Του Κώστα Ράπτη
Η χώρα του Ταγίπ Ερντογάν δεν είχε ποτέ ιδιαίτερη συμπάθεια για την οργάνωση Χεζμπολάχ του Λιβάνου. Αν μη τι άλλο, διότι οι δύο πλευρές βρέθηκαν να στηρίζουν διαφορετικούς παίκτες στον μακρόχρονο αιματηρό πόλεμο της Συρίας: η μεν Τουρκία τους ισλαμιστές (σουνίτες) αντάρτες, η δε σιιτική οργάνωση του καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ. Επιπλέον, η Άγκυρα έχει τις δικές της φιλοδοξίες για την άσκηση επιρροής στον Λίβανο (αν όχι τη δορυφοροποίησή του), απέναντι στις οποίες η Χεζμπολάχ, που αποτελεί ταυτοχρόνως κοινοβουλευτικό κόμμα, οργάνωση ένοπλης αντίστασης και δίκτυο κοινωνικής αρωγής αντικειμενικά αποτελεί ισχυρό εμπόδιο (όπως και η ισχυρή αρμενική κοινότητα Βηρυτού και περιχώρων).
Όμως το καθεστώς Άσαντ αποτελεί παρελθόν από τα τέλη του 2024 – και στη νέα συνθήκη που έχει διαμορφωθεί, η μεν Χεζμπολάχ επείγεται να εξεύρει νέες οδούς εξοπλισμού και τροφοδοσίας (στην θέση του καταργηθέντος “συριακού διαδρόμου” που εξασφάλιζε σύνδεση με το Ιράν), ενώ η αναζητά αντίβαρα στο Ισραήλ, με το οποίο ανταγωνίζεται για το μέλλον της Συρίας.
Δεν θα πρέπει συνεπώς να εκπλήσσουν οι πληροφορίες ότι η Τουρκία έχει αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο για τη συμφιλίωση της Χεζμπολάχ με το νέο καθεστώς αλ Σάραα στη Δαμασκό.
Το πρακτορείο Reuters μετέδωσε την Πέμπτη, επικαλούμενο δύο Σύρους αξιωματούχους, έναν Αμερικανό αξιωματούχο και μια ανώτερη πηγή ασφαλείας του Λιβάνου, ότι Σύροι αξιωματούχοι της Διεύθυνσης Πληροφοριών και του Υπουργείου Εξωτερικών συναντήθηκαν με εκπροσώπους της Χεζμπολάχ τουλάχιστον μία φορά σε άγνωστη τοποθεσία στην Τουρκία τον Σεπτέμβριο. Εάν η πληροφορία αληθεύει, πρόκειται για την πρώτη γνωστή, άμεση συνάντηση μεταξύ των δύο πλευρών από την πτώση του Άσαντ.
Ωστόσο, το Τμήμα Εξωτερικών Μέσων Ενημέρωσης της Συρίας, που συνδέεται με το Υπουργείο Πληροφοριών, δήλωσε ότι “δεν έλαβε χώρα τέτοια συνάντηση”, προσθέτοντας σε ανάρτηση στο X ότι αυτοί οι “ισχυρισμοί είναι ψευδείς”.
Σειρά πήρε κατόπιν το γραφείο επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, το οποίο σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι οι εν λόγω ισχυρισμοί “είναι εντελώς αβάσιμοι”. Πρόσθεσε δε ότι οι λεπτομέρειες της συνάντησης, συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας, της τοποθεσίας, του περιεχομένου και των επαφών, ήταν “εντελώς κατασκευασμένες και εικασίες”.
Από πλευράς Χεζμπολάχ δεν έχει υπάρξει κάποιο σχόλιο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Reuters, οι Σύροι αξιωματούχοι ζήτησαν από τη Χεζμπολάχ να βοηθήσει τη Δαμασκό στις προσπάθειές της να περιορίσει τις απόπειρες λαθρεμπορίου όπλων στα σύνορα και να διαλύσει τους πυρήνες της στη Συρία. Η Χεζμπολάχ φέρεται να μην έδωσε καμία σταθερή δέσμευση, αλλά υποσχέθηκε να μην παρεμβαίνει στις συριακές υποθέσεις.
