Η Σουηδία αποφάσισε να μην προχωρήσει με εγχώριας σχεδίασης και ανάπτυξης πλοίο για το Πολεμικό της Ναυτικό κι επέλεξε να πάει στην έτοιμη λύση της FDI Belharra, που ήδη έχει παραγγείλει η Ελλάδα. Τι σημαίνει αυτό για την αλυσίδα υποστήριξης του πλοίου και τι εξοπλισμό επέλεξαν οι Σουηδοί.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η επίσημη απόφαση της Σουηδίας να επιλέξει τη γαλλική φρεγάτα FDI Belharra για το Πολεμικό Ναυτικό της, στο πλαίσιο του προγράμματος Luleå, αποτελεί μια εξαιρετικά θετική και πολυεπίπεδη εξέλιξη για την Ελλάδα.
Η κίνηση αυτή της Στοκχόλμης, η οποία αφορά στην προμήθεια τεσσάρων σύγχρονων πλοίων, δεν είναι απλώς μια εμπορική επιτυχία της γαλλικής βιομηχανίας, αλλά μια στρατηγική επιβεβαίωση της ελληνικής επιλογής που αλλάζει τα δεδομένα υποστήριξης, κόστους και επιχειρησιακής αξίας του πλοίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τι σημαίνει η σουηδική επιλογή για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η είσοδος της Σουηδίας στην οικογένεια των χρηστών της φρεγάτας FDI φέρνει άμεσα και απτά οφέλη, με κυριότερο τον διαμοιρασμό του κόστους μελλοντικών αναβαθμίσεων και της υποστήριξης (cost sharing). Όταν η Ελλάδα αγόρασε τις τρεις Belharra, οι μόνοι χρήστες ήταν το γαλλικό και το ελληνικό ναυτικό. Με την προσθήκη της Σουηδίας ως τρίτου χρήστη, δημιουργείται ένα ευρύτερο club χωρών που θα μοιράζονται τα έξοδα για τη συντήρηση, την τεχνική υποστήριξη και κυρίως, την ανάπτυξη νέων εκδόσεων λογισμικού ή την ενσωμάτωση νέων όπλων. Ο ίδιος ο Σουηδός Υπουργός Άμυνας, Παλ Γιόνσον, αναφέρθηκε ρητά στη δυνατότητα επιμερισμού του κόστους με τη Γαλλία και την Ελλάδα, γεγονός που αποδεικνύει ότι η Αθήνα αποκτά έναν ισχυρό εταίρο στην υποστήριξη του στόλου της.
Επιπλέον, η εξέλιξη αυτή προσφέρει πλήρη δικαίωση στη στρατηγική επιλογή του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Η Σουηδία, μια χώρα με τεράστια ναυτική παράδοση, εξαιρετικά αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης και μια από τις πιο προηγμένες εγχώριες αμυντικές βιομηχανίες παγκοσμίως, απέρριψε τις ανταγωνιστικές προτάσεις της βρετανικής Babcock και της ισπανικής Navantia. Το γεγονός ότι η Στοκχόλμη προτίμησε ένα πλοίο που ήδη ναυπηγείται, είναι δοκιμασμένο και παραδίδεται άμεσα, επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα απέκτησε μια κορυφαία, ώριμη και διεθνώς αναγνωρισμένη πλατφόρμα.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, ενισχύεται η διαλειτουργικότητα εντός του ΝΑΤΟ. Οι ελληνικές φρεγάτες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και οι σουηδικές στη Βαλτική Θάλασσα θα χρησιμοποιούν το ίδιο κεντρικό σύστημα μάχης SETIS και την ίδια αρχιτεκτονική ψηφιακής διαχείρισης. Αυτό διευκολύνει τις κοινές ασκήσεις, την ανταλλαγή τακτικών δεδομένων και τη δημιουργία κοινών αμυντικών δογμάτων απέναντι σε σύγχρονες απειλές.
Το κόστος της σουηδικής παραγγελίας
Η Σουηδία ανακοίνωσε την πρόθεσή της να αποκτήσει τέσσερις φρεγάτες FDI με συνολικό εκτιμώμενο κόστος περίπου 40 δισεκατομμύρια σουηδικές κορόνες, ποσό που μεταφράζεται σε περίπου 4,25 δισεκατομμύρια δολάρια ή 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι το μέσο κόστος ανά μονάδα ανέρχεται κοντά στο 1 δισεκατομμύριο ευρώ, τιμή που θεωρείται εξαιρετικά ανταγωνιστική για πλοία πρώτης γραμμής με αυτές τις δυνατότητες.
Το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί βέβαια από τις τελικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τον ακριβή εξοπλισμό και τα υποσυστήματα που θα ενσωματωθούν. Οι παραδόσεις των σουηδικών πλοίων αναμένεται να ξεκινήσουν το 2030, με ρυθμό ενός πλοίου ανά έτος, εκμεταλλευόμενες την ήδη ενεργή και δοκιμασμένη γραμμή παραγωγής στο Λοριάν της Γαλλίας, η οποία αυτή τη στιγμή ολοκληρώνει τα ελληνικά και γαλλικά πλοία.
