Σάλο έχει προκαλέσει η διαφημιστική αφίσα του τουρκικού πρακτορείου, που παρουσιάζει τα Στενά του Βοσπόρου ως «Τουρκικά Στενά», κάτι για το οποίο το υπουργείο Εξωτερικών ήδη έχει προβάλει ενστάσεις σε συνεδριάσεις του ΟΗΕ. Πώς η Τουρκία επιχειρεί να ξαναγράψει την Συνθήκη του Μοντρέ.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Αίσθηση έχει προκαλέσει ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να διαφημιστεί μία τουρκική εταιρεία η οποία δραστηριοποιείται στα Στενά του Βοσπόρου. Η τουρκική εταιρεία πρακτόρευσης NetShip πλήρωσε αδρά για να αναρτήσει την αφίσα της ανάμεσα από τα Hall 1 και 2 στην διεθνή έκθεση για τη ναυτιλία, ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑ.
Στο μήνυμα που επέλεξε, έγραψε: Leading Independent Ship Agency in Turkish Straights, δηλαδή «Κορυφαίο Ανεξάρτητο Ναυτιλιακό Πρακτορείο στα Τουρκικά Στενά», γράφοντας από κάτω Βόσπορος, Τσανάκαλε και όλα τα λιμάνια.
Ωστόσο η αναγραφή «τουρκικά στενά» προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους επισκέπτες στην έκθεση, αφού προτάσσει τις αναθεωρητικές επιδιώξεις της Τουρκίας.
Η χρήση του όρου «τουρκικά Στενά» (Βόσπορος και Δαρδανέλια) στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) έχει προκαλέσει διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Η Ελλάδα έχει προβάλει επισήμως ενστάσεις σε συνεδριάσεις του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι ο όρος αυτός δεν υφίσταται ούτε προβλέπεται νομικά σε καμία διεθνή συνθήκη, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης του Μοντρέ (1936) που ρυθμίζει το καθεστώς διέλευσης.
Επιστολή στον Γ.Γ. του ΟΗΕ
Η Τουρκία από τη μεριά της έχει στείλει στις 8 Μαΐου 2026 επιστολή στον γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Σε μία προσπάθεια να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, η Άγκυρα αποκάλεσε τις ελληνικές ενστάσεις «ατυχείς» και χαρακτήρισε τα Στενά «Τουρκικά» ως μία καθιερωμένη και γεωγραφικά ακριβή έκφραση, τονίζοντας ότι σέβεται απαρέγκλιτα τους κανόνες του Μοντρέ.
Η ελληνική διπλωματική θέση βασίζεται αποκλειστικά στο γράμμα και το πνεύμα της Σύμβασης του Μοντρέ του 1936, η οποία αποτελεί το μοναδικό και επίσημο διεθνές νομικό κείμενο που ρυθμίζει το καθεστώς της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Στο επίσημο κείμενο της Σύμβασης δεν υπάρχει πουθενά ο όρος «Τουρκικά Στενά». Αντιθέτως, η ονομασία που ορίζεται ρητά είναι «τα Στενά» και συγκεκριμένα «τα Στενά των Δαρδανελίων, της Θάλασσας του Μαρμαρά και του Βοσπόρου». Η Αθήνα επιμένει ότι ο σεβασμός της ακριβούς ορολογίας είναι απαραίτητος, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή υπονομεύει το ίδιο το διεθνές νομικό πλαίσιο που εγγυάται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας για όλα τα κράτη.
Πίσω από τη νομική αυτή επιχειρηματολογία κρύβεται μια σοβαρή γεωπολιτική ανησυχία. Η Ελλάδα θεωρεί ότι η προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τον όρο «Τουρκικά Στενά» σε διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ και το ΝΑΤΟ, δεν είναι μια απλή γεωγραφική περιγραφή, αλλά μια σκόπιμη προσπάθεια να προβληθεί η εικόνα ότι η περιοχή αποτελεί μια εσωτερική τουρκική υδάτινη οδό. Αυτό θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να ανοίξει τον δρόμο για τη μονομερή επιβολή αυστηρότερων ελέγχων, περιορισμών ή εθνικών κανόνων από την πλευρά της Τουρκίας, αμφισβητώντας το καθεστώς του ελεύθερου διεθνούς περάσματος.
Επιπλέον, η ελληνική πλευρά αντιλαμβάνεται αυτή την τακτική ως μέρος μιας ευρύτερης αναθεωρητικής στρατηγικής. Αν γίνει αποδεκτή η λογική ότι η Τουρκία μπορεί να μετονομάζει διεθνή περάσματα με βάση την κυριαρχία της στα γύρω εδάφη, δημιουργείται ένα επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλες θαλάσσιες ζώνες, όπως το Αιγαίο, όπου η Άγκυρα αμφισβητεί συστηματικά τις ελληνικές δικαιοδοσίες και τις διεθνείς συμβάσεις για το δίκαιο της θάλασσας.
Η NetShip (NetShip Agency & Chartering Co.) είναι μια ανεξάρτητη εταιρεία ναυτιλιακών υπηρεσιών στην Τουρκία, με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Δραστηριοποιείται σε όλα τα τουρκικά λιμάνια και ειδικεύεται σε δύο κύριους τομείς: Ναυτιλιακές Πρακτορεύσεις και Ναυλώσεις.
Η ίδια η εταιρεία παρουσιάζεται ως «ανεξάρτητος ηγέτης στις ναυτιλιακές υπηρεσίες» (independent leader), αναφερόμενη κυρίως στην υψηλή ποιότητα, την τεχνογνωσία και την πλήρη κάλυψη που προσφέρει.
Είναι επίσημο μέλος της BIMCO (Baltic and International Maritime Council), του Ναυτικού Επιμελητηρίου της Τουρκίας, και κατέχει το διεθνές πρότυπο ποιότητας FONASBA. Αυτό την καθιστά μια πολύ αξιόπιστη επιλογή για τη διέλευση πλοίων (transit agency).
Λόγω της δραστηριοποίησής της στα Στενά του Βοσπόρου, η εταιρεία είναι υποχρεωμένη να ακολουθεί τους αυστηρούς διεθνείς και εγχώριους κανόνες ναυσιπλοΐας, όπως η Συνθήκη του Μοντρέ. Οι κανόνες αυτοί ελέγχονται άμεσα από το τουρκικό κράτος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πελάτες ή οι ιδιοκτήτες των πρακτορείων έχουν προσωπική σχέση με την πολιτική ηγεσία.
