Μετά την ενημέρωση στη Βουλή, η Ελλάδα κινείται ταχύτατα για την απόκτηση 2+2 μεταχειρισμένων φρεγατών Bergamini – FREMM από το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό. Πρόκειται για τέσσερα πλοία, η αξία των οποίων είναι αδιαμφισβήτητη. Κι όμως, τα πλοία αυτά μπορούν να προκαλέσουν μεγάλα προβλήματα στο Πολεμικό Ναυτικό.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η πιθανή ένταξη των ιταλικών φρεγατών κλάσης Bergamini (FREMM-IT) στο οπλοστάσιο του Πολεμικού Ναυτικού αποτελεί ένα θέμα που διχάζει, αλλά και συναρπάζει την αμυντική κοινότητα, καθώς μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να φέρει ριζικές αλλαγές στην ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ ταυτόχρονα θα έθετε τεράστιες προκλήσεις στον τομέα της επιμελητείας.
Οι φρεγάτες Bergamini θεωρούνται από τις πιο επιτυχημένες και ισορροπημένες σχεδιάσεις παγκοσμίως, καθώς προσφέρουν έναν συνδυασμό εκτοπίσματος, αντιαεροπορικής άμυνας και ανθυποβρυχιακού πολέμου, τον οποίο λίγα πλοία μπορούν να ανταγωνιστούν. Ωστόσο, η εισαγωγή ενός εντελώς νέου τύπου πλοίου, ειδικά μετά την παραγγελία των γαλλικών FDI, δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα μπορέσει το Πολεμικό Ναυτικό να διαχειριστεί ένα τόσο πολυδιασπασμένο οπλοστάσιο.
Σε επίπεδο επιχειρησιακών δυνατοτήτων, οι Bergamini θα προσφέρουν στο Πολεμικό Ναυτικό μια πλατφόρμα με εξαιρετική αντοχή και εκτόπισμα που αγγίζει τους 6.700 τόνους. Το μέγεθος αυτό δεν αποτελεί απλώς στοιχείο εντυπωσιασμού, αλλά μεταφράζεται σε καλύτερη πλευστότητα σε δύσκολες θάλασσες και, κυρίως, σε μεγαλύτερη ικανότητα επιβίωσης μετά από πλήγμα.
Το κύριο πλεονέκτημα των ιταλικών FREMM είναι η πολυμορφία τους. Ενώ οι γαλλικές FDI είναι προσανατολισμένες κυρίως στην αντιαεροπορική άμυνα περιοχής, οι Bergamini, στην ανθυποβρυχιακή τους έκδοση (ASW), διαθέτουν μερικά από τα καλύτερα σόναρ στον κόσμο, σε συνδυασμό με το πανίσχυρο πυροβόλο των 127 χιλιοστών, το οποίο μπορεί να βάλλει κατευθυνόμενα βλήματα Vulcano σε αποστάσεις άνω των 100 χιλιομέτρων. Αυτή η ικανότητα παροχής πυρών υποστήριξης σε ακτές είναι κάτι που λείπει σήμερα από το Πολεμικό Ναυτικό και θα προσέφερε νέα στρατηγικά πλεονεκτήματα στις αμφίβιες επιχειρήσεις.
Επιπλέον, οι ιταλικές φρεγάτες φέρουν το ραντάρ Kronos Grand Naval, το οποίο είναι εξαιρετικά ικανό στον εντοπισμό απειλών σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ η διαμόρφωση των κελιών κάθετης εκτόξευσης Sylver επιτρέπει τη χρήση των πυραύλων Aster 15 και Aster 30. Η προσθήκη τέτοιων πλοίων θα σήμαινε ότι το Πολεμικό Ναυτικό θα αποκτούσε έναν δεύτερο τύπο πλοίου με δυνατότητα αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής, δημιουργώντας μια αδιαπέραστη ομπρέλα προστασίας πάνω από τον στόλο και τα νησιά.
Η δυνατότητα των Bergamini να φέρουν δύο ελικόπτερα, ένα τύπου Romeo και ένα ελαφρύτερο, ενισχύει κατακόρυφα την ικανότητα εντοπισμού υποβρυχίων σε μεγάλες αποστάσεις από το πλοίο, προσφέροντας μια συνεχή παρουσία στον αέρα, την οποία τα μικρότερα πλοία αδυνατούν να υποστηρίξουν.
Ωστόσο, η εισαγωγή των Bergamini δεν αποτελεί μια ανέφελη διαδικασία, καθώς το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στον τομέα της υποστήριξης και της επιμελητείας. Το Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται ήδη στη διαδικασία μετάβασης στις γαλλικές FDI και ταυτόχρονα προσπαθεί να διατηρήσει σε υπηρεσία τις παλαιές φρεγάτες τύπου S, τις οποίες θα κρατήσει για τουλάχιστον πέντε χρόνια ακόμη και θα αποσύρει σταδιακά, μέχρι να έρθουν και οι τέσσερις Bergamini και να ολοκληρωθεί η αναβάθμιση των ΜΕΚΟ.
