Η εξαιρετικά σοβαρή υπόθεση υβριδικής απειλής που είδε το φως της δημοσιότητας, με θύμα τον σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του πρωθυπουργού, κ. Θάνο Ντόκο, γεννά ερωτήματα και εύλογες απορίες. Ο γνωστός δημοσιογράφος Τάσος Τέλλογλου, μίλησε αναλυτικά στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1, ερμήνευσε ενώ ταυτόχρονα φώτισε σημαντικές πτυχές του σοβαρού αυτού περιστατικού.
Σημειώνεται ότι ο κ. Θάνος Ντόκος σε συνέντευξη που παραχώρησε απόψε τόνισε, μεταξύ άλλων ότι «νόμιζα ότι μιλούσα με τον Ουμέροφ... Ήταν ζωντανά, τον έβλεπα, όπως βλέπω εσάς», ενώ ο Ρώσος φαρσέρ έκανε ανάρτηση, όπου αναφέρει πως απλά έστειλαν στο γραφείο του κ. Ντόκου ένα email και τους απάντησαν.
Πώς θα έπρεπε να είχε γίνει η διασφάλιση της επικοινωνίας
Στο αναλυτικό ρεπορτάζ του, ο κ. Τέλλογλου, επεσήμανε ότι:
«Στην κυβέρνηση ο κ. Ντόκος, θεωρείται από τους πιο προσεκτικούς όταν μιλάει. Χρησιμοποιεί μία από τις καλύτερες εφαρμογές για ασφαλή επικοινωνία και οι ίδιες οι κυβερνητικές πηγές, λένε ότι τηρήθηκε το πρωτόκολλο ασφαλούς επικοινωνίας, κατά τη διάρκεια της συνομιλίας.»
Αυτό, όμως, που δεν μας λένε οι κυβερνητικές πηγές, είναι εάν τηρήθηκε το πρωτόκολλο, ώστε να ταυτοποιηθεί ο συνομιλητής πριν καν αρχίσει η συνομιλία, δηλαδή το πρωτόκολλο ταυτοποίησης, όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ.
Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, υπάρχουν συγκεκριμένοι και θεσμοθετημένοι τρόποι, διασφάλισης τέτοιου είδους επικοινωνιών.
Ο Τάσος Τέλλογλου εξηγεί:
Το Ηλεκτρονικό Μήνυμα (Email): «Πρώτα από όλα, πρέπει να λαμβάνεις ένα email, το οποίο να σου δείχνει ότι αυτός που θέλει να σου μιλήσει, προέρχεται από τη συγκεκριμένη κρατική υπηρεσία της χώρας αυτής. Δεν φτάνει όμως μόνο αυτό, καθώς ένα email μπορεί εύκολα να αντιγραφεί. Εμείς ξέρουμε για παράδειγμα, ότι τέτοιο e-mail δεν υπήρξε. Υπήρξε άλλο e- mail».
Δεύτερον:
«Υπάρχει ένας τρόπος που ακολουθείται παραδοσιακά στο υπουργείο Εξωτερικών και σε άλλα υπουργεία, όχι σε όλα, είναι η αλήθεια, να διασταυρώνεται αυτή η επιθυμία, ακόμη κι όταν υπάρχει επείγον, όπως υπήρχε εδώ, με την Ελληνική πρεσβεία, και από ότι ξέρω έχουμε πρεσβεία στο Κίεβο, που υπάρχει στην κατά τόπους χώρα».
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, στάλθηκε ένα e-mail από μία εταιρεία και στη συνέχεια προχώρησαν σε αυτήν τη συνομιλία».
Οι Προειδοποιήσεις από το «Κλαμπ της Βέρνης»
«Πρέπει να πούμε ότι υπήρξαν προειδοποιήσεις πριν από αυτήν τη συνομιλία, από το περίφημο «Κλαμπ της Βέρνης» —το δίκτυο των μυστικών υπηρεσιών των 27 χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Νορβηγίας, όπου οι μεγάλες χώρες είχαν τονίσει ότι οι Ρώσοι θα περάσουν σε εκτεταμένη χρήση υβριδικών μεθόδων και θα προσπαθήσουν να δημιουργήσουν προβλήματα σε εκείνα τα κράτη, που έχουν συμπαραταχθεί ανοιχτά με την Ουκρανία. Όπως φάνηκε εκ του αποτελέσματος, οι προειδοποιήσεις αυτές δεν λήφθηκαν υπόψη.
