Πάνω από 50 δισ. ο «πήχης» των επενδύσεων για το 2027

© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Το φράγμα των 50 δισ. ευρώ θα σπάσει για πρώτη φορά το ύψος των επενδύσεων -δημόσιων και ιδιωτικών- το 2027, σύμφωνα με τις προβλέψεις που αναγράφονται στο προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2027.

Εφόσον επιβεβαιωθεί η εκτίμηση του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, θα κλείσει περαιτέρω η ψαλίδα με τη μέση επενδυτική δαπάνη των χωρών της Ευρωζώνης.

Ειδικότερα, με βάση τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου που καταγράφονται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, το 2027 το σύνολο των επενδύσεων θα ανέλθει στο 18,6% του ΑΕΠ ή σε 51,074 δισ. ευρώ, έναντι 17,8% ή 46,40 δισ. ευρώ το 2026.

Παρότι η διαφορά αυτή είναι σχετικά μικρή, φαίνεται να καταδεικνύει τη «δυναμική» που έχει αποκτήσει η ελληνική οικονομία, καθώς το επόμενο έτος θα λείψουν τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, που ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους.

Από τα 51,074 δισ. ευρώ, τα 11 δισ. ευρώ θα προέλθουν από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, τα 13 έως 14 δισ. ευρώ θα αποτελέσουν τις Ξένες Άμεσες Επενδύσεις, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα προέλθει από τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ένα μέρος των ιδιωτικών επενδύσεων θα συνεχίσει να χρηματοδοτείται από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς δεκάδες επιχειρήσεις έχουν ήδη συμβασιοποιημένα δάνεια από το τέλος του περασμένου Μαΐου.

Η διατήρηση του υψηλού ρυθμού ανόδου των επενδύσεων και το 2027 αποτελεί, ίσως, το πιο δύσκολο στοίχημα του οικονομικού σχεδιασμού, εν μέσω ενός ιδιαίτερα αρνητικού περιβάλλοντος που διαμορφώνουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις.

Συγκεκριμένα, ο πήχης για την αύξηση των επενδύσεων, δηλαδή του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου, τίθεται στο 7,9% το 2027, από 7,7% το τρέχον έτος, κάτι που θα συνεισφέρει αύξηση κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα στον ετήσιο ρυθμό μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ.

Το μεγαλύτερο στοίχημα αφορά τις επενδύσεις. Το Ταμείο Ανάκαμψης λήγει στο τέλος του 2026 και οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού μειώνονται κατά 2,9 δισ. ευρώ το 2027, κυρίως λόγω της ολοκλήρωσης των έργων του. Παρ’ όλα αυτά, το υπουργείο προβλέπει ότι ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου θα αυξηθεί κατά 7,9%, ακόμη περισσότερο από το 7,7% του 2026. Στην Ευρωζώνη, η αντίστοιχη πρόβλεψη είναι 1,7%. Οι επενδύσεις θα προσθέσουν περίπου 1,5 μονάδα στην ανάπτυξη, δηλαδή τα δύο τρίτα του συνόλου, και θα ανεβάσουν το επενδυτικό ποσοστό στο 18,6% του ΑΕΠ, από 17,8%.

Το Υπουργείο στηρίζει την πρόβλεψη σε τρία εργαλεία:

• την αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων στα 11 δισ. ευρώ, από 9,8 δισ. ευρώ,
• το νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που χρηματοδοτείται από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης,
• τις επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό.

Πάντως, οι διεθνείς οργανισμοί είναι πολύ πιο συγκρατημένοι. Η Κομισιόν προβλέπει αύξηση των επενδύσεων κατά μόλις 1,3% το 2027, το ΔΝΤ 3,0% και ο ΟΟΣΑ 3,2%. Το ΕΔΣ αναγνωρίζει ότι αυτές οι προβλέψεις δεν ενσωματώνουν τα ισχυρά στοιχεία του α΄ εξαμήνου, όταν οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 9%. Χαρακτηρίζει, όμως, τις επενδύσεις έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας και προειδοποιεί ότι η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής μπορεί να τις ανακόψει.

Οι επενδύσεις μετά το ΤΑΑ

Σε κάθε περίπτωση, μεγάλο κενό στο ΠΔΕ του επόμενου έτους δημιουργεί η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς το επόμενο πρόγραμμα θα υπολείπεται κατά 5,7 δισ. ευρώ σε σχέση με το τρέχον (2026).

