Συμφωνία Πούτιν – Τραμπ για το πετρέλαιο. Τέλος οι κυρώσεις;

Συμφωνία για την προμήθεια εκατοντάδων χιλιάδων τόνων ντίζελ από τη Ρωσία ανακοίνωσε το βράδυ της Παρασκευής ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο ομόλογό του Βλάντιμιρ Πούτιν. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ αναστέλλουν προσωρινά τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ.

Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε τη συμφωνία με την Ουάσινγκτον, ενώ από την πλευρά του ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι την επέκρινε σε υψηλούς τόνους, υπενθυμίζοντας τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της χώρας του.

Πιέσεις ενόψει εκλογών

Καθώς πλησιάζουν οι “ενδιάμεσες εκλογές” για το Κογκρέσο, ο Ντόναλντ Τραμπ δέχεται πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ λόγω της σημαντικής ανόδου στις τιμές των καυσίμων. Οι ανακοινώσεις περί συμφωνίας με τη Ρωσία προκαλούν αναστάτωση, καθώς μόλις πριν λίγες εβδομάδες ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υπογράψει νόμο που εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, παρέχοντάς του διευρυμένες εξουσίες για την επιβολή νέων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Εκτός από τις στοχευμένες κυρώσεις εναντίον φυσικών προσώπων, ο συγκεκριμένος νόμος θα περιόριζε και τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, με τις οποίες η Μόσχα χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία. Όμως η νέα πρωτοβουλία Τραμπ κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.

Μετά το τηλεφώνημα με τον Πούτιν, ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε στην πλατφόρμα του “Truth Social” ότι συμφώνησε να διατεθούν “αμέσως” στην αμερικανική, αλλά και τη διεθνή αγορά πάνω από 300.000 τόνοι ντίζελ. Εντός του Νοεμβρίου, σύμφωνα πάντα με τον Τραμπ, αποδεσμεύονται άλλοι 500.000 τόνοι και “αμέσως μετά” άλλο ένα εκατομμύριο.

Επιπλέον η Ρωσία προτίθεται να παραδώσει σύντομα τρία εκατομμύρια τόνους ντίζελ “ανάλογα με την κατάσταση των διυλιστηρίων της”, λέει ο Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, είπε ότι η συμφωνία για το πετρέλαιο είναι “μεγάλη υπόθεση” για την οποία θέλει να “ευχαριστήσει” τον Πούτιν.

Καθώς οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας παραμένουν σε ισχύ, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε ειδική προσωρινή άδεια, με βάση την οποία επιτρέπονται η πώληση, μεταφορά, εκφόρτωση και εισαγωγή ρωσικού ντίζελ μέχρι τις 7 Απριλίου 2027.

Ικανοποίηση στη Μόσχα, οργή στο Κίεβο

Ο Βλάντιμιρ Πούτιν επιβεβαίωσε τη συμφωνία. “Κατά τη συζήτηση για την κατάσταση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, η ρωσική πλευρά επιβεβαίωσε την ετοιμότητά της να προμηθεύει πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα την αμερικανική, αλλά και τις διεθνείς αγορές” αναφέρεται σε γραπτή δήλωσή του. Αυτό θα έχει θετική επίδραση στη “συνολική παγκόσμια οικονομία”, υποστηρίζει ο Πούτιν.

Αντιθέτως, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι αντέδρασε με μία ιδιαίτερα σκληρή κριτική. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά στο Telegram, “η παροχή άδειας στη Ρωσία να πωλεί πετρελαϊκά προϊόντα είναι επένδυση στον πόλεμο (εναντίον της Ουκρανίας), έναν πόλεμο που πρέπει να τερματιστεί και όχι να παραταθεί”. Τώρα η Μόσχα θα απαντήσει με ακόμη περισσότερο “τρόμο και αθλιότητες”, προειδοποιεί ο Ουκρανός πρόεδρος.

Σε συνέντευξή του στοn αμερικανικό ιστότοπο Axios ο Ζελένσκι κλιμακώνει περαιτέρω την κριτική του, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία “άδικη και ανέντιμη”. Εκφράζει μάλιστα την ιδιαίτερη ενόχλησή του, δεδομένου ότι οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, διαπραγματεύονταν ταυτόχρονα στο Μαϊάμι με Ουκρανούς εκπροσώπους για έναν πιθανό τερματισμό του πολέμου, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά σε μία ενδεχόμενη συμφωνία για το ντίζελ.

Κριτική ασκεί και το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ. Ο Γκρέγκορι Μικς, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, επισημαίνει: “Λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή νόμου που προβλέπει κυρώσεις για όσους αγοράζουν ενέργεια από τη Ρωσία, ο Τραμπ ανακοινώνει ότι θα την αγοράσουν και οι ίδιες οι ΗΠΑ…”.

Η Ρωσία αίρει την απαγόρευση εξαγωγών

Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, Αλεξάντρ Νόβακ, ανακοίνωσε την άμεση άρση της απαγόρευσης για εξαγωγές ντίζελ. Σύμφωνα με το πρακτορείο Tass, ήδη μέσα στον Οκτώβριο προβλέπεται η εξαγωγή 300.000 τόνων, ενώ τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο θα μπορούσαν να ακολουθήσουν επιπλέον 500.000 και 1.000.000 τόνοι, αντιστοίχως. Αυτό εξαρτάται όμως από την πορεία των επισκευών σε διυλιστήρια που έχουν υποστεί ζημιές από τις ουκρανικές επιθέσεις με ντρόουνς, ισχυρίζεται ο Νόβακ.

Το 2025 η μηνιαία παραγωγή ντίζελ στη Ρωσία ανερχόταν σε επτά εκατομμύρια τόνους. Έκτοτε η παραγωγική δυναμικότητα έχει μειωθεί περίπου κατά το ήμισυ. Σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Ενέργειας (EIA), η κατανάλωση ντίζελ και άλλων διυλισμένων προϊόντων στις ΗΠΑ ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 3,77 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 500.000 τόνους. Κατά συνέπεια, 300.000 τόνοι θα κάλυπταν τη ζήτηση των ΗΠΑ για λίγο περισσότερο από 14 ώρες.

Οι υψηλές τιμές πιέζουν τον Τραμπ

Οι αυξημένες τιμές καυσίμων, ακόμη και στις ίδιες τις ΗΠΑ, προκαλούν “πονοκέφαλο” στον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Ο ίδιος κατηγορεί τελευταία τον Ζελένσκι για την παγκόσμια έλλειψη ντίζελ, καλώντας τον να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια. “Πρέπει να σταματήσει να παραλύει τον εφοδιασμό της Ρωσίας με ντίζελ”, έλεγε ο Τραμπ στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Παράλληλα επιχείρησε να αποσπάσει την προσοχή από τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν. Σχολιάζοντας τις ελείψεις ντίζελ, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι “δεν φταίει η Μέση Ανατολή αλλά τα γεγονότα σε Ρωσία και Ουκρανία. Υπάρχουν και άλλοι πολλοί στόχοι. Δεν μπορεί να χτυπά τις εγκαταστάσεις ντίζελ, γιατί αυτό βλάπτει ολόκληρο τον κόσμο”.