Οι αγορές πετρελαίου έχουν ταλαντευτεί έντονα από πανικό σε ανακούφιση και ξανά πίσω, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τους επενδυτές να προεξοφλούν ακόμα μεγαλύτερη μεταβλητότητα το επόμενο διάστημα.
Όπως μας υπενθυμίζει το CNBC, οι τιμές εκτινάχθηκαν πάνω από 55% από την έναρξη της σύγκρουσης, με το Brent να ανεβαίνει από περίπου 72 δολάρια το βαρέλι στις 27 Φεβρουαρίου σε σχεδόν 120 δολάρια στο αποκορύφωμα, καθώς εντάθηκαν οι φόβοι για διαταραχές στην προσφορά, ιδιαίτερα λόγω της στρατηγικής σημασίας των θαλάσσιων οδών στον Περσικό Κόλπο. Μόνο τον Μάρτιο, το Brent σημείωσε άνοδο 51% — μία από τις μεγαλύτερες μηνιαίες αυξήσεις στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
Τα πρωτοσέλιδα που σχετίζονται με τον πόλεμο προκάλεσαν ακραίες διακυμάνσεις: από τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από την εποχή του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας, έως και τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση των τελευταίων δεκαετιών.
Το Χρονολόγιο των κομβικότερων εξελίξεων
28 Φεβρουαρίου
Ο πόλεμος ξεκίνησε με κοινά πλήγματα ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν. Σκοτώθηκαν κορυφαία στελέχη, μεταξύ των οποίων και ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Το Ιράν απάντησε άμεσα, πλήττοντας κρίσιμες υποδομές στον Κόλπο και προκαλώντας χάος στην ενεργειακή αγορά.
2 Μαρτίου
Στην πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης μετά τα πλήγματα, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν, καθώς η σύγκρουση πάγωσε τις ενεργειακές εξαγωγές της περιοχής. Το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις, διακόπτοντας ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα και την παραγωγή από το Κατάρ έως το Ιράκ.
8–9 Μαρτίου
Καθώς επλήγησαν για πρώτη φορά ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, το Brent πλησίασε τα 120 δολάρια. Παράλληλα, το Ιράν όρισε νέο ανώτατο ηγέτη, τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, που θεωρείται πιο σκληροπυρηνικός.
18 Μαρτίου
Η σύγκρουση κλιμακώθηκε με επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις, όπως το κοίτασμα South Pars και εγκαταστάσεις στο Κατάρ, οδηγώντας σε νέα άνοδο τιμών.
23 Μαρτίου
Μια προσωρινή αποκλιμάκωση και δηλώσεις περί πιθανών συνομιλιών οδήγησαν το Brent κάτω από τα 100 δολάρια, αν και οι ελπίδες για ειρήνη παρέμειναν εύθραυστες.
28 Μαρτίου
Οι Χούθι της Υεμένης εισήλθαν άμεσα στη σύγκρουση με επιθέσεις κατά του Ισραήλ.
7 Απριλίου
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε προσωρινή αναστολή επιθέσεων κατά ιρανικών υποδομών, μειώνοντας προσωρινά την ένταση.
13 Απριλίου
Οι τιμές αυξήθηκαν ξανά, καθώς οι διαπραγματεύσεις απέτυχαν και το αμερικανικό ναυτικό επέβαλε αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
17–21 Απριλίου
Η προσωρινή επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών οδήγησε σε πτώση άνω του 10% στις τιμές, αλλά η ένταση επέστρεψε γρήγορα με νέα επεισόδια στη θάλασσα, ανεβάζοντας ξανά τις τιμές.
Τα επόμενα βήματα
Νέος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αναμένεται στο Πακιστάν, ενώ η εύθραυστη εκεχειρία πλησιάζει στο τέλος της. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό, με σοβαρές επιπτώσεις στη διεθνή προσφορά πετρελαίου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ενδεχόμενη πλήρης επαναλειτουργία θα μπορούσε να ρίξει άμεσα τις τιμές κατά 10–20 δολάρια το βαρέλι, λόγω κερδοσκοπικών κινήσεων. Ωστόσο, η ανακούφιση αυτή πιθανότατα θα είναι προσωρινή.
Οι ζημιές στις υποδομές, τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και οι συνεχιζόμενες διακοπές παραγωγής αναμένεται να διατηρήσουν την αγορά «σφιχτή», με τις τιμές του Brent να σταθεροποιούνται πιθανώς μεταξύ 80 και 90 δολαρίων — αρκετά πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα.
Σύμφωνα με ειδικούς, πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα σοκ προσφοράς στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου, και αν δεν αποκατασταθούν πλήρως οι ροές, οι τιμές ίσως χρειαστεί να αυξηθούν περαιτέρω για να περιοριστεί η ζήτηση.
