H αναθεώρηση του άρθρου 16 και το μέλλον της ανώτατης εκπαίδευσης βρίσκονται στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος στη Βουλή.
Η Νέα Δημοκρατία θα μπορούσε να συμφωνήσει με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την ίδρυση μη κερδοσκοπικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, είπε ο εισηγητής της ΝΔ Ευριπίδης Στυλιανίδης λίγη ώρα προτού ολοκληρώσει τη σημερινή της συνεδρίαση η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Είχε προηγηθεί η τοποθέτηση της εισηγήτριας του ΠΑΣΟΚ Νάντιας Γιαννακοπούλου και η κατάθεση της πρότασης του κόμματος της για την αναδιατύπωση του άρθρου 16 του Συντάγματος, κατά τρόπον ώστε ανώτατη εκπαίδευση να είναι δυνατόν να παρέχεται και από νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με υψηλό επίπεδο σπουδών, πιστοποίηση και αδιάλειπτη εποπτεία από ανεξάρτητη Αρχή.
Σε κάθε περίπτωση, όπως εκτίμησε ο κ. Στυλιανίδης και αν το ΠΑΣΟΚ δεν ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16 στην παρούσα Βουλή, για λόγους σκοπιμότητας, θα αναγκαστεί να συναντηθεί με τη ΝΔ στην επόμενη Βουλή. Όσο πάντως για το ίδιο το ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι τον δρόμο θα τον διαλέξει ο λαός, με 180 και πλέον βουλευτές στην επόμενη Βουλή (σ.σ. είναι η θέση του ΠΑΣΟΚ για την υπερπλειοψηφία στην αναθεώρηση του Συντάγματος).
«Καταφέρατε να αφήσετε όλα τα λουλούδια να… ανθίσουν και να αποκαλύψει ο καθένας το πραγματικό του πρόσωπο…», είπε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, απευθυνόμενος στον πρόεδρο της Επιτροπής Αναθεώρησης Μάκη Βορίδη και συνέχισε: «σήμερα βγήκανε πάρα πολλές ειδήσεις, οι οποίες είναι ευχάριστες και δυσάρεστες και προβληματικές κάποιες».
«Καλωσορίζουμε, με πολλή μεγάλη χαρά το ΠΑΣΟΚ στη θέση μας. Εγώ συνυπογράφω ό,τι είπαν οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ. Θέλουν μη κερδοσκοπικό ίδρυμα; Μη κερδοσκοπικό. Εμείς δεν έχουμε πρόβλημα και με το ιδιωτικό. Αρκεί το ιδιωτικό κέρδος να διέρχεται μέσα από δημόσιο, το κοινωνικό και το εθνικό συμφέρον. Εάν κρίνουν ότι δεν διέρχεται, τότε μη κερδοσκοπικό. Αρκεί να αλλάξουμε τη συγκεκριμένη διάταξη. Είναι σημαντική πρόοδος λοιπόν, αυτό συντελέστηκε σήμερα στην Επιτροπή», είπε ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας.
Ο κ. Στυλιανίδης σημείωσε μάλιστα ότι στο παρελθόν η πρόταση για μη κερδοσκοπικά πανεπιστημιακά ιδρύματα απορρίπτονταν, από τις πολιτικές δυνάμεις, χωρίς σοβαρή επιχειρηματολογία, αλλά «ευτυχώς η νομολογία και η παράλληλη έννομη τάξη της Ευρώπης, διευκόλυναν τη μετάβαση στο νέο τρόπο σκέψης». Είπε μάλιστα ότι «η αναρχία των κολλεγίων μας επιβλήθηκε γιατί δεν αναθεωρήσαμε το άρθρο 16».
«Τα συμπεράσματα βγήκανε. Προχωρούμε όλοι μαζί στην κατεύθυνση εκσυγχρονισμού του άρθρου 16 και της συμπλήρωσης κάποιων τυπικών και ουσιαστικών κενών, και έχω την αίσθηση ότι όσο και αν δεν θέλουν οι συνάδελφοι του ΠΑΣΟΚ, για λόγους σκοπιμότητας, να ψηφίσουν από τώρα, θα αναγκαστούν να συναντηθούν μαζί μας στην αναθεωρητική Βουλή», κατέληξε ο εισηγητής της ΝΔ.
