Ο υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας, Τζον Χίλι, παρουσίασε τον πρώτο προϋπολογισμό του, επιχειρώντας να στηρίξει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις απέναντι στις διεθνείς οικονομικές πιέσεις, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών. Το σχέδιο προβλέπει παράταση των φοροελαφρύνσεων στα καύσιμα, μέτρα για τη μείωση του κόστους ζωής και ενίσχυση των επενδύσεων, την ώρα που οι προβλέψεις για την ανάπτυξη το 2027 αναθεωρούνται προς τα κάτω.
Ο Χίλι ανακοίνωσε ότι η προσωρινή μείωση του φόρου στα καύσιμα κατά 5 πένες ανά λίτρο θα παραταθεί έως τον Ιούλιο, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διατηρεί τις τιμές των καυσίμων σε υψηλά επίπεδα. Η μείωση είχε εισαχθεί το 2022, μετά την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Ο φόρος στα καύσιμα παραμένει ουσιαστικά παγωμένος από το 2011, με διαδοχικές κυβερνήσεις να παρατείνουν το μέτρο. Η παράταση αφορά επίσης τη φορολογική ελάφρυνση στο κόκκινο ντίζελ, του οποίου ο συντελεστής έχει μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών και πλέον.
Ο φόρος στα καύσιμα αποφέρει περίπου 25 δισ. λίρες ετησίως στα δημόσια ταμεία. Ωστόσο, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει την πίεση στους οδηγούς, με την ένωση αυτοκινητιστών RAC να αναφέρει ότι η μέση τιμή του ντίζελ στα πρατήρια της Βρετανίας έφτασε πρόσφατα σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Στο μέτωπο της ανάπτυξης, το Γραφείο Δημοσιονομικής Ευθύνης (OBR) προβλέπει πλέον αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,2% το 2026, έναντι 1,1% στην προηγούμενη εκτίμησή του τον Μάρτιο. Για το 2027, ωστόσο, η πρόβλεψη μειώθηκε στο 1%, από 1,6%. Η οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 1,6% το 2028, 1,8% το 2029 και 1,7% το 2030.
Ο Βρετανός υπουργός απέδωσε τις πιέσεις στις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, στις εμπορικές εντάσεις και στη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία. Παράλληλα, η άνοδος του πληθωρισμού και το ενδεχόμενο υψηλότερων επιτοκίων εκτιμάται ότι θα επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα το επόμενο έτος.
Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει επίσης μέτρα για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, με την κατάργηση των πάγιων χρεώσεων στους λογαριασμούς φυσικού αερίου, καθώς και μειώσεις δασμών σε ορισμένα εισαγόμενα προϊόντα. Περισσότερα από 20 δισ. λίρες πρόσθετης στήριξης θα κατευθυνθούν σε κρατικούς χρηματοδοτικούς φορείς, με στόχο την ενίσχυση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, την άμυνα και την πράσινη ενέργεια έως τις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Ο Χίλι έχει επίσης δεσμευτεί να περιορίσει τη γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις, με εκτιμώμενη εξοικονόμηση 800 εκατ. λιρών ετησίως.
Για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης του κόστους ζωής, αναμένονται υψηλότεροι φόροι για τράπεζες, εταιρείες τυχερών παιχνιδιών και διαδικτυακές αγορές, μεταξύ των οποίων η Amazon και η Temu.
Παρά τις παρεμβάσεις, τα περιθώρια της κυβέρνησης παραμένουν περιορισμένα λόγω του αυξημένου κόστους δανεισμού. Το δημόσιο χρέος της Βρετανίας ανέρχεται σε περίπου 3 τρισ. λίρες, ενώ οι τόκοι εξυπηρέτησής του για το τρέχον οικονομικό έτος αναμένεται να ξεπεράσουν τα 14 δισ. λίρες. Η κυβέρνηση επιδιώκει να εξαλείψει το έλλειμμα του τρέχοντος προϋπολογισμού μέσα σε τρία χρόνια, αξιοποιώντας μέρος του δημοσιονομικού περιθωρίου που διαθέτει.
Σύμφωνα με το OBR, το περιθώριο έναντι του κανόνα δημοσιονομικής σταθερότητας ανέρχεται σε 15 δισ. λίρες το 2029/30 και αυξάνεται στα 22 δισ. λίρες το 2030/31. Ο δανεισμός προβλέπεται να μειωθεί από 4,2% του ΑΕΠ φέτος σε 3,4% το επόμενο έτος, 2,9% το 2028/29, 2,1% το 2029/30 και 1,8% το 2030/31 και το 2031/32.
Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 83,2% φέτος σε 83,8% το επόμενο έτος και το 2028/29, προτού υποχωρήσει στο 81,7% το 2031/32.
