Του Κώστα Ράπτη
Ο Ντόναλντ Τραμπ καλείται να τετραγωνίσει τον κύκλο. Επιθυμεί, σύμφωνα με ποικίλες ενδείξεις, να αποφύγει τα κόστη μιας αναθέρμανσης (και μάλιστα με αβέβαια έκβαση) της ένοπλης αναμέτρησης με το Ιράν, αλλά και τα μειονεκτήματα μιας συμφωνίας, διά της οποίας οι αντίπαλοι θα κατοχυρώσουν όσα απέσπασαν στο πεδίο των μαχών: από την επιβίωση του καθεστώτος τους μέχρι την απόκτηση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. Κυρίως δε ενδιαφέρεται να δώσει στις ΗΠΑ την ελευθερία να ξαναδοκιμάσουν ενδεχομένως την τύχη τους κάποια στιγμή στο μέλλον, χωρίς πάντως να παραχωρήσει στην Τεχεράνη την περιπόθητη άρση των εις βάρος της οικονομικών κυρώσεων.
Τίποτε δεν εγγυάται, βέβαια, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει κατά νου έναν ακόμη στρατιωτικό αιφνιδιασμό, τη στιγμή που οι πάντες θα τον φαντάζονται υπαναχωρούντα. Και πάντως, η συνεχιζόμενη συρροή αμερικανικών δυνάμεων και όπλων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή παραπέμπει σε δυναμική κλιμάκωσης – και όχι το αντίθετο.
Από την άλλη, ωστόσο, οι στρατηγοί του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου φέρονται να υπογραμμίζουν με κάθε ευκαιρία στις εισηγήσεις τους τα ρίσκα μιας επανάληψης των εχθροπραξιών. Ο δε Βλαντίμιρ Πούτιν, στην μακρά τηλεφωνική επικοινωνία που είχε την Τετάρτη με τον Τραμπ, φέρεται να τόνισε τον “απαράδεκτο” και “επιζήμιο όχι μόνο για το Ιράν και τους γείτονές του, αλλά και για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας” χαρακτήρα τυχόν νέας πολεμικής περιπέτειας. Μπορεί να το θεωρήσει αυτό κανείς και ως μεταβίβαση ιρανικού μηνύματος, δεδομένου του ότι λίγο πριν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε γίνει δεκτός από τον Ρώσο ηγέτη.
Η τρίτη επιλογή
Εξού και ο ένοικος του Λευκού Οίκου προσανατολίζεται, κατά τις τελευταίες πληροφορίες, σε ενός είδους “πάγωμα” της αντιπαράθεσης, διατηρώντας, ωστόσο, τον μοχλό πίεσης που συνιστά η παράταση του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν. “Ο αποκλεισμός είναι λιγάκι πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς”, σχολίασε ο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.
Ωστόσο, μια τέτοια κατάσταση είναι εγγενώς ασταθής και δεν προεξοφλεί τη “συνεργασία” των Ιρανών ιθυνόντων. Θα δελεασθεί η ιρανική πλευρά, ώστε να ανταποδώσει καταλλήλως, απελευθερώνοντας τη διέλευση σκαφών από τα Στενά; Ή αντιθέτως θα εκβιάσει την κατάσταση με επιθετικές ενέργειες εναντίον των αντιπάλων;
Μέχρι τούδε, οι Ιρανοί ιθύνοντες δείχνουν αποφασισμένοι να περιφρουρήσουν το πλεονέκτημα που τους προέκυψε “εξ ουρανού”, παγιώνοντας ένα νέο καθεστώς στο οποίο η ναυσιπλοΐα στην περιοχή θα τελεί υπό τον έλεγχό τους και θα αποφέρει οικονομικά ανταλλάγματα. Ήδη το ιρανικό κοινοβούλιο προετοιμάζει νόμο που προβλέπει ότι αρμόδιες για το στενό θα είναι οι ένοπλες δυνάμεις, που θα απαγορεύσουν τη διέλευση πλοίων του Ισραήλ, ή συνδεόμενων με αυτό, και θα επιβάλλουν τέλη διέλευσης, πληρωτέων σε ιρανικά ριάλ.
Μάλιστα ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, υποστήριξε σε γραπτό μήνυμα που δημοσιοποιήθηκε χθες ότι ένα νέο κεφάλαιο για τα Στενά του Ορμούζ έχει αρχίσει να διαμορφώνεται και πως η Τεχεράνη θα καταστήσει ασφαλή την περιοχή, φέρνοντας “ηρεμία, πρόοδο και οικονομικά οφέλη” για όλες τις χώρες του Κόλπου.