Σκληρή απάντηση του ΠΑΣΟΚ και κατηγορίες για «κυβίστηση»
Λίγο νωρίτερα και ενώ μεσολάβησαν δημοσιεύματα ότι υπάρχει ένας κοινός τόπος, Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ, για την αναθεώρηση του άρθρου 16, ο Δημήτρης Μάντζος προσήλθε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος για να σημειώσει «ότι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, δεν περιέχει καμία αναφορά στον μη κρατικό, μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, αλλά αναφέρεται στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων».
«Θέλει η Νέα Δημοκρατία και θέλετε πραγματικά να αναθεωρηθεί το άρθρο 16, διότι για να αναθεωρηθεί, γνωρίζετε ότι πρέπει να υπάρχει ρητή διασφάλιση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μην κρατικών πανεπιστημίων; Ή μήπως θέλετε να μην αναθεωρηθεί το άρθρο 16 εσκεμμένα και να παραμείνει η κατάσταση αρρύθμιστη, άναρχη, με τα ανωτατοποιημένα κερδοσκοπικά κολλέγια σε μια ασύδοτη αγοραία τριτοβάθμια εκπαίδευση;», είπε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και τόνισε «ότι η διαφορά της πρότασης του κόμματος για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση με αυτή της ΝΔ είναι βαθιά πολιτική».
«Εμείς οραματιζόμαστε ενιαίο με ισχυρά δημόσια πανεπιστήμια στην πρωτοπορία της έρευνας και της διδασκαλίας, με αυξημένη αυτοτέλεια και αυτοδιοίκηση και χρηματοδότηση και συμπληρωματικά μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, ενώ η ΝΔ αρκείται σε έναν χάρτη, με ιδιώτες και κολλέγια, να κάνουν πάρτυ», είπε ο κ. Μάντζος και τόνισε ότι η θέση του ΠΑΣΟΚ δεν προέκυψε τώρα, δεν είναι συγκυριακή, είναι πρόταση γνωστή από χρόνια.
Αμέσως μετά την παρέμβαση του Ευριπίδη Στυλιανίδη, ο κ. Μάντζος πήρε εκ νέου τον λόγο για να ξεκαθαρίσει ότι «δεν υπάρχει συναίνεση στη διατύπωση που εισάγει η ΝΔ σήμερα» και κατηγόρησε το κυβερνών κόμμα για πολιτικό τυχοδιωκτισμό, διότι, ενώ διέρρεε ότι η πρόταση του θα έλεγε για μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, τελικά κατέθεσε μια πρόταση για ιδιωτικά πανεπιστήμια.
«Αν εσείς αλλάζετε θέση, να το πείτε να καταγραφεί και να φωνάξουμε τον κ. Πιερρακάκη να αρχίσει πάλι να μετράει κυβιστήσεις», είπε ο Δημήτρης Μάντζος και πρόσθεσε ότι η διαδικασία που εξελίσσεται δεν είναι παζάρι, αλλά αποκαλύπτει διαφορά πολιτικής ουσίας, ανάμεσα στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ.
Η παρέμβαση Βορίδη για τη μεθοδολογία της Αναθεώρησης
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Αναθεώρησης Μάκης Βορίδης έσπευσε πάντως να επισημάνει ότι ο ρόλος της προτείνουσας Βουλής δεν είναι να καθορίσει το περιεχόμενο των διατάξεων προς αναθεώρηση, αλλά να διαπιστώσει αν υπάρχει αναθεώρηση ενός άρθρου.
«Κατά τη δική μου μεθοδολογική προσέγγιση, κατά το Σύνταγμα, αν κάποιος συμφωνεί ότι πρέπει να αναθεωρηθεί ένα άρθρο, στην προτείνουσα Βουλή, κατά το Σύνταγμα, πρέπει να πει “θέλω να αναθεωρηθεί”. Εν συνεχεία, οι διαφορετικές προσεγγίσεις αναθεώρησης αποτελούν αντικείμενο κρίσεως της λαϊκής βούλησης. Μεσολαβούν εκλογές που διαμορφώνουν πλειοψηφία, η οποία είναι και εκείνη που θα προσδιορίσει το περιεχόμενο τελικά», είπε ο Μάκης Βορίδης.
