Στις περιπτώσεις Κυβερνοεπίθεσης και διακοπής της τροφοδοσίας με φυσικό αέριο εντοπίζει τους μεγαλύτερους κινδύνους για την τροφοδοσία των καταναλωτών το επικαιροποιημένο «Σχέδιο Ετοιμότητας Αντιμετώπισης Κινδύνων στον τομέα Ηλεκτρισμού της Ελλάδας».
Ειδικότερα, το εν λόγω σχέδιο, κατόπιν σχετικής εισήγησης του αρμόδιου Διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από την Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ενσωματώνοντας μια σειρά νεότερα στοιχεία και σενάρια που στόχο έχουν να θωρακίσουν το ενεργειακό σύστημα της χώρας απέναντι σε κάθε δυσμενές σενάριο, κάνοντας ταυτόχρονα μια ορισμένη αξιολόγηση του εκάστοτε κινδύνου.
Σε αυτή την βάση από ένα σύνολο 15 σεναρίων κρίσης, δύο ξεχωρίζουν με τον χαρακτηρισμό «σενάρια μη ανεκτού κινδύνου», ήτοι, η περίπτωση της κυβερνοεπίθεσης σε οντότητες που συνδέονται με το Σύστημα/Δίκτυο και η διακοπή της τροφοδοσίας με φυσικό αέριο. Σημειώνεται ότι το προσχέδιο προβλέπει δύο ειδών «κυβερνοεπιθέσεις» με την δεύτερη, οριζόμενη ως «Κυβερνοεπίθεση Α» να αφορά την λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και να αξιολογείται πιο ήπια με τον χαρακτηρισμό «σενάριο μη επιθυμητού κινδύνου».
Τι είναι η κυβερνοεπίθεση Β
Στο συγκεκριμένη περίπτωση εξετάζεται το σενάριο κυβερνοεπίθεσης σε κρίσιμες υποδομές και συστήματα ενεργειακού φορέα που συνδέεται με το σύστημα (δίκτυο). Ενδεικτικά μπορεί να αφορά συστήματα του ΑΔΜΗΕ (σύστημα ενεργειακής διαχείρισης, σύστημα αυτόματης ρύθμισης παραγωγής, σύστημα επίλυσης αγοράς, σύστημα ελέγχου φορτίου – συχνότητας, σύστημα διαχείρισης αγοράς, σύστημα εξισορρόπησης αγορά πραγματικού χρόνου, κρίσιμων ΚΥΤ ή Υ/Σ, συστήματα επίβλεψης διασυνδέσεων κ.ά.), συστήματα του ΔΕΔΔΗΕ (σύστημα διαχείρισης της διανομής, μετρητικά συστήματα, συστήματα εποπτείας διαχείρισης και τηλεχειρισμού δικτύου, κ.ά.), συστήματα ηλεκτροπαραγωγών ή/και άλλων ενεργειακών φορέων (π.χ. κατανεμημένη κυβερνοεπίθεσης σε πολλαπλά ΑΠΕ και πρόκλησης απότομης «βύθισης» φορτίου, μέσω της ταυτόχρονης διακοπής έγχυσης ισχύος από πολλαπλά ΑΠΕ ελεγχόμενα από APT). Ως συνέπεια εμφάνισης τέτοιου συμβάντος μπορεί να είναι η εμφάνιση κινδύνων στην ασφάλεια τροφοδοσίας με ακραία περίπτωση την εμφάνιση blackout.
Διακοπή τροφοδοσίας φυσικού αερίου
Στο συγκεκριμένο σενάριο εξετάστηκε η διακοπή τροφοδοσίας ΦΑ ως συνέπεια των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων με αποκορύφωμα την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το σενάριο εξετάστηκε συνδυαστικά με σειρά από παραδοχές και εμφανίζονται επιπτώσεις τόσο σε εθνικό επίπεδο (προβλήματα επάρκειας, κυκλικές περικοπές φορτίου) όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο καθώς εμφανίζεται αυξημένη πιθανότητα επιπτώσεων στο ισοζύγιο συναλλαγών με δεδομένο ότι οι συνθήκες κρίσης ισχύουν για όλη την Ευρώπη.
Τα υπόλοιπα σενάρια κρίσης συνιστούν σενάρια «μη επιθυμητού κινδύνου» και αφορούν σε πλημμύρες, ανεμοθύελλες, κύμα ψύχους-χιόνια, Ξηρασία-Δασικές Πυρκαγιές, καύσωνα – συντήρηση ανάντη δικτύου φυσικού αερίου, πανδημία -ανθρώπινο λάθος, απόσυρση λιγνιτικών – καθυστέρηση ένταξης νέων μονάδων, βλάβη εξοπλισμού, απόσυρση συμβατικών μονάδων Κρήτης – Νέα Διασύνδεση Κρήτης HVDC και Κυβερνοεπίθεση Α. Η σχετική λίστα σεναρίων συμπληρώνεται με δύο ακόμη σενάρια που χαρακτηρίζονται ως «σενάρια ανεκτού κινδύνου» και τα οποία αφορούν σεισμό και σεισμό σε συνδυασμό με την θέση εκτός λειτουργίας της διασύνδεσης HVDC με Ιταλία.
Οι «γραμμές άμυνας»
Στην μεν περίπτωση της Κυβερνοεπίθεσης Β, το σχέδιο επικαλείται ένα δομικό πλαίσιο μέτρων από την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει καταρτισθεί η Εθνική Στρατηγική Κυβερνοασφάλειας 2020-2025, η οποία πρόκειται να επικαιροποιηθεί, ενώ έχει καταρτιστεί εγχειρίδιο Κυβερνοασφάλειας, με σκοπό να προσφέρει στους οργανισμούς του Δημοσίου τομέα (καθώς και σε μεσαίες και μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις) ένα σύνολο βέλτιστων πρακτικών σε τεχνικά και οργανωτικά μέτρα προστασίας. Στους υπόχρεους φορείς τήρησης αυτών των πρακτικών εμπίπτουν και οι οργανισμοί ενέργειας.
Στη δε περίπτωση της ανεπάρκειας ορυκτών καυσίμων, αν οι υπάρχουσες κατανεμόμενες μονάδες και οι εισαγωγές ενέργειας δεν μπορούν να καλύψουν το φορτίο, τότε ο ΑΔΜΗΕ μεταξύ άλλων θα προβλέπει την ετοιμότητα όλων των διαθέσιμων ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών και ανάλογα με τα διαθέσιμα αποθέματα (λιγνίτης, φυσικό αέριο, υδάτινα αποθέματα) κάθε ημέρας, θα διαχειρίζεται τη λειτουργία τους με βέλτιστο τρόπο για την ασφάλεια του συστήματος.
Παράλληλα, θα ενεργοποιεί μηχανισμό μείωσης κατανάλωσης κυρίως στις ώρες αιχμής, όπως και τις διαδικασίες που προβλέπονται στα διμερή σύμφωνα με γειτονικά κράτη για μηδενισμό εξαγωγικών προγραμμάτων ενέργειας και έκτακτες εισαγωγές ενέργειας από όμορους Διαχειριστές που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας ισχύος. Εάν τα παραπάνω μέτρα δεν επαρκούν, σε επικοινωνία με τον ΔΕΔΔΗΕ θα προχωράσε κυλιόμενες περικοπές φορτίου.