Όπως προαναφέρθηκε, με βάση το προσχέδιο του προϋπολογισμού, το ΠΔΕ 2027 περιορίζεται στα 11 δισ. ευρώ, έναντι 16,7 δισ. ευρώ του ΠΔΕ 2026. Η υστέρηση αυτή οφείλεται αποκλειστικά στο τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς στο πρόγραμμα του 2026, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο των τελευταίων 16 χρόνων, συμμετείχε με 7,219 δισ. ευρώ.

Κατά συνέπεια, οι πόροι που θα διοχετευθούν για τις δημόσιες επενδύσεις θα προέλθουν από το ΕΣΠΑ και την εθνική συμμετοχή. Συγκεκριμένα, τα 7 δισ. ευρώ θα προέλθουν από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος (κοινοτικά κονδύλια) και τα 4 δισ. ευρώ θα προέλθουν αποκλειστικά από εθνικούς πόρους.

Γνωρίζοντας ότι πολλά από τα μεγέθη πάνω στα οποία έχει δομηθεί όλος ο προϋπολογισμός -με βασικότερο αυτό του πληθωρισμού- μπορούν να ανατραπούν τις επόμενες εβδομάδες ή και μήνες, το οικονομικό επιτελείο ενσωμάτωσε αισιόδοξες προβλέψεις στο προσχέδιο του 2027, εκτιμώντας ότι και η ανάπτυξη θα επιταχυνθεί -κυρίως χάρη στις επενδύσεις που θα αυξηθούν, παρά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης-, και ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει, και η ανεργία θα συγκρατηθεί σε χαμηλό 10ετιών.

Το προσχέδιο συντάχθηκε σε ένα από τα πιο ρευστά διεθνή περιβάλλοντα των τελευταίων ετών. Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ εκτόξευσαν το brent από τα 66,8 δολάρια τον Ιανουάριο στα 120,4 δολάρια τον Απρίλιο, το υψηλότερο επίπεδο από το 2012.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου η τιμή βρέθηκε ξανά πάνω από τα 100 δολάρια. Η οικονομία της Ευρωζώνης επιβραδύνεται, με ανάπτυξη μόλις 0,9% φέτος κατά την Κομισιόν, ενώ η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα επιτόκια κατά 50 μονάδες βάσης. Παρ’ όλα αυτά, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών χτίζει τον προϋπολογισμό του 2027 πάνω σε τέσσερις φιλόδοξες παραδοχές.

1. Επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 2,3%

Το πρώτο στοίχημα είναι η ανάπτυξη. Μετά το 2,1% του 2025 και το 2% που εκτιμάται για φέτος, το προσχέδιο προβλέπει επιτάχυνση στο 2,3% το 2027. Αν επιβεβαιωθεί, θα είναι η έβδομη συνεχόμενη χρονιά που η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη, για την οποία οι προβλέψεις κινούνται σε 1,2%-1,4%. Το ονομαστικό ΑΕΠ θα φτάσει τα 274,6 δισ. ευρώ, από 262 δισ. ευρώ φέτος.

Η κυβερνητική πρόβλεψη είναι η υψηλότερη απ’ όλες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ανάπτυξη 1,6%, το ΔΝΤ 1,7%, η Τράπεζα της Ελλάδος 1,9% και ο ΟΟΣΑ 2%. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) υιοθετεί τις προβλέψεις του υπουργείου, επειδή βρίσκονται μέσα στο εύρος των αποδεκτών τιμών. Η δική του κεντρική εκτίμηση, ωστόσο, είναι 2% και το Συμβούλιο δίνει μεγαλύτερο βάρος στους καθοδικούς κινδύνους.

2. Πληθωρισμός στο 2,6%

Το δεύτερο στοίχημα είναι και το πιο εύθραυστο. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός προβλέπεται να υποχωρήσει στο 2,4% το 2027, από 3,6% φέτος. Ο εθνικός ΔΤΚ προβλέπεται στο 2,6%, από 3,8%. Η πρόβλεψη στηρίζεται στην παραδοχή της Κομισιόν ότι το brent θα υποχωρήσει στα 78,2 δολάρια το 2027, ενώ σήμερα κινείται κοντά στα 100 δολάρια. Χαρακτηριστική είναι η διαδρομή του ΔΤΚ μέσα στη χρονιά: από 2,7% τον Φεβρουάριο εκτινάχθηκε στο 5,4% τον Απρίλιο, υποχώρησε στο 3,4% τον Ιούλιο και ανέβηκε ξανά στο 3,8% τον Αύγουστο και στο 5,1% τον Σεπτέμβριο.