Η Θεσμική προσέγγιση Δουδωνή και η έμφαση στην υπερπλειοψηφία
«Ακούω τις σκέψεις σας. Είναι επί της ουσίας και δεν θα έπρεπε να γίνουν από τη θέση του προέδρου», σχολίασε ο γενικός εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής για να επαναλάβει ότι το ΠΑΣΟΚ, όπως δεσμεύτηκε, καταθέτει για κάθε άρθρο τις προτάσεις του αναλυτικά, «για το που πρέπει να πάμε». Για δε το άρθρο 16, όπως και για τα άλλα άρθρα του Συντάγματος, ο Παναγιώτης Δουδωνής είπε ότι το ΠΑΣΟΚ, θέτει από τώρα υπόψη όλων και του ελληνικού λαού τις θέσεις του, για να αποφασίσει κυρίαρχα στις εκλογές.
«Εσείς λέτε ότι ο ελληνικός λαός θα αποφασίσει ποια θα είναι εκείνη η πλειοψηφία που θα διαμορφώσει τη διάταξη του συντάγματος. Εμείς λέμε κάτι άλλο. Ότι ο ελληνικός λαός θα εκλέξει τους βουλευτές και θα αποφασίσει ποια θα είναι η υπερπλειοψηφία που θα διαμορφώσει τη διάταξη του συντάγματος. Γιατί εμείς θέλουμε η διάταξη να στηρίζεται στο περιεχόμενο της, σε μια υπερπλειοψηφία, άρα σε μια συζήτηση και γι’ αυτό θέτουμε από τώρα, τις θέσεις μας σε αυτό», διευκρίνισε ο γενικός εισηγητής του ΠΑΣΟΚ.
Ο κ. Δουδωνής υπογράμμισε κλείνοντας ότι «εδώ πέρα δεν έχει κανένα νόημα να καθιστούμε μια περί την αναθεώρηση στάση, αντικείμενο φτηνής κριτικής ή φτηνών εντυπώσεων». Η στάση του ΠΑΣΟΚ είναι απολύτως θεσμική στάση, επέμεινε και επισήμανε ότι τη στάση του ΠΑΣΟΚ για το άρθρο 110 του Σύντάγματος (σ.σ. ρυθμίζει τις πλειοψηφίες στην αναθεώρηση) την έχουν και βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας και συνεπώς τώρα «ας συζητήσουμε που θέλουμε να πάμε και θα αποφασίσει ο ελληνικός λαός. Η δική μας θέση είναι αυτόν τον δρόμο θα τον διαλέξει ο ελληνικός λαός με 180 και πλέον από τους βουλευτές του, εσείς πιστεύετε στους 151».
Τι έγινε νωρίτερα στη Βουλή
Η συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, επανέφερε στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής: τον ρόλο του κράτους στην ανώτατη εκπαίδευση και τη δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων. Η κυβερνητική πρόταση προβάλλεται ως μια αναγκαία μεταρρύθμιση που θα ενισχύσει την ακαδημαϊκή ελευθερία, θα περιορίσει τη φυγή νέων επιστημόνων στο εξωτερικό και θα καταστήσει την Ελλάδα, διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο.
Αντίθετα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν διαφορετικές προσεγγίσεις, από τη στήριξη μη κρατικών αλλά αυστηρά μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων έως την πλήρη υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης. Η αντιπαράθεση αναδεικνύει ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την ποιότητα των σπουδών, την κοινωνική ισότητα, την ακαδημαϊκή αυτονομία και τον αναπτυξιακό προσανατολισμό της χώρας, καθιστώντας την αναθεώρηση του άρθρου 16, ένα κρίσιμο πεδίο πολιτικού και ιδεολογικού διαλόγου.