Οι διαφορές στη διαμόρφωση σε σχέση με τις ελληνικές Belharra
Οι ελληνικές φρεγάτες FDI HN (όπως οι Κίμων, Νέαρχος και Φορμίων) έχουν σχεδιαστεί με βάση τις ιδιαίτερες, υψηλής έντασης απειλές του θεάτρου επιχειρήσεων της Ανατολικής Μεσογείου. Η ελληνική διαμόρφωση δίνει απόλυτη έμφαση στην εκτεταμένη αεράμυνα περιοχής. Για τον λόγο αυτό, τα ελληνικά πλοία διαθέτουν 32 κελιά κάθετης εκτόξευσης Sylver A50 για ισάριθμους πυραύλους Aster 30, σύστημα εγγύς προστασίας RAM με 21 βλήματα, καθώς και προηγμένες δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου με το κορυφαίο σόναρ Kingklip και το συρόμενο σόναρ Captas-4. Η 4ης φρεγάτα Θεμιστοκλής θα φέρει ακόμη πιο αυξημένες δυνατότητες, στην έκδοση 2++ όπως έχει επικρατήσει να λέγεται, με τις πρώτες τρεις να ξαναμπαίνουν στο ναυπηγείο για να λάβουν σταδιακά τις αναβαθμίσεις.
Η σουηδική διαμόρφωση, αν και διατηρεί το ίδιο σκάφος, το ραντάρ Sea Fire και το σύστημα μάχης SETIS, διαφοροποιείται σημαντικά προκειμένου να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της Βαλτικής Θάλασσας και να ενσωματώσει την ισχυρή εγχώρια αμυντική βιομηχανία της Σουηδίας.
Η πρώτη μεγάλη διαφορά εντοπίζεται στα όπλα προσβολής επιφανείας. Ενώ η Ελλάδα χρησιμοποιεί τους γαλλικούς πυραύλους Exocet MM40 Block 3c, η Σουηδία επέλεξε να εγκαταστήσει τους δικούς της, εγχώριας κατασκευής αντιπλοϊκούς πυραύλους RBS 15 της εταιρείας Saab. Η επιλογή αυτή είναι λογική για τη Στοκχόλμη, καθώς διαθέτει ήδη μεγάλες αποθήκες αυτών των βλημάτων και οι υποδομές της είναι πλήρως προσαρμοσμένες σε αυτά.
Η δεύτερη διαφορά αφορά στο πυροβολικό και τα συστήματα εγγύς άμυνας. Η Ελλάδα έχει επιλέξει το κύριο πυροβόλο Leonardo των 76 χιλιοστών. Αντίθετα, η Σουηδία θα εξοπλίσει τις δικές της Belharra με τα διάσημα εγχώρια ναυτικά πυροβόλα της BAE Systems Bofors, χρησιμοποιώντας διαμετρήματα των 57 χιλιοστών και των 40 χιλιοστών. Παράλληλα, για την αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών, οι Σουηδοί θα τοποθετήσουν τους τηλεχειριζόμενους σταθμούς όπλων Trackfire της Saab, αντί των γαλλικών Narwhal που φέρουν τα ελληνικά πλοία.
Η τρίτη και πιο ενδιαφέρουσα διαφορά βρίσκεται στην αρχιτεκτονική της αεράμυνας. Η Σουηδία επιβεβαίωσε ότι τα πλοία της θα φέρουν τον πύραυλο Aster 30, ο οποίος της προσφέρει για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τη δυνατότητα κατάρριψης βαλλιστικών πυραύλων και μαχητικών σε μεγάλες αποστάσεις, τριπλασιάζοντας την αντιαεροπορική ισχύ της χώρας. Ωστόσο, για την αεράμυνα μικρότερης και μέσης ακτίνας, οι Σουηδοί σχεδιάζουν να συνδυάσουν τον Aster 30 με το βρετανικό σύστημα CAMM-ER, ακολουθώντας μια προσέγγιση που μοιάζει περισσότερο με τη διαμόρφωση του γαλλικού ναυτικού παρά με την αμιγώς «βαριά» αντιαεροπορική διαμόρφωση της Ελλάδας.
Τέλος, στον τομέα των αισθητήρων και του ανθυποβρυχιακού πολέμου, η Σουηδία θα ενσωματώσει το δικό της ραντάρ Giraffe 1X της Saab για δευτερεύουσες λειτουργίες εντοπισμού και προειδοποίησης, καθώς και το σουηδικό σύστημα ανθυποβρυχιακών τορπιλών Torped 47, το οποίο είναι ειδικά σχεδιασμένο για να λειτουργεί στα ρηχά, υφάλμυρα και δύσκολα νερά της Βαλτικής, σε αντίθεση με τις γαλλικές τορπίλες MU90 που χρησιμοποιεί η Ελλάδα.
Η σουηδική παραγγελία αποτελεί μια εξέλιξη-ορόσημο που αναβαθμίζει τη θέση της Ελλάδας ως αρχικού χρήστη ενός επιτυχημένου ευρωπαϊκού προγράμματος. Η διαφοροποίηση των σουηδικών πλοίων με την προσθήκη συστημάτων της Saab και της Bofors δεν αποτελεί μειονέκτημα, αλλά πλεονέκτημα, καθώς η γαλλική εταιρεία υποχρεούται πλέον να πιστοποιήσει αυτά τα σκανδιναβικά όπλα στο σύστημα μάχης SETIS.
Αυτό εμπλουτίζει τις διαθέσιμες επιλογές και τη «βιβλιοθήκη» του πλοίου, δίνοντας στο μέλλον και στην Ελλάδα τη δυνατότητα να επιλέξει από μια πολύ μεγαλύτερη γκάμα όπλων και συστημάτων, αν αποφασίσει να αναβαθμίσει ή να επεκτείνει τον δικό της στόλο.