Άκαμπτοι οι Ιρανοί
Οι αγορές, πάντως, έβγαλαν τα συμπεράσματά τους, εκτοξεύοντας τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλό τετραετίας. Αναλυτές φοβούνται ότι το στενό θα παραμείνει κλειδωμένο από την Τεχεράνη. Για “παρατεινόμενο αδιέξοδο”, καθώς ναι μεν “οι μάχες έχουν ουσιαστικά σταματήσει”, αλλά “δεν προκύπτει καμία διαρκής λύση”, ιδίως σε ό,τι αφορά το Στενό του Ορμούζ, έκαναν λόγο ειδικοί της εταιρείας DNB.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης την Τρίτη στον Λευκό Οίκο με ηγετικά στελέχη εταιρειών του τομέα του πετρελαίου, οι συμμετέχοντες συζήτησαν “τα μέτρα που πήρε ο πρόεδρος Τραμπ για να ανακουφίσει τις διεθνείς αγορές και τα μέτρα που θα μπορούσαμε να λάβουμε για να συνεχίσουμε τον εφαρμοζόμενο αποκλεισμό για μήνες, αν είναι απαραίτητο και να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπό του στους καταναλωτές”, σύμφωνα με Αμερικανό κυβερνητικό αξιωματούχο.
Οι ΗΠΑ θέλουν να ασκήσουν οικονομική πίεση και να υποδαυλίσουν εσωτερικούς διχασμούς, προκειμένου “να μας αποδυναμώσουν” με την προσδοκία πως “θα καταρρεύσουμε από μέσα”, σχολίασε ο ισχυρός πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, καλώντας σε ενότητα.
Όποια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, ακόμη και περιορισμένη, θα οδηγήσει σε “μακροχρόνια και οδυνηρά πλήγματα” σε περιφερειακές θέσεις των ΗΠΑ, προειδοποίησε ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης των Φρουρών της Επανάστασης Ματζίντ Μουσαβί, απαντώντας σε δημοσίευμα του Axios, που ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει ετοιμάσει σχέδιο για ένα “σύντομο και ισχυρό” κύμα επιθέσεων στο Ιράν.
Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ είναι προορισμένος να αποτύχει και απλώς θα επιδεινώσει τα προβλήματα της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο.
Ζητούνται “πρόθυμοι”
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε από τις πρεσβείες της να προσπαθήσουν να πείσουν τους συμμάχους των ΗΠΑ να συμμετάσχουν σε διεθνή συνασπισμό για την αποκατάσταση της ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ.
Επικαλούμενο τηλεγράφημα του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, το δημοσίευμα αποκαλύπτει την ύπαρξη σχεδίου που ονομάζεται “Μηχανισμός Ελεύθερης Ναυσιπλοΐας”, μέσω του οποίου ένας συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ θα μοιραζόταν πληροφορίες, θα συντόνιζε διπλωματικές ενέργειες και θα επέβαλλε την εφαρμογή κυρώσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ πίεσε τους Ευρωπαίους συμμάχους του να επέμβουν στα τέλη του Μαρτίου, για να διαμαρτυρηθεί στη συνέχεια για την άρνησή τους να στείλουν στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Αδιέξοδο και στο μέτωπο του Λιβάνου
Στο άλλο κύριο θέατρο αυτού του πολέμου, στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ πολεμά το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, η κατάπαυση του πυρός έχει θεωρητικό και μόνο χαρακτήρα, καθώς δεκάδες ήσαν και την εβδομάδα αυτή οι νεκροί από τις ισραηλινές επιδρομές.
Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν κάλεσε το Ισραήλ να εφαρμόσει πλήρως την κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε από τον Τραμπ την 17η Απριλίου, προτού γίνει οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση των κυβερνήσεων των δύο χωρών, για την οποία σημείωσε ότι αναμένει από την Ουάσινγκτον να ορίσει ημερομηνία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε τον ιστότοπο Axios πως υπέδειξε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου να διατάσσει μόνο “χειρουργικά” πλήγματα στον Λίβανο, να αποφύγει την πλήρη επανέναρξη του πολέμου με τη Χεζμπολάζ. Πρόσθεσε πως του αρέσει ο Λίβανος και η ηγεσία του και θεωρεί πως η χώρα μπορεί να “επιστρέψει”. “Το Ιράν κατέστρεψε τον Λίβανο” μέσω της Χεζμπολάχ, αλλά καθώς “εξουδετερώνεται το Ιράν, αυτομάτως εξουδετερώνεται η Χεζμπολάχ”, υποστήριξε.
