Του Κώστα Ράπτη
Ο εν εξελίξει νέος γύρος πολεμικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προέκυψε από την ανάγκη των δύο πλευρών να αποσαφηνίσουν δια της πυγμής το ποιος έχει τον ουσιαστικό έλεγχο του Στενού του Ορμούζ. Η ειρωνεία της τύχης όμως θέλησε να διακυβεύεται ήδη η ελευθερία της ναυσιπλοϊας στο έτερο στρατηγικά κρίσιμο στενό της περιοχής, αυτό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στην έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Η κλιμάκωση και γεωγραφική εξάπλωση της αναμέτρησης προβάλλει έτσι ως η ισχυρότερη πιθανότητα.
Το κίνημα των Χούθι (επίσημη ονομασία: Ανσαρουλλάχ) που ελέγχει την πρωτεύουσα και τον στρατό της Υεμένης ανακοίνωσε την Δευτέρα (με άμεση ισχύ) τον ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, ως απάντηση στην επίθεση που δέχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα το διεθνές αεροδρόμιο της Σανάα.
Υπενθυμίζεται ότι στις 3 Ιουλίου, αεροσκάφος της Mahan Air απογειώθηκε από τη Σανάα με προορισμό την Τεχεράνη, αψηφώντας το αεροπορικό εμπάργκο της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη. Το ίδιο αεροσκάφος προσπάθησε να επιστρέψει στις 13, παρά τις περί του αντιθέτου σαουδαραβικές προειδοποιήσεις. Ακολούθησε βομβαρδισμός από τον υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμό του διαδρόμου του αεροδρομίου της πρωτεύουσας της Υεμένης, με αποτέλεσμα το εν λόγω αεροσκάφος να προσγειωθεί στη Χοντέιντα.
Υπενθυμίζεται ότι ο πόλεμος μεταξύ του σαουδαραβικού συνασπισμού (ο οποίος δρα στο όνομα της εξόριστης διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνηση της Υεμένης) και των Χούθι χρονολογείται από το 2014, αλλά το 2022 είχε καταλήξει σε εκεχειρία. Έκτοτε ο αεροπορικός αποκλεισμός της Υεμένης εξαιρούσε μόνο εμπορικές πτήσεις από τη Σανάα προς την Αίγυπτο ή την Ιορδανία και αντιστρόφως.
Είναι προφανές ότι με την πτήση της Mahan Air η Τεχεράνη, στενός σύμμαχος των Χούθι, θέλησε να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα των Σαουδαράβων, αν όχι και να προκαλέσει την περαιτέρω κλιμάκωση.
Και η Σανάα ανταποκρίθηκε. Χωρίς να είναι ακριβές ότι αποτελούν ενεργούμενο του Ιράν, οι Χούθι είναι πάντως αρκούντως συντονισμένοι με αυτό και αρκούντως αφοσιωμένοι στην υπόθεση του “άξονα της αντίστασης”.
Οι δεκάδες πυραυλικές συστοιχίες που έχουν τοποθετήσει κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας (λ.χ. τύπου Sayyad και Quds Z-0, με εκτιμώμενο βεληνεκές έως και 800 χλμ., αλλά και πύραυλοι Al-Mandeb 1 και Al-Mandeb 2, τοπικά συναρμολογημένοι με τη βοήθεια Ιρανών τεχνικών) καθιστούν αξιόπιστη την απειλή για τα σαουδαραβικά συμφέροντα που συνιστά ο εξαγγελθείς αποκλεισμός.
Άλλωστε, σε αυτές τις περιπτώσεις και μόνο η εκδήλωση προθέσεων αρκεί, ασχέτως των τελικών αποτελεσμάτων. Όταν τους πρώτους οκτώ μήνες του 2024 οι Υεμενίτες στράφηκαν κατά πλοίων ισραηλινών και αμερικανικών συμφερόντων, σε αλληλεγγύη προς τη Γάζα, οι εξαγωγές πετρελαίου από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μειώθηκαν κατά 50% σε ετήσια βάση.
Αλλά και τώρα, οι σαουδαραβικές εξαγωγές έχουν ήδη μειωθεί τις τελευταίες δύο εβδομάδες κατά 36%, βάσει στοιχείων της Kpler, για τον φόβο και μόνο πιθανού αποκλεισμού από τους Χούθι.
Υπενθυμίζεται ότι οι απειλούμενες σαουδαραβικές εγκαταστάσεις χειρίζονται το 60% των εξαγωγών του βασιλείου των Σαούντ στην Ερυθρά Θάλασσα. Και ακριβώς η διοχέτευση (μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης) μεγαλύτερου μέρους της πετρελαϊκής παραγωγής της προς το λιμάνι του Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα επέτρεψε στη Σαουδική Αραβία να αντιμετωπίσει με ψυχραιμία τις πρόσφατες εξελίξεις περί το Στενό του Ορμούζ.
Χαρακτηριστικά, οι εξαγωγές από το Γιάνμπου ανήλθαν σε τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά μέσο όρο τις τελευταίες εβδομάδες, από περίπου 973.000 βαρέλια ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με το Reuters.
Ο συνολικός όγκος πετρελαίου που διέρχεται από το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ ήταν 7,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Ιούνιο, ή περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler. Αυτό σε σύγκριση με 4,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πέρυσι. Τα συμπεράσματα για την δυναμική που απελευθερώνεται από τις τελευταίες εξελίξεις είναι προφανή.