Το ΕΔΣ σημειώνει ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα κινείται γύρω στο 3,2% εδώ και δύο χρόνια, χωρίς σαφή πτωτική τάση. Αν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές, το κόστος θα περάσει και σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες.

3. Ανεργία στο 7,9%

Στην αγορά εργασίας το προσχέδιο προβλέπει ότι η ανεργία θα υποχωρήσει στο 7,9% το 2027, από 8,4% φέτος. Θα είναι το χαμηλότερο ποσοστό από το 2008. Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο αναμένεται να αυξηθούν κατά 3,9% σε ονομαστικούς όρους και κατά 1,4% σε πραγματικούς. Ο κατώτατος μισθός θα αυξηθεί στα 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και στα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές μειώνονται κατά 0,5 μονάδα. Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5%, παρότι στο α΄ εξάμηνο ενισχύθηκε μόλις κατά 0,9%.

4. Πλεονάσματα και ταυτόχρονα παροχές

Το τελευταίο στοίχημα είναι δημοσιονομικό: να χρηματοδοτηθεί το πακέτο της ΔΕΘ, κόστους 2,27 δισ. ευρώ το 2027, χωρίς να χαθούν τα πλεονάσματα. Το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται στο 3,3% του ΑΕΠ (9,15 δισ. ευρώ), από 3,6% φέτος. Το συνολικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης παραμένει θετικό, στο 0,3% του ΑΕΠ, από 0,6%.

Τα φορολογικά έσοδα προβλέπεται να φτάσουν τα 77,9 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 2,1 δισ. ευρώ. Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει επίσης αποθεματικό 200 εκατ. ευρώ για ανάγκες που μπορεί να προκύψουν από την ενεργειακή κρίση ειδικά τους πρώτους χειμερινούς μήνες. Το χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει στο 128,8% του ΑΕΠ, από 136,7%.

Οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες αυξάνονται κατά 8% φέτος και 3,6% το 2027, έναντι ορίων 3,6% και 3,1%. Η υπέρβαση καλύπτεται από την εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Η κυβέρνηση έχει ζητήσει να επεκταθεί η ρήτρα και στις επενδύσεις για ενεργειακή ανθεκτικότητα, συνολικού ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ έως το 2028.

Το ΕΔΣ κρίνει τους δημοσιονομικούς στόχους εφικτούς, με δύο προϋποθέσεις: να μην προκύψουν έκτακτες επιβαρύνσεις, όπως πρόστιμα ή δικαστικές αποζημιώσεις, και να διατηρηθεί η δημοσιονομική σύνεση. Υπενθυμίζει επίσης ότι το ελληνικό χρέος παραμένει το υψηλότερο στην Ε.Ε.

Οι κίνδυνοι

Στους κινδύνους για τις προβλέψεις, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο καταγράφει:

·τη γεωπολιτική κλιμάκωση από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή,

·την άνοδο των επιτοκίων διεθνώς,

·πιθανές πρόσθετες αμυντικές ανάγκες,

·τη δύσκολη μετάβαση από το Ταμείο Ανάκαμψης σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Προειδοποιεί επίσης ότι αν εν όψει της προεκλογικής περιόδου επιβραδυνθούν οι μεταρρυθμίσεις, τότε θα περιοριστούν τα οφέλη για την παραγωγικότητα και θα πληγεί η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.

Στα θετικά, η Ελλάδα διατηρεί την επενδυτική βαθμίδα παρά την αναταραχή στις αγορές. Τον Σεπτέμβριο η Scope την αναβάθμισε σε BBB+, ενώ η Moody’s και η DBRS γύρισαν τις προοπτικές σε θετικές. Επιπλέον, η MSCI θα εντάξει τις ελληνικές μετοχές στις ανεπτυγμένες αγορές τον Μάιο του 2027. Οι εξελίξεις αυτές στηρίζουν τις προβλέψεις του προσχεδίου. Το αν θα επιβεβαιωθούν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των τιμών ενέργειας.