Μήνυμα ρεαλισμού για την ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας, αλλά και ισχυρής ώθησης σε δημοσιονομική ενίσχυση, ενεργειακή μετάβαση και εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς έστειλαν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά την ολοκλήρωση της άτυπης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο.
Σε ό,τι αφορά την ένταξη της Ουκρανίας, ο Αντόνιο Κόστα ξεκαθάρισε ότι, παρά την κοινή πεποίθηση πως το μέλλον της χώρας βρίσκεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διαδικασία παραμένει σύνθετη και απαιτητική. Τόνισε ότι δεν μπορούν να τεθούν “τεχνητά χρονοδιαγράμματα”, ούτε σε ορίζοντα μηνών ούτε ετών, υπογραμμίζοντας ότι η διεύρυνση θα συνεχίσει να βασίζεται σε αυστηρά κριτήρια και στην αρχή της αξιοκρατίας, με παράλληλη ανάγκη για ταχύτερη και πιο ευέλικτη αντιμετώπιση των εμποδίων. Από την πλευρά της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι η τελική απόφαση θα είναι πολιτική και θα ληφθεί συλλογικά από τα κράτη-μέλη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η μεταρρυθμιστική πορεία της Ουκρανίας προχωρά.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της χρηματοδότησης της Ένωσης. Η πρόεδρος της Επιτροπής υποστήριξε την ανάγκη δημιουργίας νέων “ίδιων πόρων”, προειδοποιώντας ότι χωρίς αυτούς η ΕΕ θα βρεθεί μπροστά σε ένα δίλημμα μεταξύ αύξησης των εθνικών συνεισφορών ή μείωσης της δαπανητικής της ικανότητας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, λιγότεροι πόροι θα σήμαιναν “λιγότερη Ευρώπη” σε μια περίοδο όπου απαιτείται το αντίθετο. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αντόνιο Κόστα επισήμανε ότι οι ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη ενίσχυσης των ίδιων πόρων για τη χρηματοδότηση του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους ώστε το νέο πλαίσιο να τεθεί σε ισχύ από το 2028.
Στο πεδίο της οικονομίας, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έδωσαν το “πράσινο φως” στον οδικό χάρτη “One Europe, One Market”, ο οποίος στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μέσω απλοποίησης των κανόνων, άρσης εμποδίων στις διασυνοριακές επενδύσεις, ενίσχυσης του εμπορίου, μείωσης των ενεργειακών τιμών και επιτάχυνσης του ψηφιακού και τεχνολογικού μετασχηματισμού. Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η συμφωνία αυτή αποτελεί αφετηρία για περαιτέρω δουλειά, ενώ ο Κύπριος πρόεδρος έκανε λόγο για σαφές σήμα συλλογικής βούλησης υπέρ της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Κεντρικό θέμα των συζητήσεων αποτέλεσε και η ενέργεια, με τον Αντόνιο Κόστα να κάνει λόγο για ανάγκη “ενεργειακής επανάστασης” στην Ευρώπη, μέσω επιτάχυνσης της ανάπτυξης εγχώριων καθαρών πηγών. Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ένωση θα πρέπει να κινηθεί με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για την αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων αυξήσεων τιμών, ιδίως υπό το βάρος των γεωπολιτικών εντάσεων, ενώ προανήγγειλε την παρουσίαση σχεδίου δράσης για την ηλεκτροδότηση έως το καλοκαίρι, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας και ασφάλειας.
Τέλος, η πρόεδρος της Επιτροπής αναφέρθηκε και στην ανάγκη αποσαφήνισης της πρακτικής εφαρμογής της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ (Άρθρο 42.7), σημειώνοντας ότι ενώ το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές ως προς την υποχρέωση αλληλοβοήθειας, παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα για το πώς, πότε και από ποιους ενεργοποιείται στην πράξη.
