψηλές θερμοκρασίες να αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα αυτό το καλοκαίρι. Σύμφωνα με την ανάλυση, η σημερινή ξηρασία στη Δυτική Ευρώπη χαρακτηρίζεται “ακραία”, ενώ σε έναν κόσμο χωρίς την κλιματική κρίση θα θεωρούνταν “μέτρια”.
Η αξιολόγηση καλύπτει την περίοδο έως τα τέλη Ιουνίου, δηλαδή στις αρχές του καλοκαιριού, όμως οι επιπτώσεις είναι ήδη σοβαρές. Πολλές χώρες έχουν επιβάλει έκτακτους περιορισμούς στην κατανάλωση νερού, ενώ στο μεγαλύτερο μέρος της νότιας Αγγλίας έχει απαγορευτεί η χρήση λάστιχου για πότισμα.
Αυξημένος κίνδυνος πυρκαγιών
Την ίδια στιγμή, φονικές πυρκαγιές πλήττουν Ισπανία και Γαλλία, ενώ οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με μερικά από τα ξηρότερα εδάφη που έχουν καταγραφεί ποτέ. Υπολογίζεται ότι η Ευρώπη θα χάσει περίπου 9 εκατομμύρια τόνους σιτηρών, με τη Γαλλία να αναμένει τη χειρότερη σοδειά καλαμποκιού των τελευταίων 50 ετών και τους αγρότες στη Ρουμανία να έχουν χάσει περισσότερα από ένα εκατομμύριο εκτάρια καλλιεργήσιμης γης.
Η στάθμη των ποταμών έχει υποχωρήσει σε ολόκληρη την Ευρώπη, περιορίζοντας την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και δυσχεραίνοντας τη μεταφορά εμπορευμάτων με πλοία. Η στάθμη του Ρήνου στο Λόμπιτ της Ολλανδίας βρίσκεται πλέον χαμηλότερα από το ελάχιστο επίπεδο που είχε καταγραφεί κατά το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι του 1976. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι διαταραχές αυτές ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, πλήττοντας κυρίως τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η σύνδεση ανάμεσα στην ανθρωπογενή κλιματική κρίση και την ξηρασία των ευρωπαϊκών καλοκαιριών είναι πλέον ξεκάθαρη.
“Παρατηρούμε πλέον αυξημένη τάση για ασυνήθιστα ξηρό έδαφος ήδη από την άνοιξη, πριν καν ξεκινήσει το καλοκαίρι”, δήλωσε ο Δρ. Ντόμινικ Σουμάχερ του ETH της Ζυρίχης. “Αυτό είναι αποτέλεσμα των δικών μας ενεργειών. Καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, η “δίψα” της ατμόσφαιρας αυξάνεται γρήγορα, απορροφώντας την υγρασία από ποτάμια, λίμνες, ταμιευτήρες και το έδαφος. Όσο θερμαίνεται ο αέρας, τόσο περισσότερο στεγνώνει το έδαφος”.
Ο ερευνητής πρόσθεσε ότι η ξηρασία του 2026 εμφανίστηκε δύο μήνες νωρίτερα σε σχέση με εκείνη του 2022. Παράλληλα, η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες για την εκδήλωση δασικών πυρκαγιών στη Δυτική Ευρώπη.
“Όταν μια περίοδος ξεκινά σχετικά υγρή και στη συνέχεια μετατρέπεται σε εξαιρετικά ξηρή, δημιουργούνται οι ιδανικές συνθήκες για μια ακραία αντιπυρική περίοδο, καθώς αναπτύσσεται περισσότερη βλάστηση που αργότερα λειτουργεί ως καύσιμη ύλη”, εξήγησε.
Ανάγκη για άμεση δράση
Η Δρ. Μαριάμ Ζακαρία από το Imperial College του Λονδίνου, επίσης μέλος της ερευνητικής ομάδας, προειδοποίησε ότι “το πιο ανησυχητικό είναι πως αυτές οι συνθήκες εκδηλώνονται ήδη με υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 1,4°C. Αν οι παγκόσμιες εκπομπές αυξήσουν τη θερμοκρασία στους 2,8°C, όπως προβλέπεται, οι έντονες συνθήκες εξάτμισης θα μπορούσαν να γίνουν δύο φορές πιθανότερες. Χωρίς άμεσες και δραστικές μειώσεις των εκπομπών, η Ευρώπη οδεύει προς ένα μέλλον όπου τα αποπνικτικά και ξηρά καλοκαίρια θα επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά”.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, δήλωσε: “Η επιδείνωση των ξηρασιών αποτελεί ένα ξεκάθαρο προειδοποιητικό σήμα ότι ο πλανήτης υπερθερμαίνεται. Όσο η ανθρωπότητα συνεχίζει να καίει τεράστιες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυτές οι σκληρές, κλιματικά υποκινούμενες ξηρασίες θα γίνονται ολοένα πιο έντονες και πιο δαπανηρές τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις οικονομίες. Η λύση είναι εξίσου σαφής: πολύ ταχύτερη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας”.
Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε από την κοινοπραξία επιστημόνων World Weather Attribution (WWA), η οποία χρησιμοποίησε επιστημονικές μεθόδους που έχουν αξιολογηθεί από ομοτίμους. Η μελέτη εξέτασε την ξηρασία στη Δυτική Ευρώπη –συμπεριλαμβανομένων της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας– κατά την περίοδο από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο. Για την Ανατολική Ευρώπη, όπου οι μειωμένες βροχοπτώσεις διαρκούν ήδη έναν χρόνο, η ανάλυση κάλυψε τους τελευταίους δώδεκα μήνες σε 15 χώρες, από το Βέλγιο έως την Εσθονία.
