Το μεγάλο στοίχημα της Ευρώπης: Πώς θα κινητοποιήσει τα δικά της κεφάλαια

Για τα βήματα που πρέπει να γίνουν προς την Ένωσης Κεφαλαιαγορών και την Τραπεζική Ένωση, ώστε η Ευρώπη να καταφέρει να κινητοποιήσει κεφάλαια και να ανταγωνιστεί ΗΠΑ και Κίνα, συζήτησαν ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μπόρις Βούιτσιτς, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας και ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας, Παύλος Μυλωνάς, στο πλαίσιο συνεδρίου που διοργανώνει ο Economist.

Μπόρις Βούιτσιτς

Ο Κροάτης αντιπρόεδρος της ΕΚΤ αναφέρθηκε στην ανάγκη ανάπτυξης μιας βαθύτερης αγοράς, με περισσότερη ρευστότητα. Απέφυγε να προσδιορίσει χρονικά πότε θα ολοκληρωθεί η Ένωση Κεφαλαιαγορών, αλλά εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι, έστω και με αργούς ρυθμούς, η ΕΕ συνεχίζει να προχωρά στον δρόμο της περαιτέρω ενοποίησης και της προόδου.

Επεσήμανε, επίσης, τον ρόλο που μπορεί να έχουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία, που στις ΗΠΑ αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης επενδύσεων, όχι όμως και στην Ευρώπη. Αντιθέτως, τα ευρωπαϊκά ταμεία συχνά αναγκάζονται να αναζητούν επενδύσεις στις αμερικανικές αγορές.

Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο Μπόρις Βούιτσιτς έκανε λόγο για αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές λόγω των γεγονότων στη Μέση Ανατολή, υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη κινητοποίησης περισσότερων κεφαλαίων για επενδύσεις.

Παύλος Μυλωνάς

Στην ανάγκη προσέλκυσης μεγάλων και ποιοτικών επενδύσεων για να καταφέρει η Ευρώπη να ανταγωνιστεί τις μεγαλύτερες αγορές του κόσμου, αναφέρθηκε και ο Παύλος Μυλωνάς. Σημείωσε ότι αν και η Ευρώπη παραδοσιακά κοιτάζει προς τις ΗΠΑ για να βρει απαντήσεις, ωστόσο ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν και από το παράδειγμα της Ελλάδας.

Η Ελλάδα κέρδισε την εμπιστοσύνη των επενδυτών μέσω διαρκούς δημοσιονομικής προσπάθειας, με πρωτογενή πλεονάσματα μεταξύ 3% και 5% του ΑΕΠ, η οποία συνδυάστηκε και με εντυπωσιακές για τα ευρωπαϊκά δεδομένα αμυντικές δαπάνες της τάξης του 3% του ΑΕΠ. Παράλληλα επιδίωξε μια σειρά μεταρρυθμίσεων (ψηφιοποίηση, ενέργεια, φορολογικό καθεστώς) και σχεδόν διπλασίασε τις επενδύσεις.

Ο CEO της Εθνικής στάθηκε, επίσης, στην ποιότητα των επενδύσεων, εντοπίζοντας εκεί την αιτία που οι ΗΠΑ υπερτερούν της Ευρώπης σε επίπεδο παραγωγικότητας: Ενώ στην Ευρώπη μετά βίας το 25% των επενδύσεων αφορά σε υψηλή τεχνολογία, στις ΗΠΑ το ποσοστό ξεπερνά το 40%, καθώς οι αμερικανικές κεφαλαιαγορές αποδέχονται περισσότερο ρίσκο. Ως εκ τούτου χαρακτήρισε επιτακτική ανάγκη την υλοποίηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, προκειμένου να ενισχυθεί η διάθεση ανάληψης κινδύνων.

Γιάννης Στουρνάρας

Από την πλευρά του ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας, εμφανίστηκε έτοιμος να αποδεχθεί ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να έχει άμεσα την Τραπεζική Ένωση και γι’ αυτό πρότεινε να ενισχυθούν οι προσπάθειες για το «δεύτερο καλύτερο», την ένωση κεφαλαίων με κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία. «Χρειαζόμαστε περισσότερη ομοσπονδιακή Ευρώπη», τόνισε ο Γιάννης Στουρνάρας, παραπέμποντας στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέττα.

Σημείωσε ότι τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα καταγράφεται υψηλό επίπεδο αποταμίευσης, το οποίο δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχες επενδύσεις. Εξήγησε ότι οι επενδύσεις μετακινούνται προς τις ΗΠΑ επειδή η αμερικανική οικονομία προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις και μεγαλύτερη ρευστότητα σε σχέση με την ευρωπαϊκή. Χαρακτήρισε τη γραφειοκρατία στην Ευρώπη ως έναν «εσωτερικό δασμό» που επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης.

Το 28ο καθεστώς

Η ύπαρξη πολλών, διαφορετικών καθεστώτων σε φορολογικό και εποπτικό πλαίσιο, καθεστώτα προστασίας των καταναλωτών, εταιρικής διακυβέρνησης, χρεοκοπίας κ.λπ., καθιστούν συχνά την ΕΕ έναν επιχειρησιακό εφιάλτη για τους επίδοξους επενδυτές. Η ολοκλήρωση της Αγοράς Κεφαλαίων προϋποθέτει σειρά διαδικασιών εναρμόνισης, που πιθανότατα θα απαιτήσουν πολλά χρόνια. Σε σχέση, δε, με την Τραπεζική Ένωση, παρά τη δημιουργία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM) και του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης (SRM), οι τράπεζες εξακολουθούν να λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό σε εθνικά νομικά πλαίσια.

Στο πλαίσιο αυτό, ωριμάζει στη Φρανκφούρτη η ιδέα δημιουργίας ενός 28ου νομικού καθεστώτος (δίπλα σε εκείνα των 27 κρατών-μελών), το οποίο θα είναι πανευρωπαϊκό και προαιρετικό για όποια επιχείρηση ή επενδυτή επιλέξει να υπαχθεί σε αυτό. Ερωτηματικό, βέβαια, αποτελεί ο τρόπος που θα δημιουργηθεί αυτό το καθεστώς, το οποίο θα πρέπει να επιτύχει ευαίσθητες ισορροπίες μεταξύ διαφορετικών κρατών, κλάδων και συμφερόντων. Το ζήτημα καταλήγει, έτσι, να είναι πρωτίστως πολιτικό, όπως και όλα τα σοβαρά οικονομικά ζητήματα.

Κάτι που φάνηκε και στο πρόσφατο επεισόδιο της προσπάθειας της UniCredit να αποκτήσει την Commerzbank, στην οποία αντιτάχθηκε η γερμανική κυβέρνηση.Προκειμένου οι κυβερνήσεις να συναινέσουν σε διασυνοριακές συμφωνίες μεταξύ σημαντικών τραπεζών, θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να προϋπάρξουν σημαντικά βήματα στην κατεύθυνση δημιουργίας ενιαίου πανευρωπαϊκού σχήματος εγγύησης καταθέσεων. Κάτι που, με τη σειρά του, προϋποθέτει την απενεργοποίηση του δεσμού τραπεζών – δημοσίου, σε όσες χώρες υπάρχει, κυρίως μέσω των κρατικών ομολόγων.