Οι τράπεζες επενδύουν δυναμικά σε ένα προϊόν που βρίσκεται υπό ολοένα και αυστηρότερο ρυθμιστικό έλεγχο.
Οι δανειστές έχουν εντείνει την εξάρτησή τους από τις λεγόμενες συναλλαγές σημαντικής μεταφοράς κινδύνου (SRT), πολύπλοκες συναλλαγές στις οποίες οι τράπεζες μεταφέρουν μέρος του κινδύνου αθέτησης από τα χαρτοφυλάκια δανείων τους σε hedge funds και άλλους επενδυτές.
Οι SRT γνωρίζουν άνθηση επειδή βοηθούν τις τράπεζες να απελευθερώσουν κεφάλαια και να ενισχύσουν τους δείκτες κερδοφορίας τους. Ωστόσο, η ταχεία επέκταση της αγοράς ωθεί επίσης τις αρχές να επιδιώξουν μεγαλύτερη εποπτεία — και να κατανοήσουν καλύτερα ποιοι κίνδυνοι ή ποια φαινόμενα μετάδοσης θα μπορούσαν να προκύψουν σε περίπτωση αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
«Η ραγδαία αύξηση των εκδόσεων SRT προσελκύει φυσικά το ενδιαφέρον των ρυθμιστικών αρχών, ειδικά σε μια αγορά που στερείται τυποποίησης και διαφάνειας», δήλωσε ο Μπιλ Λέτζερ, σύμβουλος και πρώην επικεφαλής της ομάδας πιστωτικού χαρτοφυλακίου στην JPMorgan Chase & Co.
«Ενώ οι ρυθμιστικές αρχές υποστηρίζουν σαφώς τέτοιες συναλλαγές, φαίνεται σκόπιμο να εξετάσουν πώς οι τράπεζες διαχειρίζονται τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης, τον κίνδυνο αντισυμβαλλομένου και την παροχή χρηματοδότησης στους επενδυτές SRT», είπε.
Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, περίπου το 11,1%, ή 509 δισ. δολάρια, των εταιρικών δανείων στις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες συνδέονταν με συναλλαγές SRT στο τέλος του περασμένου έτους. Ο δείκτης αυτός έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2022, όταν ανερχόταν στο 6,2%.
Το συνολικό ποσό σε δολάρια αντανακλά το τμήμα που διατηρούν οι τράπεζες μετά την μείωση της έκθεσής τους σε ορισμένες ζημίες από δάνεια.
Η αντιστάθμιση των ευρωπαϊκών εταιρικών δανείων μέσω SRT αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο παλαιό τμήμα μιας ευρύτερης αγοράς. Με αξία άνω των 1,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αυτή καλύπτει επίσης περιοχές όπως η Βόρεια Αμερική και κατηγορίες δανεισμού όπως τα δάνεια για ακίνητα και αυτοκίνητα.
Σε ορισμένες τράπεζες, η υιοθέτηση ήταν ακόμη ταχύτερη. Ένας από τους παράγοντες ήταν η απελευθέρωση κεφαλαίου για την τροφοδότηση της ανάπτυξης — είτε μέσω νέων δανείων είτε μέσω εξαγορών.
Στην UniCredit SpA, η οποία επιδιώκει να εξαγοράσει την Commerzbank AG στη Γερμανία, ο δείκτης έχει αυξηθεί στο 14% από λιγότερο από 1% σε τρία χρόνια. Η αυστριακή Erste Group Bank AG, η οποία απέκτησε τον έλεγχο της πολωνικής μονάδας της Banco Santander SA στην μεγαλύτερη εξαγορά της ιστορίας της, ήταν ένας άλλος σημαντικός εκδότης SRT πέρυσι.
Η Santander έκλεισε το περασμένο έτος με SRT που αντισταθμίζουν κινδύνους για το 21% των εταιρικών δανείων. Η ισπανική τράπεζα διατήρησε παρόμοιο ρυθμό έως το 2025 κατά το α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους, μεταβιβάζοντας περίπου 10 δισ. ευρώ σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού μέσω SRT.