Τι ειπώθηκε για το ουκρανικό drone και τις ελληνοουκρανικές σχέσεις κατά τη διάρκεια της «fake» συνομιλίας
Ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος, έπεσε θύμα τηλεφωνικής φάρσας από τους γνωστούς Ρώσους φαρσέρ Vovan & Lexus, οι οποίοι παρουσιάστηκαν ως Ουκρανοί αξιωματούχοι. Πιστεύοντας ότι συνομιλούσε με συνεργάτη του προέδρου της Ουκρανίας, ο κ. Ντόκος αναφέρθηκε στο περιστατικό με το ουκρανικό drone ανοιχτά της Λευκάδας, στις επαφές της ΕΥΠ με το Κίεβο, αλλά και στις πιθανές επιπτώσεις που θα είχε ένα νέο ανάλογο συμβάν στα ελληνικά χωρικά ύδατα.
Ανησυχία για νέο περιστατικό και αναφορά στις εκλογές
Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας, εξέφρασε έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο να σημειωθεί νέο περιστατικό με ουκρανικό drone σε ελληνικά ύδατα, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Όπως ανέφερε, η αυξημένη ναυτιλιακή κίνηση και η σημασία του τουρισμού καθιστούν κρίσιμο να μη μεταφερθούν οι συνέπειες του πολέμου στην ελληνική επικράτεια ή στα χωρικά ύδατα της χώρας.
Σε άλλο σημείο της συνομιλίας φέρεται να δήλωσε ότι η Ελλάδα θα οδηγηθεί σε εκλογές μέσα στους επόμενους μήνες, επισημαίνοντας πως ένα αντίστοιχο περιστατικό θα προκαλούσε σοβαρές πολιτικές δυσκολίες για την κυβέρνηση. Παράλληλα, ζήτησε να υπάρξει προειδοποίηση προς όσους σχεδιάζουν τέτοιες ενέργειες, τονίζοντας ότι οποιοδήποτε συμβάν που θα επηρέαζε την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ή τον τουρισμό θα δημιουργούσε σημαντικά προβλήματα στις σχέσεις Ελλάδας και Ουκρανίας.
Υπογράμμισε ακόμη ότι το Κίεβο, θα πρέπει να σταθμίσει αν μια επιχείρηση κατά ρωσικού στόχου αξίζει το ενδεχόμενο να χαθεί η ελληνική υποστήριξη, προειδοποιώντας πως μια κρίση μεταξύ των δύο χωρών θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τη συνοχή του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αμηχανία στο κυβερνητικό στρατόπεδο και πολιτικές αντιδράσεις
Μετά τη δημοσιοποίηση της συνομιλίας από τους Ρώσους φαρσέρ, στο κυβερνητικό περιβάλλον επικράτησε αμηχανία. Κυβερνητικές πηγές υποστήριξαν ότι πρόκειται για υβριδική επίθεση, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και εκμεταλλεύτηκε αδυναμίες στα πρωτόκολλα ασφαλείας των επικοινωνιών.
Παράλληλα, διαβεβαίωσαν ότι κατά τη διάρκεια της συνομιλίας δεν διέρρευσαν εμπιστευτικές ή απόρρητες πληροφορίες και σημείωσαν ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη διαδικασίες για την περαιτέρω ενίσχυση της ασφάλειας των επικοινωνιών. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Θάνος Ντόκος επρόκειτο να τοποθετηθεί δημόσια για το περιστατικό σε τηλεοπτική του συνέντευξη.
Το θέμα προκάλεσε και πολιτικές αντιδράσεις, με τον τομεάρχη Άμυνας του ΠΑΣΟΚ, Μιχάλη Κατρίνη, να ασκεί κριτική τόσο για το γεγονός ότι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας εξαπατήθηκε από φαρσέρ όσο και για τις αναφορές που έκανε σχετικά με τις επισκέψεις του επικεφαλής της ΕΥΠ στο εξωτερικό, υποστηρίζοντας ότι η χώρα εκτέθηκε διεθνώς.