Τον Ιούλιο, μας θυμίζει το al-Monitor, οι συριακές δυνάμεις ασφαλείας ανακοίνωσαν την κατάσχεση στα συρο-ιρακινά σύνορα ενός μεγάλου λαθραίου φορτίου όπλων που προορίζονταν για τη Χεζμπολάχ, ενώ στα τέλη Μαρτίου, ο συριακός στρατός δήλωσε ότι ανακάλυψε δύο σήραγγες λαθρεμπορίου κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων με τον Λίβανο, οι οποίες χρησιμοποιούνταν από ανώνυμες λιβανέζικες πολιτοφυλακές.
Εν τω μεταξύ, οι αρχές ασφαλείας της Συρίας έχουν εξαρθρώσει εντός συνόρων αρκετούς πυρήνες που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ, τους οποίους κατηγορεί ότι προετοίμαζαν επιθέσεις στη χώρα τον τελευταίο χρόνο.
Την Τρίτη, το συριακό Υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε ότι οι δυνάμεις πληροφοριών και ασφαλείας συνέλαβαν τρία μέλη ενός πυρήνα που συνδέεται με τη Χεζμπολάχ στη νότια επαρχία Νταράα, ο οποίος σχεδίαζε να εγκαταστήσει εκτοξευτές πυραύλων για να πραγματοποιήσει επιθέσεις στην περιοχή. Η Χεζμπολάχ απέρριψε κατηγορηματικά τυχόν δεσμούς με τον πυρήνα στη Συρία.
Σε ό,τι αφορά τις συνομιλίες επί τουρκικού εδάφους, η λιβανέζικη πηγή δήλωσε στο Reuters ότι οι δύο πλευρές “σημείωσαν μεγάλη πρόοδο σε θέματα ασφαλείας” κατά τη διάρκεια των συνομιλιών τους και αμφότερες επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει εχθρότητα μεταξύ τους.
Η Συρία, με τη σειρά της, διαβεβαίωσε την οργάνωση ότι δεν θα έστελνε στρατεύματα στον Λίβανο για να την αφοπλίσει, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα καλέσει τη Συρία να παρέμβει στη γειτονική χώρα για να τη βοηθήσει στις προσπάθειές της να απομακρύνει το οπλοστάσιο της οργάνωσης που υποστηρίζεται από το Ιράν. Αλλά ο Σύρος πρόεδρος έχει απορρίψει δημόσια αυτά τα σχέδια.
Η Χεζμπολάχ, η οποία είχε ευρεία επιρροή στον Λίβανο χάρη στην ιρανική χρηματοδότηση και υποστήριξη, είχε στείλει χιλιάδες μαχητές στη Συρία για να πολεμήσουν στο πλευρό των δυνάμεων του Άσαντ εναντίον των ανταρτών καθ’ όλη τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου.
Ωστόσο, και οι δύο πλευρές έχουν εκφράσει την ετοιμότητά τους να συναντηθούν τους τελευταίους μήνες. Τον Ιούνιο, ο Σάραα δήλωσε ότι θα καθίσει στο τραπέζι με τη Χεζμπολάχ “εάν αυτό εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Λιβάνου και διασφαλίζει τα συμφέροντα της Συρίας”.
Ομοίως, ο αρχηγός της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, δήλωσε τον Αύγουστο ότι “δεν έχει καμία αντίρρηση για μια δημόσια συνάντηση μεταξύ της Χεζμπολάχ και της συριακής ηγεσίας σε χρόνο που κρίνεται κατάλληλος και από τα δύο μέρη”.
Τρεις από τις πηγές δήλωσαν επίσης στο Reuters ότι η συνάντηση προτάθηκε από την Άγκυρα. Οι αναφερόμενες συνομιλίες πραγματοποιούνται επίσης εν μέσω παρατεταμένων εντάσεων μεταξύ Συρίας, Τουρκίας και Ισραήλ σχετικά με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του εβραϊκού κράτους σε συριακό έδαφος.
Η φιλοξενία από την Τουρκία των φερόμενων συνομιλιών Συρίας-Χεζμπολάχ αντικατοπτρίζει τις προσπάθειες της Άγκυρας να υποστηρίξει τους φίλους της στη Δαμασκό σε μια προσπάθεια να διευρύνει τους δεσμούς της με τους περιφερειακούς παράγοντες και στη συνέχεια να ενισχύσει την κυβέρνηση του Σάραα, καθώς αντιμετωπίζει συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική πίεση.
