Σαφή μηνύματα προς την Τουρκία έστειλε μετά το τέλος της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος τόνισε τον ενισχυμένο ρόλο της Ελλάδας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας του ΝΑΤΟ.
Στο επίκεντρο των τοποθετήσεών του Πρωθυπουργού βρέθηκαν το casus belli της Τουρκίας, η προοπτική απόκτησης μαχητικών F-35 από την Άγκυρα, η αύξηση των αμυντικών δαπανών της Συμμαχίας, αλλά και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το casus belli «μια ιστορική ανορθογραφία», υπογραμμίζοντας ότι δεν συνάδει ούτε με το πνεύμα της Συμμαχίας ούτε με τις προσπάθειες βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. «Είναι μια ιστορική ανορθογραφία, η οποία δεν συντάσσεται ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το καλό κλίμα που θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες», τόνισε.
Σημείωσε ότι έχει θέσει το ζήτημα και προσωπικά στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επισημαίνοντας πως πρόκειται για μια απειλή πολέμου που υφίσταται από το 1995 και «έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω μας». Παράλληλα, ανέφερε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιλαμβάνονται πλήρως τις ελληνικές θέσεις, τονίζοντας ότι η ύπαρξη του casus belli δεν συνάδει με το κλίμα συνεργασίας που επιδιώκεται στο ΝΑΤΟ.
«Υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια για να προμηθευτεί η Τουρκία τα F-35»
Απαντώντας στις ερωτήσεις για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, ο Πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα ακολουθεί τον δικό της σχεδιασμό και δεν πρόκειται να υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες τις αποφάσεις τους για εξοπλιστικά προγράμματα. «Οι Έλληνες πιλότοι θα αρχίσουν μέσα στο 2027 να εκπαιδεύονται στα ελληνικά F-35, τα οποία ήδη κατασκευάζονται και η αγορά τους έχει πρακτικά δρομολογηθεί», δήλωσε.
Ο Πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι η αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα συνδέθηκε με την προμήθεια των ρωσικών S-400, επισημαίνοντας πως εξακολουθούν να υπάρχουν «σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία» για την προμήθεια των μαχητικών από την Άγκυρα. «Δεν είναι δική μου δουλειά να σχολιάζω τις επιλογές άλλων χωρών, ούτε να υποδείξω στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιους θα πουλήσουν αμυντικά συστήματα», ανέφερε, επαναλαμβάνοντας ότι η Ελλάδα επικεντρώνεται στην ενίσχυση της δικής της αποτρεπτικής ισχύος.
Υπενθύμισε, ακόμη, ότι από το 2019 έχει επιταχυνθεί ο εκσυγχρονισμός των F-16 Viper, έχουν αποκτηθεί 24 Rafale και πλέον η χώρα συμμετέχει ενεργά και στο πρόγραμμα των F-35.
Νέα εποχή στο ΝΑΤΟ με μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Σύνοδος Κορυφής της Άγκυρας σηματοδοτεί μια νέα περίοδο για τη Συμμαχία, με τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνά τους. Όπως είπε, η ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ αποτελεί πλέον «συνθήκη επιβίωσης της ίδιας της Συμμαχίας», ενώ υπενθύμισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται ήδη ανάμεσα στις πέντε χώρες του ΝΑΤΟ που ξεπερνούν τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ στις κύριες αμυντικές δαπάνες.
«Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη εκεί που άλλες ευρωπαϊκές χώρες ελπίζουν να βρεθούν το 2035», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι η θέση αυτή αναγνωρίζεται τόσο από τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ εκτίμησε ότι οι Ευρωπαίοι έχουν πλέον αντιληφθεί πως η ενίσχυση της άμυνας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
«Δεν υπάρχει πιθανότητα οι ΗΠΑ να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ»
Ερωτηθείς για τη στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στη Συμμαχία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε καθησυχαστικός. «Δεν θεωρώ ότι υπάρχει καμία πιθανότητα οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ», είπε, προσθέτοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα θετικός για το αποτέλεσμα της Συνόδου και για την ανταπόκριση των Ευρωπαίων στην αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Αναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο Πρωθυπουργός εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι η εύθραυστη εκεχειρία θα διατηρηθεί και ότι θα συνεχιστεί ο διάλογος μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Για τα Στενά του Ορμούζ υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως «παγκόσμια ναυτική υπερδύναμη», έχει στρατηγικό συμφέρον να προστατεύει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Διευκρίνισε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει ζητηθεί ελληνική συμμετοχή σε επιχείρηση στην περιοχή, ωστόσο επισήμανε πως, εφόσον υπάρξει σχετική διεθνής απόφαση, η χώρα διαθέτει τόσο την επιχειρησιακή δυνατότητα όσο και το συμφέρον να συμβάλει στην προστασία των θαλάσσιων οδών.