Ο Χοσέ Γκαρσία Καντέρα, οικονομικός διευθυντής της τράπεζας, δήλωσε στους επενδυτές τον Απρίλιο ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον είχε αυξηθεί, παρά την ευρύτερη αναταραχή στην αγορά.
«Η εξοικείωση οδηγεί σε κλίμακα», δήλωσε ο Φρανκ Μπενχαμού, επικεφαλής SRT στην Cheyne Capital Management UK LLP, μια επενδυτική εταιρεία με έδρα το Λονδίνο. «Όσο πιο άνετοι αισθάνονται οι εκδότες με το προϊόν, τόσο πιο συστηματικά το ενσωματώνουν στο εργαλείο διαχείρισης κεφαλαίου τους και τόσο περισσότερο εκδίδουν».
Σε ένα SRT, οι επενδυτές συμφωνούν να αναλάβουν μέρος των πιθανών ζημιών από επισφαλείς οφειλές. Οι συμφωνίες συχνά προστατεύουν τις τράπεζες από το πρώτο κύμα επισφαλών οφειλών σε ένα χαρτοφυλάκιο δανείων και συνήθως καλύπτουν μεταξύ 5% και 15% του συνολικού χαρτοφυλακίου.
Ως αντάλλαγμα, αγοραστές όπως τα hedge funds, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τα ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια λαμβάνουν τοκομερίδια που μπορούν να ξεπεράσουν το 10%. Οι συναλλαγές συνήθως συνάπτονται διακριτικά με έναν μόνο αγοραστή ή μια μικρή ομάδα επενδυτών. Ένα πρόσφατο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εντόπισε 65 μη τραπεζικούς επενδυτές σε SRT. Συνολικά, αυτή η ομάδα κατέχει σχεδόν τα δύο τρίτα των SRT που εξέδωσαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες από το 2018 έως το 2024.
Τα περισσότερα SRT είναι οι λεγόμενες συνθετικές τιτλοποιήσεις, όπου μια τράπεζα διατηρεί τα αρχικά δάνεια και ουσιαστικά εξασφαλίζει ασφάλιση, συχνά εκδίδοντας ένα μέσο γνωστό ως credit-linked note.
Περισσότερα από 1,3 τρισεκατομμύρια ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία — που ισοδυναμούν με περίπου 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια — τιτλοποιήθηκαν συνθετικά μεταξύ 2016 και 2024, σύμφωνα με δήλωση της Association of Credit Portfolio Managers τον Ιούλιο. Ένα μικρότερο μερίδιο των συναλλαγών αποτελείται από παραδοσιακές τιτλοποιήσεις, στις οποίες τα δάνεια μεταφέρονται εκτός του ισολογισμού της τράπεζας.
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν αναλάβει ηγετικό ρόλο στη χρήση των SRT, ενθαρρυμένες από τις κατευθύνσεις των ρυθμιστικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων των οδηγιών της ΕΚΤ που εκδόθηκαν το 2016. Αμερικανικοί δανειστές όπως η JPMorgan Chase και η Bank of America Corp. έχουν επίσης εκδώσει SRT, αλλά η στροφή προς πιο χαλαρές κεφαλαιακές απαιτήσεις στις ΗΠΑ έχει μειώσει τα κίνητρα των τραπεζών να πραγματοποιήσουν περισσότερες συναλλαγές.
Οι συναλλαγές συχνά αφορούν εταιρικά δάνεια, αλλά οι τράπεζες εντείνουν τις SRT που υποστηρίζονται από υποθήκες, πιστωτικές κάρτες και άλλα είδη χρέους. Τα SRT που βασίζονται σε δάνεια προς εταιρείες ή μικρότερες επιχειρήσεις αποτελούσαν το 47% και το 14%, αντίστοιχα, του συνόλου των εκδόσεων το 2025, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Crescent Capital Group LP, θυγατρική της Sun Life Financial Inc.
Ιδρύματα όπως η Τράπεζα της Αγγλίας, η ΕΚΤ και η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών έχουν προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους.