«Έβλεπα ζωντανά τον Ουμέροφ όπως βλέπω εσάς»
«Νόμιζα ότι μιλούσα με τον Ουμέροφ... Ήταν ζωντανά, τον έβλεπα, όπως βλέπω εσάς», τόνισε ο Γενικός Γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας Θάνος Ντόκος σε συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, για το βίντεο που δείχνει συνομιλία του με Ρώσους, που εμφανίζονται ως Ουκρανοί αξιωματούχοι.
Αναλυτικά η συνέντευξη του Θάνου Ντόκου:
Ερωτηθείς «πώς είχατε διασφαλίσει εσείς ότι συνομιλείτε με τον Ουκρανό ομόλογό σας και όχι με κάποιον άλλο; Τι διαπιστευτήρια είχατε; Τι εγγυήσεις», ο Θάνος Ντόκος τόνισε πως «είχαμε όλο το υλικό, τα ονόματα, τις διευθύνσεις, ακόμη και τα επιστολόχαρτα που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις περιπτώσεις. Το λεκτικό ήταν αυτό το οποίο πάγια χρησιμοποιείται. Και βεβαίως και τα δικά μου στοιχεία επικοινωνίας δεν βρίσκονται στο διαδίκτυο. Χρειάζεται να ψάξει κανείς λίγο παραπάνω. Άρα όλα αυτά με οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για μια πραγματική συνομιλία με τον Ουκρανό ομόλογό μου και όχι για κάτι άλλο. Επίσης, δεν είχα ακούσει και ποτέ μέχρι τότε κάποιο περιστατικό, όπου και ήχος και εικόνα χρησιμοποιήθηκε για deap fake. Ήταν μια πρώτη επαφή και ξαναλέω πολύ δυσάρεστη.
Σε διευκρινιστική ερώτηση, εάν «υπήρχαν δηλαδή τα διαπιστευτήρια ότι μιλάτε με ποιους;», απάντησε: «Ότι μιλάω με τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας της Ουκρανίας, τον κ. Ουμέροφ».
Ο κ. Ντόκος υπογράμμισε ότι η τελευταία φορά που είχε επικοινωνία, είτε δια ζώσης είτε τηλεφωνικά με τον Ουκρανό ομόλογό του, ήταν «μια εβδομάδα πριν συμβεί το περιστατικό με την τηλεδιάσκεψη». «Είχαμε αφήσει ανοιχτά ζητήματα. Πάντοτε υπάρχουν ζητήματα τα οποία ξεκινάει η συζήτηση, συνεχίζεται σε μια νέα επαφή δια ζώσης ή σε μια τηλεδιάσκεψη. Αυτό είναι μια πάγια διαδικασία», πρόσθεσε.
Σε άλλη ερώτηση, εάν είχε παρατηρήσει ύποπτες κινήσεις είτε στο κινητό είτε στις επαφές του, ανέφερε: «Όχι γιατί το κινητό μου είναι προστατευμένο. Έχουν αναβαθμιστεί τα μέτρα ασφαλείας και στα κινητά και πλέον σε λίγο καιρό και στα λεγόμενα τριψήφια, τα μαύρα τηλέφωνα. Αλλά αυτό καλύπτει μόνο συνομιλίες μεταξύ κυβερνητικών στελεχών και όχι με ανθρώπους εκτός συστήματος».
Διευκρίνισε ότι όταν άρχισε η σύνδεση, «βλέπω τον ομόλογό μου και ξεκινάμε να συζητάμε… Όπως βλέπω εσάς, υπήρχε μια κανονική συζήτηση ο ίδιος ζωντανά και αντιδρούσε σε αυτά που του έλεγα».
Σε σχόλιο ότι «δεν μιλάμε για δύο άγνωστα πρόσωπα που ήταν στη σύνδεση ή μια ξένη φωνή. Έκλεψαν και τη φωνή και την εικόνα», ο κ. Ντόκος είπε: «Αυτό είναι το ανησυχητικό, γιατί μέχρι τώρα τα δικά μας πρωτόκολλα ασφαλείας, επειδή είχαμε δει ότι υπήρχαν πολλά περιστατικά τέτοιων ας πούμε φαρσών σε τηλεφωνικές συνομιλίες και θύμα είχε πέσει και ο πρόεδρος Μακρόν και ο πρόεδρος Ντούντα της Πολωνίας και αρκετοί ακόμη ηγέτες, πρωθυπουργοί, υπουργοί. Είπαμε ότι πλέον θα έχουμε και φωνή και εικόνα».