Εξοπλιστικό πρόγραμμα 28 δισ. ευρώ έως το 2035
Ο Πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τον μακροπρόθεσμο εξοπλιστικό σχεδιασμό της χώρας, υπενθυμίζοντας ότι έχει εγκριθεί πρόγραμμα ύψους 28 δισ. ευρώ. «Είναι το τίμημα για την ελευθερία μας», ανέφερε, τονίζοντας ότι η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να διατηρεί ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα λόγω των ιδιαίτερων γεωπολιτικών συνθηκών. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι επενδύσεις στην άμυνα ενισχύουν και την ελληνική αμυντική βιομηχανία, από τα ναυπηγεία έως τις ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις που ήδη αναπτύσσουν συστήματα και υπηρεσίες για τις Ένοπλες Δυνάμεις.
Ερντογάν για Μητσοτάκη: «Δεν έπρεπε να κάνει αυτό το σφάλμα με τα F-35»
Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά το τέλος της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αφιέρωσε αρκετό χρόνο για να απαντήσει στα όσα είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τα F-35 και το casus belli.
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Ερντογάν δήλωσε ότι «είναι σαφές σε ποια νερά κολυμπά ο Νετανιάχου», αναφερόμενος σε πρόσφατη συνέντευξη του Ισραηλινού πρωθυπουργού, στην οποία κάλεσε τις ΗΠΑ να μην δώσουν F-35 στην Τουρκία.
«Ο κ. Μητσοτάκης, όμως, δεν έπρεπε να πέσει σε ένα τέτοιο σφάλμα» προσέθεσε ο Ερντογάν. «Έχουμε μέχρι σήμερα ασκήσει ποτέ κριτική στον κ. Μητσοτάκη, ρωτώντας τον “γιατί τα αγόρασες αυτά;” ή “γιατί τα αγοράζεις;” σχετικά με τα αμυντικά συστήματα που προμηθεύτηκε για την Ελλάδα; Όχι. Κι όμως, είναι ο γείτονάς μας στη διπλανή πόρτα. Φυσικά θα μπορούσαμε να πούμε κάτι τέτοιο. Ωστόσο, δεν το θεωρήσαμε απαραίτητο», είπε χαρακτηριστικά.
«Η Ελλάδα μπορεί να αγοράζει, μπορεί να πουλάει. Η Τουρκία, από την άλλη, τα παράγει ήδη σήμερα. Εκτός από την παραγωγή, έχει φυσικά και το δικαίωμα να αγοράζει», είπε ακόμα. «Η Τουρκία έχει το δικαίωμα να αγοράσει μαχητικά αεροσκάφη και αμυντικό εξοπλισμό και διεξάγει σχετικές συνομιλίες», συμπλήρωσε.
«Καθήκον μας να επιλύσουμε τα προβλήματα στο Αιγαίο»
Σε άλλο σημείο των δηλώσεων του είπε: «Συμμερίζομαι και εγώ με τον Μητσοτάκη ότι θέλουμε να λύσουμε τα προβλήματα στο Αιγαίο. Θεού θέλοντος, οι υπουργοί Εξωτερικών μας θα το συζητήσουν σε πρώτη φάση και μετά αν χρειαστεί θα καθίσουμε και εμείς στο τραπέζι και θα συζητήσουμε το θέμα αυτό. Αλλά θα ήθελα να το πω ξεκάθαρα: H επίλυση του προβλήματος αυτών των υδάτων αποτελεί καθήκον των ηγετών. Και εγώ συμμερίζομαι την ίδια άποψη σχετικά με αυτό το θέμα».
«Κανένας Τούρκος δεν ξέρει τι είναι το casus belli – Μην απασχολούμε τους λαούς μας με αυτά»
Ερωτηθείς για το casus belli, ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε ότι «η συντριπτική πλειοψηφία του λαού μου δεν γνωρίζει καν τι είναι το ζήτημα του “casus belli”. Αν τους ρωτήσεις τι είναι, δεν θα ξέρουν. Για αυτό δεν νομίζω ότι πρέπει να απασχολούμε τον λαό μας με αυτά τα θέματα». Συνεχίζοντας συμπλήρωσε: «Και ήδη λέμε στους Έλληνες φίλους μας: “Ας μην επιβαρύνουμε ούτε τους Έλληνες πολίτες ούτε τους δικούς μας πολίτες με αυτό. Ελάτε, καθίστε, ας μιλήσουμε και ας ολοκληρώσουμε τη δουλειά”».