«Οι όγκοι αυξάνονται ραγδαία και, όταν συμβαίνει αυτό, οι διασυνδέσεις μεταξύ των τραπεζών και του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα εμβαθύνονται με τρόπους που δεν είναι πάντα πλήρως χαρτογραφημένοι», δήλωσε ο Πέδρο Ματσάδο, μέλος του εποπτικού συμβουλίου της ΕΚΤ, σε ομιλία του στις 14 Μαΐου. Ενώ η αγορά λειτουργεί καλά, χρειάζονται καλύτερα δεδομένα, είπε ο ίδιος, προσθέτοντας ότι η διακυβέρνηση και η διαχείριση κινδύνων στις τράπεζες πρέπει να συμβαδίζουν με την ταχεία ανάπτυξη.
Μια ανησυχία είναι το ενδεχόμενο οι τράπεζες να δυσκολευτούν να αντικαταστήσουν τα SRT που λήγουν, σε περίπτωση που οι πιστωτικές αγορές παραλύσουν. Αυτό θα μπορούσε να αποτρέψει τους αγοραστές, καθιστώντας τα SRT τόσο ακριβά ώστε να μην αξίζει πλέον η έκδοσή τους. Η αδυναμία αναχρηματοδότησης των εκκρεμών τίτλων θα μπορούσε να επιβαρύνει τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας και να ωθήσει τις τράπεζες να περιορίσουν τη χορήγηση δανείων, ενδεχομένως επιβαρύνοντας περαιτέρω την οικονομία.
Μια άλλη ανησυχία αποτελεί ο τρόπος χρηματοδότησης των SRT. Καθώς οι επενδυτές έχουν συρρεύσει στην αγορά, οι αποδόσεις έχουν μειωθεί, ωθώντας τους αγοραστές να ενισχύσουν τις αποδόσεις με χρέος. Αυτή η κυκλικότητα, όπου μια τράπεζα πωλεί κίνδυνο ενώ μια άλλη παρέχει μόχλευση στους αγοραστές SRT, μπορεί να επαναφέρει τον κίνδυνο στο τραπεζικό σύστημα.
Η τραπεζική χρηματοδότηση προς ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια και άλλες σκιώδεις τράπεζες που αγοράζουν SRT «θα μπορούσε να δημιουργήσει ‘κύκλους κινδύνου’», προειδοποίησε τον Μάιο το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB).
Το FSB, το οποίο συγκεντρώνει κεντρικές τράπεζες, υπουργεία οικονομικών και ρυθμιστικές αρχές από όλο τον κόσμο, δήλωσε ότι οι αρχές θα πρέπει να παρακολουθούν τα χαρτοφυλάκια SRT των ιδιωτών επενδυτών πιστωτικών κεφαλαίων, καθώς και τη τραπεζική χρηματοδότηση προς αυτά τα κεφάλαια.
Τον Μάρτιο, η ΕΚΤ δήλωσε ότι διερευνά σε ποιο βαθμό οι τράπεζες χρηματοδοτούν επενδύσεις σε SRT.
Από την πλευρά της, η Prudential Regulatory Authority (PRA) της Τράπεζας της Αγγλίας επικαιροποίησε τον Ιανουάριο τους κανόνες που διέπουν τα SRT, τονίζοντας ότι τα ανώτερα στελέχη των τραπεζών θα πρέπει να «εμπλέκονται κατάλληλα» σε οποιεσδήποτε συναλλαγές που μειώνουν τα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού. Η PRA έχει επίσης ζητήσει από την Barclays Plc, έναν σημαντικό εκδότη, να αξιολογήσει τις διαδικασίες της για τις συναλλαγές μεταφοράς κινδύνου, σύμφωνα με το Bloomberg.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι η άνθηση θα συνεχιστεί. Η αγορά είναι πιθανό να συνεχίσει να αναπτύσσεται με παρόμοιο ταχύ ρυθμό, δήλωσε ο Πάμπλο Σιναουσία Ροντρίγκεζ, πρώην αξιωματούχος της ΕΚΤ και της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών. Όλο και περισσότερες τράπεζες υιοθετούν τις SRT, καθώς επιδιώκουν να αναπτυχθούν και να ενισχύσουν τις αποδόσεις των μετόχων, δήλωσε ο ίδιος, ο οποίος είναι πλέον διευθυντής στην Caboalto Ltd., μια συμβουλευτική εταιρεία.
