Τα καύσιμα, η ενέργεια και τα τρόφιμα αποτελούν σημαντικές πηγές οικονομικής πίεσης στους καταναλωτές, που προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς με 6 στους 10 να αναβάλλουν αγορές και 4 στους 10 να μειώνουν αγορές.
Η αναβολή αγορών αφορά κυρίως προϊόντα ένδυσης, προσωπικών ειδών και δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές) ενώ η μείωση πραγματοποιείται περιορισμό των αγορών βασικών αγαθών, κατανάλωσης καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας παράλληλα με τη στροφή προς προσφορές και την αναζήτηση φθηνότερων προϊόντων.
Αυτά προκύπτουν από έρευνα του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) που καταγράφει τις αντιλήψεις, τα συναισθήματα και τις προσαρμοστικές συμπεριφορές των καταναλωτών απέναντι στις τρέχουσες γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις και ειδικά σε σχέση με τον πόλεμο στον Περσικό κόλπο.
Στην έρευνα καταγράφεται ένα περιβάλλον υψηλής συναισθηματικής πίεσης στους καταναλωτές, έντονης προσαρμογής της κατανάλωσης με μείωση δαπανών και αυξημένων προσδοκιών για κρατική στήριξη, με το 81% να θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα, το 77% για τα καύσιμα και το 67% για τρόφιμα.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 55% του κοινού πιέζεται περισσότερο από ανατιμήσεις στην κατηγορία Καύσιμα-Ενέργεια (αθροιστικά) και το 40% από τα τρόφιμα ενώ ο πόλεμος στον Περσικό κόλπο έχει τα μεγαλύτερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από τις κρίσεις που ζητήθηκε στο κοινό να αξιολογήσουν.
Η ανησυχία και το άγχος εμφανίζονται, επίσης, σε υψηλά επίπεδα σε όλα τα ζητήματα. Αξιοσημείωτο είναι, σύμφωνα με την έρευνα, ότι η περιβαλλοντική κρίση, ενώ θα ήταν αναμενόμενο να μην έχει τόσο μεγάλη επίδραση στην ψυχοσύνθεση του καταναλωτικού κοινού, προκαλεί πιο έντονη συναισθηματική αντίδραση, σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα ευρήματα αναδεικνύουν, όπως σημειώνεται, τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση των νοικοκυριών λόγω πολλαπλών κρίσεων.
Σημαντική πηγή οικονομικής πίεσης τα τρόφιμα
Τα τρόφιμα παραμένουν σημαντική πηγή οικονομικής πίεσης παρά τις πιέσεις των τιμών στα καύσιμα.
Οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα είναι από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας (αθροιστικά) και τις τιμές τροφίμων.
Σήμερα η σημαντικότερη επιβάρυνση είναι:
- 40%: Τρόφιμα
- 34%: Ενέργεια
- 21%: Καύσιμα
Το επόμενο εξάμηνο η σημαντικότερη επιβάρυνση θα είναι:
- 39%: Τρόφιμα (παραμένουν πρώτη ανησυχία)
- 35%: Καύσιμα (σημαντική αύξηση προσδοκώμενης πίεσης)
- 21%: Ενέργεια (σχετική αποκλιμάκωση ανησυχίας)
Όπως σημειώνεται, παρότι οι τιμές τροφίμων καταγράφουν σχετικά σταθερή πορεία τιμών πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σε αντίθεση με τις τιμές καυσίμων που έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές τροφίμων.
Αυτό αποδίδεται, σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στη συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας τετραετίας.
Από πού «κόβουν»
Ως προς την εκτίμηση του μέλλοντος, η εξέλιξη δείχνει ότι οι καταναλωτές αναμένουν μετατόπιση της πίεσης προς τις μεταφορές, καθώς υποχωρεί η ανάγκη για θέρμανση λόγω του καλοκαιριού και αυξάνεται η ανάγκη για μετακινήσεις, διατηρώντας όμως τα τρόφιμα ως βασικό σημείο κόστους.
Οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής συμπεριφοράς τους με κύριες κατευθύνσεις την αναβολή και τη μείωση δαπανών.
Συγκεκριμένα, για την αναβολή δαπανών:
- το 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών,
- το 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές).
Αναφορικά με τη μείωση δαπανών:
- το 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις,
- το 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα,
- το 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο),
- το 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων, και
- το 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Προσδοκίες για κρατική στήριξη
Σε ό,τι αφορά τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσης για το επόμενο εξάμηνο, ποσοστό 81% των καταναλωτών θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα, 77% για τα καύσιμα, 67% για τρόφιμα και βασικά είδη, 51% για φορολογικές υποχρεώσεις και 38% για ενοίκια και κατοικία.