Ευρυπίδης Στυλιανίδης: «Είναι αναγκαία η αναθεώρηση του άρθρου 16 ενάντια στους πολέμιους του εκσυγχρονισμού»
«Η εμμονική ιδεοληπτική αντίδραση κάποιων πολιτικών δυνάμεων, αλλά και οι προκαταλήψεις και τα συμφέροντα μέρους του καθηγητικού κατεστημένου που έμαθε να μονοπωλεί την «αυθεντία της γνώσης», προστάτεψαν για μισό αιώνα σχεδόν το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση», είχε πει στην αρχή της σημερινής συζήτησης ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης, αναπτύσσοντας τους λόγους που το κόμμα του προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
«Η εμμονική ιδεοληπτική αντίδραση κάποιων πολιτικών δυνάμεων, αλλά και οι προκαταλήψεις και τα συμφέροντα μέρους του καθηγητικού κατεστημένου που έμαθε να μονοπωλεί την «αυθεντία της γνώσης», προστάτεψαν για μισό αιώνα σχεδόν το κρατικό μονοπώλιο στην Ανώτατη Εκπαίδευση», δήλωσε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης, αναπτύσσοντας τους λόγους που το κόμμα του προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτή η ιδεοληπτική εμμονή και τα συμφέροντα, όπως είπε, «εμπόδισαν κάθε προσπάθεια συντεταγμένης συνταγματικής αλλαγής του άρθρου 16 στις αναθεωρητικές απόπειρες του 2001, 2007 και 2019 και πολέμησαν κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού και απελευθέρωσης των εκπαιδευτικών επιλογών, οδηγώντας συχνά σε τέλμα την δημόσια ανώτατη εκπαίδευση παρά τα φωτισμένα επιστημονικά μυαλά που διαθέτει, καθιστώντας την Ελλάδα διεθνή νησίδα εκπαιδευτικού απομονωτισμού».
Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας είπε επίσης ότι αποτέλεσμα αυτής της εμμονής στο κρατικό μονοπώλιο του πανεπιστήμιου ήταν να συρρικνωθεί η ελευθερία των νέων ανθρώπων στην εκπαιδευτική επιλογή, η πατρίδα εγκλώβισε τη γνώση στο μονοπώλιο της «αυθεντίας του κρατικού πανεπιστημίου», η καινοτόμος έρευνα «φυλακίστηκε» στο μονόδρομο του δημόσιου τομέα, η πατρίδα του πολιτισμού εξόρισε τους πολλούς καλούς επιστήμονες, καθηγητές, ερευνητές, φοιτητές, στερώντας τους τη δυνατότητα να ζήσουν και να προσφέρουν στον τόπο τους.
Οι επιπτώσεις του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση στους νέους, όπως σημείωσε, είναι πάνω από 51.138 Ελληνόπουλα να έχουν φύγει για σπουδές στο εξωτερικό, χιλιάδες ερευνητές, καθηγητές, διακεκριμένοι επιστήμονες δεν μπόρεσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα μεταφέροντας φρέσκια τεχνογνωσία και νέα νοοτροπία, αν και το ήθελαν, λόγω κλειστού συστήματος. Έτσι η Ελλάδα κατέστη η χώρα με τους περισσότερους εξόριστους επιστήμονες στον κόσμο αναλογικά με τον πληθυσμό της και η έκτη στον κόσμο σε απόλυτους αριθμούς μετά την Ν. Κορέα, τη Γερμανία, την Ιαπωνία, τη Γαλλία και την Τουρκία. Σήμερα φοιτούν 3.300 Έλληνες φοιτητές στις ΗΠΑ, πάνω από 7.500 στη Μ. Βρετανία (είμαστε η 2η εθνικότητα μετά τους Κινέζους), 7.000 στη Γερμανία, 2.000 στη Γαλλία, 20.546 στην Κύπρο.
