Το κοινοβούλιο της Κούβας υιοθέτησε ομόφωνα χθες Πέμπτη ιδιαίτερα ευρύ πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων προς την οικονομία της αγοράς, ιστορική στροφή για τη νήσο υπό κομμουνιστική κυβέρνηση που αντιμετωπίζει βαθιά οικονομική κρίση και εντεινόμενη πίεση από τις ΗΠΑ.
Τα 400 και πλέον μέλη του κοινοβουλίου της νήσου κλήθηκαν να εκφραστούν για 176 προτάσεις, που αφορούν διάφορους τομείς της οικονομίας, που παρουσίασε νωρίτερα ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο.
Οι μεταρρυθμίσεις υιοθετήθηκαν ομόφωνα σε ψηφοφορία που διεξήχθη απλά με ύψωμα του χεριού, σύμφωνα με πλάνα που μεταδόθηκαν απευθείας από την κρατική τηλεόραση.
Τα μέτρα αφορούν την οργάνωση ιδιωτικών και κρατικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων τραπεζών και τουριστικών επιχειρήσεων, τη γεωργία, τις ξένες επενδύσεις, τους φόρους, τους μισθούς καθώς και την αγορά συναλλάγματος.
“Πρόκειται για το πιο βαθύ πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων που ανακοινώθηκε τα (τελευταία) 70 χρόνια της οικονομικής ιστορίας της χώρας, από τη νίκη της επανάστασης του 1959”, επισήμανε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο κουβανός οικονομολόγος Ντανιέλ Τοράλμπας, που έχει έδρα το Λονδίνο.
Τα χρόνια που ακολούθησαν την επανάσταση με επικεφαλής τον Φιδέλ Κάστρο το 1959, μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, κουβανικές και ξένες, εθνικοποιήθηκαν, όπως και μικρές εταιρείες, ακόμη και οικογενειακές.
Έκτοτε, υπήρξαν κινήσεις που φάνηκαν να ρίχνουν νερό στο κρασί του δόγματος της σοσιαλιστικής οικονομίας, χωρίς όμως να αμφισβητηθούν τα θεμέλια της οικονομίας κεντρικού σχεδιασμού.
Το 2021, για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα, επιτράπηκε να αρχίσουν να λειτουργούν ιδιωτικές εταιρείες μικρού ως μεσαίου μεγέθους, με ως και 100 εργαζόμενους, για να αντιμετωπιστεί η κρίση και η κοινωνική δυσαρέσκεια.
Είναι πλέον πάνω από 10.000 και απασχολούν το ένα τρίτο το ενεργού πληθυσμού.
“Δραστικές αλλαγές”
Ανάμεσα στις μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν χθες είναι η μεταμόρφωση κρατικών επιχειρήσεων σε ιδιωτικές “κατά μετοχές” ή “συμμετοχών”, η έγκριση της λειτουργίας ιδιωτικών εταιρειών με πάνω από 100 εργαζόμενους, η συμμετοχή ξένων κεφαλαίων στον ιδιωτικό τομέα και η δυνατότητα να ανοίγει κανείς λογαριασμούς σε ξένα νομίσματα.
Τομείς όπως αυτοί της γεωργίας, του τουρισμού, της τραπεζικής, του συναλλάγματος ανοίγουν πλέον σε ιδιωτικές επενδύσεις, εγχώριες και ξένες. Αυτός ο τελευταίος τομέα ελεγχόταν ως τώρα από κρατικές εταιρείες.
Οι Κουβανοί θα μπορούν επίσης να έχουν ιδιωτική εταιρεία και να συμμετέχουν σε άλλες. Θα επιτραπούν επιχειρησιακές διαπραγματεύσεις για τους μισθούς.
Σκοπός είναι “να μεγεθυνθεί ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στην κουβανική οικονομία” και προωθήθηκαν “δραστικές αλλαγές, δεν μιλάμε για απλό ρετουσάρισμα της πρόσοψης”, τόνισε ο κ. Τοράλμπας.
Δεν έχει ανακοινωθεί κάποιο χρονοδιάγραμμα, ούτε τίθεται υπό αμφισβήτηση το πολιτικό σύστημα, στο οποίο κυριαρχεί το Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ).
Οι μεταρρυθμίσεις αυτές σκοπό έχουν “να διορθωθούν λάθη, αλλά πάντα για να υπερασπιστούμε τον σοσιαλισμό”, είπε ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ μετά την ψηφοφορία.
Προχθές Τετάρτη, σε έκτακτη συνεδρίασή της, η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΚ, κορυφαίο όργανο του κόμματος, έδωσε το πράσινο φως στο πακέτο μεταρρυθμίσεων αυτό προς τη φιλελευθεροποίηση της οικονομίας, χωρίς ωστόσο να δημοσιοποιηθούν λεπτομέρειες.
Για ορισμένες δεν υπήρχε “απόλυτη συναίνεση” μεν, αλλά δεν ήταν πλέον δυνατόν να προωθηθούν “αργότερα”, σχολίασε ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ, ενώ ο πρώην πρόεδρος της χώρας Ραούλ Κάστρο, 95 ετών, που διατηρεί μεγάλη επιρροή στο κόμμα, έκανε σαφές ότι τις εγκρίνει.
Οι ανακοινώσεις αυτές καταγράφονται την ώρα που ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εφαρμόζει πολιτική “μέγιστης πίεσης” στη νήσο, που έχει βρεθεί τους τελευταίους πέντε μήνες αντιμέτωπη με πετρελαϊκό αποκλεισμό.
Ο αποκλεισμός αυτός ώθησε την οικονομία της Κούβας, που υφίσταται αμερικανικό εμπάργκο από το 1962, στα πρόθυρα κατάρρευσης, με γενικευμένες διακοπές της ηλεκτροδότησης και σοβαρές ελλείψεις, τροφίμων, καυσίμων, πόσιμου νερού και φαρμάκων.
Η Ουάσιγκτον δεν κρύβει πως θέλει να δει αλλαγή οικονομικού μοντέλου αν όχι καθεστώτος στη νήσο, κάπου 150 χιλιόμετρα από τη Φλόριντα.
“Αν πάρουν έξυπνες αποφάσεις θα μπορούσαμε να έχουμε πολύ καλύτερη σχέση με τη νήσο αυτή”, σχολίασε ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χθες στον Λευκό Οίκο, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον της νήσου, μετά την υπογραφή την Τετάρτη από τους προέδρους των δυο κρατών συμφωνίας-πλαισίου των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
-
