Οι αγορές πετρελαίου και οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής φαίνεται να συγκλίνουν σε μια νέα πραγματικότητα: τα Στενά του Ορμούζ δεν αναμένεται πλέον να επιστρέψουν στην προπολεμική τους κατάσταση.
Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων το Σαββατοκύριακο και η ανακοίνωση του Προέδρου Τραμπ ότι επαναφέρει τον αμερικανικό αποκλεισμό της ιρανικής ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ ώθησαν τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) του Brent και του αμερικανικού αργού να σημειώσουν άνοδο άνω του 10%, εξαλείφοντας τις απώλειες ενός μήνα, οι οποίες είχαν καταγραφεί καθώς οι εντάσεις στον Περσικό Κόλπο υποχωρούσαν και η κίνηση των δεξαμενόπλοιων έδειχνε να αποκαθίσταται.
Τα συμβόλαια Brent έχουν ενισχυθεί κατά 13% από την αρχή της εβδομάδας (έως τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης), διαπραγματευόμενα πάνω από τα 86 δολάρια ανά βαρέλι. Οι τιμές ενισχύθηκαν εκ νέου μετά την επίθεση του Ιράν σε δύο δεξαμενόπλοια στον Κόλπο. Η σχεδόν 10% άνοδος της Δευτέρας ήταν η μεγαλύτερη ημερήσια ποσοστιαία αύξηση από τον Μάιο του 2020, όταν οι τιμές ανέκαμπταν μετά την κατάρρευση που προκάλεσαν τα lockdown της πανδημίας Covid-19.
«Η πιθανότητα η περιοχή και τα Στενά του Ορμούζ να επιστρέψουν στην παλιά κανονικότητα είναι ουσιαστικά μηδενική», δήλωσε η Rachel Ziemba, ανώτερη συνεργάτιδα του Center for a New American Security, ενός think tank με έδρα την Ουάσιγκτον. «Αντίθετα, αυτό ενισχύει την ανάγκη να επενδυθούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα πόροι σε εναλλακτικές διαδρομές.»
Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θεωρούν πλέον τα Στενά του Ορμούζ μια μόνιμη στρατηγική αδυναμία που πρέπει να παρακαμφθεί. Σχεδιάζουν την κατασκευή νέων και την επέκταση υφιστάμενων αγωγών προς άλλα λιμάνια — ακόμη και μέσω τρίτων χωρών — ώστε να συνεχίσουν τις εξαγωγές πετρελαίου χωρίς να εξαρτώνται από τα Στενά.
Συνολικά, οι νέοι και επεκτεινόμενοι αγωγοί θα μπορούσαν να επιτρέψουν σε περισσότερο από το 45% των προπολεμικών εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ έως το τέλος του 2027, σύμφωνα με τη Goldman Sachs. Αν τα έργα επισπευσθούν, οι αγωγοί θα μπορούσαν να εξυπηρετούν έως και το 75% των εξαγωγών πετρελαίου της περιοχής μέχρι το τέλος του 2028, αναφέρει η τράπεζα σε ενημερωτικό σημείωμα προς τους πελάτες της.
Ωστόσο, η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών που θα καταστήσουν το ενεργειακό δίκτυο της περιοχής πιο ανθεκτικό θα απαιτήσει επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ και οι ίδιοι οι αγωγοί που προορίζονται να παρακάμψουν τα Στενά θα μπορούσαν να μετατραπούν σε στόχους επιθέσεων.
«Είναι πιο εύκολο να κατασκευάσεις νέους αγωγούς παρά να τους προστατεύσεις πλήρως από πιθανές επιθέσεις», δήλωσε η Ziemba.
Η επανέναρξη των συγκρούσεων προκάλεσε την αναστροφή της πορείας των τιμών και αναβίωσε μια επενδυτική στρατηγική που η Wall Street αποκαλεί NACHO trade, ακρωνύμιο της φράσης “Not a Chance Hormuz Opens” («Καμία πιθανότητα να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ»).
Η λογική αυτής της στρατηγικής είναι ότι η θαλάσσια οδός από την οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου θα παραμείνει ουσιαστικά κλειστή, επιτρέποντας μόνο περιορισμένη και ανεπίσημη διέλευση πλοίων, έως ότου το οικονομικό κόστος του αποκλεισμού — όπως οι υψηλές τιμές του πετρελαίου και η επιτάχυνση του πληθωρισμού — γίνει πολιτικά και οικονομικά μη διαχειρίσιμο.
«Η αγορά βιάστηκε να θεωρήσει ότι το μερικό άνοιγμα των Στενών σήμαινε το τέλος της κρίσης», δήλωσε ο Henry Hoffman, συνδιαχειριστής του Catalyst Energy Infrastructure Fund.