Ο εισηγητής της ΝΔ αναφέρθηκε στο ενωσιακό δίκαιο και τη νομολογία, μετά το Σύνταγμα του 1975 για να καταλήξει ότι: «Η ψήφιση του ν. 5094/24 για τη δημιουργία Παραρτημάτων Ξένων Πανεπιστημίων στην Ελλάδα, πριν την αναθεώρηση του άρθρου 16, δημιούργησε ρήγμα στην μέχρι σήμερα στενή γραμματική ερμηνεία και προχώρησε σε μια ανοιχτή ερμηνεία του πνεύματος της συνταγματικής διάταξης, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το σύγχρονο ευρωπαϊκό περιβάλλον, δεδομένου ότι «το δίλημμα, αν ο πάροχος εκπαιδευτικών υπηρεσιών πρέπει να είναι δημόσιος ή ιδιωτικός, είναι πλέον διεθνώς παρωχημένο, ακόμα και σε κρατικιστικά καθεστώτα».
«Οι διεθνείς, ευρωπαϊκές και εθνικές εξελίξεις που συντελέστηκαν από το 1975 μέχρι σήμερα δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον που συμβάλλει ώστε για πρώτη φορά να αναπτύσσονται τρεις παράλληλες έννομες τάξεις, η διεθνής, η ευρωπαϊκή και η εθνική, είπε ο κ. Στυλιανίδης και σημείωσε ότι «η διεθνής και η ευρωπαϊκή είναι πλέον ιδιαίτερα επεμβατικές στην εσωτερική συνταγματική τάξη, ενώ οι βασικές θεσμικές, πολιτικές και νομολογιακές μεταβολές που συντελέστηκαν καθοδηγούν τον εφαρμοστή του δικαίου, νομοθέτη ή δικαστή, να προσαρμοστεί».
Η μεταβολή αυτή στην ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν θίγει τη συνταγματική επιταγή για δημόσια δωρεάν παιδεία, που αφορά ούτως ή άλλως μόνο στους επιτυχόντες των Πανελλαδικών Εξετάσεων, είπε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης και σημείωσε ότι «τα παραρτήματα ξένων αναγνωρισμένων και ισοτιμημένων πανεπιστημίων, ιδιωτικών ή δημοσίων, που μέχρι σήμερα κάποια παρείχαν τίτλους με αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα μέσω κολλεγίων με συμβάσεις δικαιόχρησης, τώρα τελούν πλέον υπό την εποπτεία, όχι μόνο του μητρικού ξένου πανεπιστημίου αλλά και του ελληνικού κράτους από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, η οποία παρεμβαίνει, όχι μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά στον έλεγχο ποιότητας».
«Η δημιουργία ενός νέου τύπου Νομικού Προσώπου που θα ονομάζεται Νομικό Πρόσωπο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης διευρύνει την ελευθερία επιλογής των νέων Ελλήνων», σημείωσε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας.
Σημείωσε επίσης «ότι η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Παιδείας δεν απελευθέρωσε πλήρως τις επιλογές, ούτε εξαφάνισε τις χρόνιες στρεβλώσεις που προκάλεσε η επιμονή της κρατικιστικής και συντεχνιακής αντίληψης στο μονόδρομο του κρατικού μονοπωλίου».
«Για να ολοκληρωθεί με πληρότητα η μεταρρύθμιση αυτή, απαιτείται και η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος τόσο για την απελευθέρωση των υγιών δυνάμεων της ελληνικής αγοράς και κοινωνίας όσο και των δημιουργικών δυνάμεων του δημοσίου πανεπιστημίου», είπε ο κ. Στυλιανίδης και πρόσθεσε ότι ο νέος νόμος παρά τις όποιες αδυναμίες του, αν εφαρμοστεί με αυστηρότητα και συνέπεια, όπως ήδη γίνεται, δείχνει το δρόμο προς τον Συνταγματικό νομοθέτη που έρχεται, προδιαγράφοντας ίσως την μετεξέλιξη της Ελλάδας, σε σημαντικό διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο.
Η απελευθέρωση της ελληνικής αγοράς ανώτατης εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και η συνύπαρξη δημοσίου και μη κρατικού πανεπιστημίου, είπε ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας:
α) Θα αναδείκνυε τις επιστημονικές δυνάμεις του ντόπιου και του Οικουμενικού Ελληνισμού.