Ερωτηθείς εάν τον προβλημάτισε κάτι σε ότι έχει να κάνει με το περιεχόμενο της συζήτησης, είπε: «Προς το τέλος της συζήτησης. Γιατί επέμενε ο ομόλογός μου στο θέμα του drone και μάλιστα με ορισμένες θέσεις οι οποίες ήταν λίγο περίεργες, αλλά όχι τόσο που να με προβληματίσουν ότι συνέβαινε κάτι τόσο περίεργο».
«Επέμενε ότι παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις που είχε δώσει η ελληνική κυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα για το περιστατικό του τρόμου στη Λευκάδα, ότι κάποιοι στην ουκρανική κυβέρνηση δεν είχαν λάβει το μήνυμα και ότι επρόκειτο να κάνουν κάτι αντίστοιχο. Το είπε αρκετές φορές και με τρόπο που στο τέλος άρχισα να προβληματίζομαι για το αν ήταν πρόβλημα γλώσσας; Τα αγγλικά δεν μας βοηθούσαν; Υπήρχε κάτι άλλο σε αυτή την υπόθεση, οπότε μόλις τελείωσε την συνομιλία, επικοινώνησα αμέσως με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και άρχισαν κι εκείνοι να ψάχνουν το ζήτημα και επικοινώνησα εκ νέου με τηλέφωνο μόνο με τον Ουκρανό ομόλογό μου, με μία πρόφαση ότι κάτι δεν είχα καταλάβει απόλυτα και ήθελα να το ξεκαθαρίσω. Και εκεί έγινε εμφανές ότι αυτός με τον οποίο συνομιλούσα δεν ήταν Ουκρανός ομόλογος. Ήταν κάποιο άλλο πρόσωπο», διευκρίνισε στη συνέχεια.
«Αυτό μας είπαν και οι Ουκρανοί ότι την ίδια περίοδο, αλλά χωρίς πολλές λεπτομέρειες, είχε συμβεί και σε αξιωματούχο Βαλτικής χώρας», συμπλήρωσε.
Αναφερόμενος στη συνομιλία, είπε πως «ορισμένες μικρο-καθυστερήσεις υπήρχαν, αλλά η εμπειρία μας με την Ουκρανία είναι ότι λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τον πόλεμο, πάντοτε υπήρχαν κάποια ζητήματα σύνδεσης. Δηλαδή θυμάμαι και σύνδεση του προέδρου Ζελένσκι σε επίπεδο ηγετών, όπου δεν είχαν καταφέρει να περάσουν εικόνα, ήταν μόνο η φωνή του. Άρα δεν ήταν κάτι ανησυχητικό, γιατί το επίπεδο σύνδεσης με την Ουκρανία ήταν πάντοτε λίγο προβληματικό, αλλά όχι τίποτα τόσο έντονο που να οδηγήσει άμεσα σε προβληματισμό ότι εδώ κάτι άλλο συμβαίνει».
«Έχει ήδη ξεκινήσει αναθεώρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας»
Όπως υπογράμμισε στη συνέχεια, «έχει ήδη ξεκινήσει αναθεώρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας και εδώ θα πρέπει να πω αν το ανησυχητικό είναι για όλους μας ότι πλέον ακόμα και αυτό που βλέπουν τα μάτια μας δεν είναι πλέον πάντοτε ασφαλές και αυτό έχει μπορεί να έχει βαθύτατες επιπτώσεις για την ενημέρωση, την επικοινωνία, τον πολιτικό διάλογο. Μια σειρά από ζητήματα, που αφορούν ακόμα και την καθημερινότητά μας. Το θετικό, αν θέλετε, είναι ότι ως χώρα έχουμε κάνει στο τελευταίο διάστημα αρκετά βήματα, είτε όσον αφορά στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών. Πριν από λίγες ημέρες είχαμε τα εγκαίνια του κτιρίου κυβερνοπολέμου στο ΓΕΕΘΑ, με όλες τις τεχνολογίες που αυτό συνεπάγεται. Σημαντικά βήματα έχει κάνει η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας. Άρα έχουμε έναν μηχανισμό σε εθνικό επίπεδο, ο οποίος έχει κινητοποιηθεί, έχει αποκτήσει δυνατότητες και σιγά σιγά κλείνει το όποιο χάσμα με όσους θέλουν να δημιουργήσουν προβλήματα. Άρα είμαι αισιόδοξος ότι μετά την δυσάρεστη αυτή εμπειρία θα είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι να εντοπίσουμε εγκαίρως τέτοιου είδους απόπειρες ψευδών ειδήσεων και παραπληροφόρησης».