Ο Hoffman και άλλοι επενδυτές επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος νέας εκτίναξης των τιμών είναι αυξημένος, καθώς τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου — και ιδιαίτερα το Στρατηγικό Πετρελαϊκό Απόθεμα των ΗΠΑ — έχουν μειωθεί σημαντικά.
Τα στρατηγικά αποθέματα αργού των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ διοχέτευσε πετρέλαιο στην αγορά προκειμένου να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων.
Παρότι ολοένα περισσότεροι traders και αναλυτές εκτιμούν ότι οι τιμές του πετρελαίου είναι πιθανό να κινηθούν εκ νέου ανοδικά, πολλοί κερδοσκόποι, έχοντας υποστεί σημαντικές διακυμάνσεις κατά τους σχεδόν πέντε μήνες των εναλλασσόμενων συγκρούσεων, αποσύρονται από την αγορά. Πρόσφατα στοιχεία από τις συναλλαγές στα συμβόλαια futures δείχνουν μείωση των θέσεων που διατηρούν hedge funds και άλλοι κερδοσκοπικοί επενδυτές, γεγονός που περιορίζει τη ρευστότητα και δυσχεραίνει την πραγματοποίηση συναλλαγών στις αναμενόμενες τιμές.
«Η αβεβαιότητα σχετικά με την πρόσφατη αναζωπύρωση της έντασης — δηλαδή αν θα είναι σύντομη ή παρατεταμένη — φαίνεται να κρατά μεγάλο μέρος των συμμετεχόντων στην αγορά στο περιθώριο», ανέφεραν αναλυτές της ολλανδικής επενδυτικής τράπεζας ING.
Ακόμη και πριν από τη νέα έξαρση της κρίσης, οι πρόσφατες ανακοινώσεις αποκάλυπταν τη στρατηγική σκέψη των πετρελαιοπαραγωγών του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία μεταφέρει ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες αργού προς τη δυτική ακτή της, στην Ερυθρά Θάλασσα, μέσω αγωγών και αυξάνει εκεί την εξαγωγική της δυναμικότητα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επενδύουν στην επέκταση αγωγών και λιμενικών εγκαταστάσεων εκτός των Στενών, ενώ το Ιράκ επιχειρεί να επαναφέρει σε λειτουργία χερσαίες εξαγωγικές διαδρομές μέσω Τουρκίας, Συρίας και Ιορδανίας.
Καθώς οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή παραμένουν αβέβαιες, παραγωγοί από τις εταιρείες σχιστολιθικού πετρελαίου των ΗΠΑ έως τους μεγάλους διεθνείς πετρελαϊκούς ομίλους και τις κρατικές επιχειρήσεις του Καζακστάν, της Βραζιλίας και της Βενεζουέλας αυξάνουν την παραγωγή τους. Πολλοί ασιατικοί αγοραστές στρέφονται περισσότερο σε φορτία από τη Λατινική Αμερική, τη Δυτική Αφρική και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να αναπληρώσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα και να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ. Οι αμερικανικές εξαγωγές αργού και πετρελαϊκών προϊόντων κατέγραψαν ιστορικά υψηλά την άνοιξη.
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, ακολουθεί διαφορετική στρατηγική, μειώνοντας αισθητά τις εισαγωγές της. Σύμφωνα με αναλυτές, δεν δείχνει ιδιαίτερη διάθεση να αυξήσει τις αγορές της στις τρέχουσες τιμές.
Η μεγάλη ποσότητα ιρανικού πετρελαίου που βρίσκεται ήδη στη θάλασσα, εκτός της γραμμής του αμερικανικού αποκλεισμού, καθιστά δυσκολότερο να πληγεί η οικονομία του Ιράν σε σύγκριση με ό,τι συνέβαινε την άνοιξη. Σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα περισσότερα από 34 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού είχαν περάσει από τα Στενά του Ορμούζ μετά την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στις 18 Ιουνίου.
Οι αποστολές του Ιουνίου κινήθηκαν κοντά στα προπολεμικά επίπεδα, σύμφωνα με τη μη κερδοσκοπική οργάνωση United Against Nuclear Iran.
Η στρατιωτική δράση αυτής της εβδομάδας αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου κύκλου κλιμάκωσης και αντιποίνων, δήλωσε η Clionadh Raleigh, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της Acled, οργανισμού που παρακολουθεί ένοπλες συγκρούσεις.
«Εκτός αν υπάρξει κάποιο αποφασιστικό πλήγμα — κάτι που οι Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι στιγμής δεν έχουν καταφέρει να επιτύχουν — δυσκολεύομαι να δω μια λύση μέσω διαπραγματεύσεων», ανέφερε η Raleigh. «Ακόμη κι αν οι επιθέσεις υποχωρήσουν προσωρινά, η βασική διαφωνία γύρω από τα Στενά θα παραμείνει, καθιστώντας πολύ πιθανές νέες εξάρσεις της κρίσης στο μέλλον.»