O Ερντογάν έκανε λόγο για μία «επιτυχημένη» στη Σύνοδο Κορυφής. «Εδώ στην Άγκυρα θέσαμε τα θεμέλια για ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ», είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Τουρκίας. υποστήριξε ότι η αλληλεγγύη μεταξύ των συμμάχων ήταν ιδιαίτερα εμφανής στη Σύνοδο Κορυφής. Είπε ακόμα ότι η Τουρκία είναι έτοιμη ν’ «αναλάβει περισσότερες ευθύνες για μια πιο δίκαιη κατανομή των υποχρεώσεων στο ΝΑΤΟ».
Αναφερόμενος στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε σημαντικό το γεγονός ότι «τόνισε τη φιλία μας, και τον ευχαριστούμε». Είπε επίσης ότι οι συνομιλίες με τον Αμερικανό πρόεδρο ήταν πολύ εποικοδομητικές και δήλωσε ότι «έφυγε πολύ ικανοποιημένος από τη συνάντηση».
«Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα με τις ΗΠΑ είναι το ζήτημα των μαχητικών F-35», είπε χαρακτηριστικά. «Ο Τραμπ έχει θετική άποψη για την πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία και ελπίζω ότι ο κόσμος θα δει τις ΗΠΑ να τηρούν την υπόσχεσή τους», προσέθεσε.
«Αυτό που έχει σημασία εν μέσω των εντάσεων στη Μέση Ανατολή είναι να διατηρηθεί η βούληση για την επίλυση των ζητημάτων», ανέφερε ακόμα. Είπε ακόμη ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συγκεντρώσει τόσο την Ουκρανία όσο και τη Ρωσία για να τερματιστεί ο συνεχιζόμενος πόλεμος.
Τραμπ: «Δεν έχω καταλήξει για τα F-35 και την πώλησή τους στην Τουρκία»
Θετικό πρόσημο στις συναντήσεις του με τα μέλη του ΝΑΤΟ έδωσε ο Ντόναλντ Τραμπ κατά της διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε, τονίζοντας παράλληλα ότι «ακόμη δεν έχει πάρει την τελική απόφαση για την πώληση των F-35 στην Τουρκία».
«Γίνεται λόγος για τα μαχητικά F-35 και είναι τα καλύτερα αεροπλάνα, όλοι τα θέλουν και θα πρέπει να πάρουμε μια απόφαση σε ποιον θα τα δώσουμε. Είτε το κάνουμε είτε όχι, δεν έχω φτάσει ακόμη σε οριστική απόφαση», ανέφερε χαρακτηριστικά και έπειτα πρόσθεσε: «Η διάθεσή μου είναι να πω, κοιτάξτε (ο Ερντογάν) μας έχει βοηθήσει με τόσους διαφορετικούς τρόπους».
Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ σημείωσε ότι υπήρχε «τεράστια αγάπη» και «ενότητα» στην αίθουσα όταν συναντήθηκαν νωρίτερα οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, περιγράφοντας τη Σύνοδο Κορυφής ως «εξαιρετικά επιτυχημένη», σε αντίθεση με ορισμένες κριτικές που είχε ασκήσει προς τους συμμάχους νωρίτερα την Τετάρτη (8/7).
Επαίνεσε την Τουρκία, ως χώρα υποδοχής, καθώς και τον ηγέτη της συμμαχίας Μαρκ Ρούτε, προτού περάσει στο θέμα του πολέμου με το Ιράν. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε ότι η κυβέρνησή του λαμβάνει μέτρα που θα έπρεπε να είχαν λάβει οι προηγούμενες κυβερνήσεις εδώ και δεκαετίες.
Απέφυγε να απαντήσει για το τουρκικό casus belli ο Ρούτε
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέφυγε να τοποθετηθεί επί της ουσίας για το τουρκικό casus belli κατά της Ελλάδας, όταν ρωτήθηκε στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής.
Ο Ρούτε δεν σχολίασε ευθέως τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, υπογραμμίζοντας ότι ο δικός του ρόλος είναι να προστατεύει τη συνοχή του ΝΑΤΟ. «Το έχω πει και στο παρελθόν για άλλα θέματα. Μερικές φορές υπάρχουν ζητήματα μεταξύ συμμάχων. Πρόκειται για μια Συμμαχία 32 εταίρων, επομένως είναι αναμενόμενο να υπάρχουν διμερείς συζητήσεις. Δεν είμαι εδώ για να εκφράζω προσωπικές απόψεις ή να σχολιάζω δημόσια τέτοια θέματα. Ο ρόλος μου είναι να διατηρώ την ενότητα της Συμμαχίας και αυτό προσπαθώ να κάνω με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