«Όπως εξελίσσεται η τεχνολογία για αμυντικούς σκοπούς εξελίσσεται και για επιθετικούς. Νομίζω την επόμενη φορά θα είμαστε προστατευμένοι από τέτοιου είδους λογισμικό και τεχνολογία, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσα ακόμα βήματα θα έχει κάνει η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης, στην αντίθετη κατεύθυνση. Είναι ένας συνεχής αγώνας. Ελπίζω ότι θα τον κερδίσουμε, αλλά κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα βέβαιος».
Ερωτηθείς εάν τον προβληματίζει το περιστατικό αυτό, λίγο πριν τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, που το θέμα της Ουκρανίας θα βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας, απάντησε: «Προφανώς δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή, αλλά νομίζω ότι αν δει κανείς όλες τις κινήσεις που γίνονται, άλλοτε επιλέγεται η περίοδος πριν από εκλογικές αναμετρήσεις και είχαμε πολύ έντονη δραστηριότητα. Αυτή τη φορά ρωσικών υπηρεσιών. Το ξέρουμε με σιγουριά. Στις εκλογές στη Μολδαβία, στις εκλογές στην Αρμενία, υπάρχουν ανησυχίες και για ευρωπαϊκές χώρες. Άρα, σε διάφορες χρονικές στιγμές υπάρχει ένας σχεδιασμός, ο οποίος εκδηλώνεται με αυτόν τον τρόπο».
«Νομίζω ότι ό,τι είπα είναι το μήνυμα, η εθνική γραμμή και το μήνυμα που έχουμε στείλει στους Ουκρανούς σε διάφορα επίπεδα, τον πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς. Δεν νομίζω ότι ειπώθηκε κάτι το οποίο μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα».
«Η πρόθεση θα ήταν προφανώς να δημιουργήσουν πρόβλημα. Να προσθέσω και κάτι άλλο. Δεν είναι μόνο τι λέει κάνεις, είναι και πώς γίνεται μια σχετική κοπτοραπτική με προχωρημένους αλγόριθμους και λογισμικό για να εμφανιστεί να λέει κάτι το οποίο δεν είπε κάποιος ποτέ» πρόσθεσε.
Συνεχίζοντας, ο κ. Ντόκος τόνισε πως «ήταν μια πολύ δυσάρεστη εμπειρία, δεν σας το κρύβω. Αισθάνθηκα ότι πλέον δεν μπορεί να εμπιστεύεται κανείς ούτε τα μάτια του. Και είναι κάτι το οποίο με οδηγεί στο να αναθεωρήσω μια σειρά από πράγματα και επαγγελματικά αλλά και σε προσωπικό επίπεδο».
Σε άλλη ερώτηση, τι του είπε ο πρωθυπουργός, όταν τον ενημέρωσε, είπε: «Προβληματίστηκε. Αλλά το ζήτημα των deap fake news είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος έχει μια πολύ καλή σχέση με την τεχνολογία. Καταλαβαίνει τα ζητήματα αυτά. Είναι κάτι που τον έχει προβληματίσει και παλαιότερα και αυτό ήρθε ως επιβεβαίωση των ανησυχιών του».
«Στείλαμε ένα e-mail και μας απάντησε»
Σε ανάρτηση, ο Βλάντιμιρ Κουζνέτσοφ, ή Vovan, εξήγησε πως απλά έστειλαν στο γραφείο του Θάνου Ντόκου ένα email από το gmail και τους απάντησαν.
Ακολουθεί η ανάρτηση του Ρώσου φαρσέρ
«Εξαιρετικά προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη. Τι ηλίθιο πράγμα είπαν οι ελληνικές αρχές. Απλά στείλαμε ένα email από το gmail στο γραφείο του και μας απάντησαν».