Η προσθήκη ενός ιταλικού πλοίου σημαίνει ότι απαιτείται μια εντελώς νέα αλυσίδα εφοδιασμού. Τα ανταλλακτικά για τους κινητήρες, τα ηλεκτρονικά συστήματα και τους αισθητήρες των Bergamini είναι διαφορετικά από εκείνα των γαλλικών ή των γερμανικών πλοίων που διαθέτει το Πολεμικό Ναυτικό. Αυτό μεταφράζεται σε τεράστιο κόστος συντήρησης, καθώς θα πρέπει να διατηρούνται διαφορετικά αποθέματα σε διαφορετικές βάσεις, ενώ το τεχνικό προσωπικό θα πρέπει να εκπαιδευτεί από το μηδέν σε ακόμη μία πλατφόρμα.
Η διαλειτουργικότητα αποτελεί ένα ακόμη αγκάθι. Παρότι όλα τα σύγχρονα πλοία του ΝΑΤΟ επικοινωνούν μέσω πρωτοκόλλων Link 16 και Link 22, η ενσωμάτωση διαφορετικών συστημάτων διαχείρισης μάχης (CMS) σε έναν ενιαίο στόλο δεν είναι πάντα απλή υπόθεση. Οι FDI χρησιμοποιούν το γαλλικό SETIS, ενώ οι Bergamini το ιταλικό ATHENA. Αν και τα δύο συστήματα είναι κορυφαία, η ανάγκη των Ελλήνων επιτελών να γνωρίζουν άριστα δύο διαφορετικές φιλοσοφίες λειτουργίας και διασύνδεσης δεδομένων αυξάνει τον κίνδυνο σφαλμάτων και καθυστερήσεων στη λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Ο κίνδυνος να καταλήξει το Πολεμικό Ναυτικό με έναν «στόλο δειγμάτων», στον οποίο θα υπάρχουν λίγα πλοία από πολλούς διαφορετικούς τύπους, είναι ορατός και μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή διαθεσιμότητα των μονάδων στο μέλλον.
Ένα άλλο ζήτημα είναι η εκπαίδευση του προσωπικού. Οι Έλληνες αξιωματικοί και τα πληρώματα θα πρέπει να προσαρμοστούν σε μια ιταλική σχεδιαστική φιλοσοφία, η οποία διαφέρει στον τρόπο οργάνωσης του πλοίου και των εσωτερικών λειτουργιών του. Όταν ένας στόλος είναι ομοιογενής, το προσωπικό μπορεί να μετακινείται από πλοίο σε πλοίο με ελάχιστη πρόσθετη εκπαίδευση. Στην περίπτωση των Bergamini, το πλήρωμα θα είναι «δεσμευμένο» στον συγκεκριμένο τύπο, μειώνοντας την ευελιξία στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, το οποίο αποτελεί και το πολυτιμότερο κεφάλαιο του Πολεμικού Ναυτικού.
Παρά τις δυσκολίες αυτές, η επιλογή των Bergamini θα μπορούσε να δικαιολογηθεί μόνο εάν συνοδευόταν από μια ισχυρή βιομηχανική συμφωνία, η οποία θα περιελάμβανε τη ναυπήγηση ή τη συντήρησή τους σε ελληνικά ναυπηγεία, δημιουργώντας μια τοπική βάση υποστήριξης που θα άμβλυνε τα προβλήματα επιμελητείας. Ωστόσο, η Ιταλία δεν έχει δείξει διάθεση για βιομηχανική συνεργασία, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον πανίσχυρα ναυπηγεία, με την ιταλική κυβέρνηση να μιλά αόριστα για στρατηγική συνεργασία, κάτι που θα μπορούσε να προσφέρει πολιτικά οφέλη στην Ελλάδα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κοντολογίς, οι φρεγάτες Bergamini θα προσέφεραν στο Πολεμικό Ναυτικό πρωτόγνωρη ισχύ πυρός, εξαιρετικές ανθυποβρυχιακές ικανότητες και μια πλατφόρμα που μπορεί να κυριαρχήσει σε όλη την έκταση της Μεσογείου. Από την άλλη πλευρά, το τίμημα αυτής της ισχύος θα ήταν μια πρωτοφανής διοικητική και οικονομική επιβάρυνση λόγω της πολυτυπίας.
Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού είναι αν έχει συντάξει μελέτη η οποία αποδεικνύει ότι η επιχειρησιακή υπεροχή που προσφέρει η ιταλική σχεδίαση αξίζει το ρίσκο μιας επιμελητειακής πολυπλοκότητας που θα μπορούσε, σε βάθος χρόνου, να υπονομεύσει τη διαθεσιμότητα του στόλου. Η ισορροπία μεταξύ της απόκτησης του καλύτερου δυνατού όπλου και της δημιουργίας ενός βιώσιμου, ομοιογενούς στόλου παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική ναυτική στρατηγική.
