Σε αυτό όλοι συμφωνούν: Ήταν έκπληξη η συνάντηση του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, με τον Ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, που διήρκεσε περίπου 20 λεπτά.
Προφανώς δεν γεφυρώθηκαν οι σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες. Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα τη Δευτέρα, στη διάρκεια του κυβερνητικού μπρίφινγκ στο Βερολίνο, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Γιόζεφ Χίντερζεερ, δήλωσε ότι το αποτέλεσμα της συνάντησης έχει “προσγειώσει” τη γερμανική πλευρά στην πραγματικότητα, από τη στιγμή μάλιστα που, μετά τη συνάντηση, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών προχώρησε σε απαξιωτικές δηλώσεις για τον Γερμανό ομόλογό του.
“Γνωρίζουμε ασφαλώς την προπαγανδιστική σημασία που μπορεί να έχει μία τέτοια διά ζώσης συνάντηση, την οποία και αξιοποιεί η ρωσική πλευρά” ανέφερε ο Χίντερζεερ, για να προσθέσει ωστόσο ότι “στην παρούσα φάση ήταν θεμιτό να πραγματοποιηθεί η συνάντηση”.
Η πρώτη “υψηλόβαθμη συνάντηση”
Ήταν η πρώτη διμερής συνάντηση ανωτέρου επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών από την άνοιξη του 2002, όταν ξεκίνησε ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας απέναντι στην Ουκρανία. Τον Ιανουάριο του 2022 ο Λαβρόφ είχε συναντήσει την τότε υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας Αναλένα Μπέρμποκ, από το Κόμμα των Πρασίνων. Έκτοτε – και ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες – επικρατεί “πολικό ψύχος” στις σχέσεις των δύο χωρών.
Σύμφωνα με παρατηρητές, “τρίτες χώρες” είχαν διαμηνύσει στο Βερολίνο ότι η Ρωσία θα ήταν διατεθειμένη να πραγματοποιήσει μια σύντομη συνάντηση, με αποτέλεσμα η γερμανική πλευρά να δώσει τη συγκατάθεσή της. Εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι πολιτικοί “από το νότιο ημισφαίριο” παρακάλεσαν τον Βάντεφουλ να οργανώσει τη συνάντηση, γιατί εξαιτίας του πολέμου έχουν μειωθεί δραματικά οι εξαγωγές σιτηρών, τόσο από την Ουκρανία, όσο και από τη Ρωσία.
Ζητούμενο είναι η εκεχειρία στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, ώστε να ομαλοποιηθούν οι εξαγωγές. Ο εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών τονίζει ότι “το ζήτημα επείγει, εάν θέλουμε να βρούμε λύση μέχρι το τέλος του φθινοπώρου”. Αλλά ούτε και σε αυτό το ζήτημα δεν φαίνεται να απέφερε αποτέλεσμα η συνάντηση των δύο ανδρών στη Νέα Υόρκη.
“Θα μπορούσατε να μου τηλεφωνήσετε”
Ο “πάγος” που επικρατεί στις διμερείς σχέσεις φάνηκε και από τις δηλώσεις Λαβρόφ αμέσως μετά τη συνάντηση. Μιλώντας στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων (dpa), ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών εκφράστηκε με απαξιωτικό τρόπο απέναντι στον Γιόχαν Βάντεφουλ, λέγοντας ότι δεν άκουσε τίποτε καινούργιο, που να μην έχει ήδη ειπωθεί δημοσίως από το Βερολίνο, γι αυτό και ανέφερε στον συνομιλητή του ότι “θα μπορούσε απλώς να με πάρει τηλέφωνο και να μου πει να διαβάσω τις δηλώσεις του”.
Σε πιο μετριοπαθές ύφος κινήθηκαν οι δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών στο πρώτο κανάλι της γερμανικής τηλεόρασης (ARD) μετά τη συνάντηση. Όπως αναφέρει ο Γιόχαν Βάντεφουλ, ένας σημαντικός λόγος για να συναινέσει στη διμερή συνάντηση ήταν το πρόσφατο περιστατικό επιθέσεων με drones στο αεροδρόμιο της Λειψίας. “Ευτυχώς δεν συνέβη κάτι κακό” υπενθυμίζει ο χριστιανοδημοκράτης πολιτικός, αλλά σε κάθε περίπτωση ο ίδιος ήθελε να επισημάνει στον Λαβρόφ ότι η Γερμανία θα αμυνθεί και δεν θα παραμείνει απαθής.
“Πρέπει να διαπραγματεύεσαι…”
Ο Βάντεφουλ ξεκαθαρίζει ότι η “σιγή ασυρμάτου” που επικρατεί μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας από τις αρχές του 2022 είναι μία σωστή επιλογή, κατά βάση. Ωστόσο, έχει έρθει η στιγμή να συνομιλήσουν και πάλι οι δύο πλευρές. “Με φίλους δεν χρειάζεται να διαπραγματεύεσαι, με τους αντιπάλους πρέπει να διαπραγματεύεσαι” τονίζει επιγραμματικά ο επικεφαλής της γερμανικής διπλωματίας.
Ίσως όλα αυτά αποτελούν και μία αντίδραση του Βερολίνου στην απαίτηση για επανέναρξη των συνομιλιών με τη ρωσική πλευρά, που προβάλλουν εντός συνόρων πολιτικά κόμματα, όπως η ακροδεξιά “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD), η “Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ” (BSW) και το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke). Η ίδια η Ρωσία δεν έχει επιδείξει ιδιαίτερη διάθεση για συνομιλίες και το μήνυμα του Γιόχαν Βάντεφουλ είναι: “Απαντώ σε όλους όσους λένε συνεχώς ότι η Γερμανία πρέπει να διαπραγματευθεί, η Γερμανία πρέπει να συνομιλήσει με τη Ρωσία. Και τους λέω: Ορίστε, το κάνουμε αυτό”.
Δεν έλειψαν και τα “φίλια πυρά” για τη συνάντηση τη Νέας Υόρκης. Μιλώντας στην Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), ο Ρόντεριχ Κίζεβετερ, βουλευτής των κυβερνώντων Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και ειδήμων σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, ξεκαθαρίζει: “Αντιμετωπίζω με κριτική διάθεση αυτή τη συνάντηση. Κρίνοντας εκ των υστέρων, ένα απλό τηλεφώνημα θα ήταν μία πιο έξυπνη επιλογή. Γιατί το αποτέλεσμα δεν αλλάζει”.
Εντελώς διαφορετική εκτίμηση εκφράζει ο Ραλ Στέγκνερ, βουλευτής των συγκυβερνώντων Σοσιαλδημοκρατών (SPD) , λέγοντας στην κυριακάτικη έκδοση της FAZ: “Το μήνυμα είναι ότι οι Ευρωπαίοι είναι εδώ!” Θετική ήταν και η αντίδραση των Πρασίνων.
Μία ακόμη ψηφίδα στο παρασκήνιο της γερμανικής πρωτοβουλίας είναι ασφαλώς το ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει την επανένταξη της Ρωσίας στην ομάδα G7, η οποία σε αυτή την περίπτωση θα συνεδρίαζε και πάλι ως G8.
Επιπλέον, ο Τραμπ προσκάλεσε ήδη τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν στη σύνοδο της ομάδας G20, που θα διεξαχθεί τον Δεκέμβριο στη Φλόριντα. Με άλλα λόγια: Όταν υπάρχει κινητικότητα στη διεθνή διπλωματία, η Γερμανία δεν θέλει να παραμένει “εκτός νυμφώνος”.