β) Θα συνέβαλε στον επαναπατρισμό νέων επιστημόνων που θα γινόταν φορείς νέας γνώσης και νοοτροπίας ακόμα κι αν εργαζόταν ή σπούδαζαν εποχικά στην Ελλάδα.
γ) Όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια, δημόσια ή ιδιωτικά, θα προσέλκυαν χιλιάδες ξένους φοιτητές στην Ελλάδα δημιουργώντας μια νέα πηγή για το ΑΕΠ ισχυρότερη ακόμα και από τον τουρισμό, διότι κάθε φοιτητής έχει υπολογιστεί ότι προκαλεί κατά μέσο όρο 7-8 επισκέψεις τρίτων στον τόπο σπουδών του.
δ) Μέσα από τους μετέχοντες της ελληνικής παιδείας θα μπορούσε να ξαναγεννηθεί ένα πανίσχυρο διεθνές δίκτυο φιλελληνισμού που θα ενίσχυε την εξωστρέφεια της εθνικής οικονομίας και θα προωθούσε αποτελεσματικά στο μέλλον δια των αποφοίτων του τα εθνικά μας δίκαια, πολλαπλασιάζοντας τις διεθνείς μας συμμαχίες.
ε) Η μετεξέλιξη της Ελλάδας σε σημαντικό διεθνές περιφερειακό εκπαιδευτικό κέντρο θα δημιουργούσε πολλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας για απλούς ή εξειδικευμένους εργαζόμενους και σίγουρα η πανεπιστημιακή έρευνα θα ενίσχυε τις δυνατότητες της ελληνικής αγοράς σε πολλά πεδία, που οι Έλληνες διαπρέπουν διεθνώς.
Για τους λόγους αυτούς η Νέα Δημοκρατία προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, στην κατεύθυνση της συνύπαρξης Δημοσίων και Ιδιωτικών ή Μη Κρατικών Μη Κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων που θα ονομάζονται Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης».
Αναφερόμενος στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την προστασία της εθνικής σημαίας και της ελληνικής γλώσσας, ο κ. Στυλιανίδης, είπε ότι «η εθνική σημαία αποτελεί σύμβολο της κυριαρχίας και της ενότητας της πατρίδας μας. Ενσωματώνει τις αξίες και την ιστορική συνέχεια του έθνους. Η κατοχύρωσή της στο Σύνταγμα έχει ύψιστη συμβολική σημασία και ενισχύει την προστασία της σημαίας από πράξεις που μπορεί να τη βεβηλώσουν σαν αυτές που βιώσαμε στο παρελθόν, όπως το κάψιμό της ενώπιον του Άγνωστου Στρατιώτη».
Υπογράμμισε επίσης ότι η γλώσσα αποτελεί φορέα του πολιτισμού και της εθνικής κληρονομιάς. «Η συνταγματική της κατοχύρωση αναδεικνύει τη σημασία της και αναβαθμίζει την προστασία της στο ανώτατο επίπεδο. Η ελληνική γλώσσα λειτουργεί ως εργαλείο μελέτης της ιστορικής ρίζας του πολιτισμού μας. Είναι η γλώσσα της κλασικής παιδείας, της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της δημοκρατίας, του χριστιανικού Ευαγγελίου αλλά και ο ζωντανός δεσμός με τον οικουμενικό Ελληνισμό».
ΠΑΣΟΚ-Κινήμα Αλλαγής: «Η αναθεώρηση του Συντάγματος, αποτελεί κορυφαία στιγμή αυτοσυνείδησης μιας Δημοκρατίας»
Τη θωράκιση του δημόσιου πανεπιστημίου και τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων έθεσε στο επίκεντρο της παρέμβασής της η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νάντια Γιαννακοπούλου, μιλώντας στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος για το άρθρο 16.
«Η αναθεώρηση του Συντάγματος, αποτελεί κορυφαία στιγμή αυτοσυνείδησης μιας Δημοκρατίας», είπε η κ. Γιαννακοπούλου η οποία άσκησε κριτική στον τρόπο, με τον οποίο η κυβερνητική πλειοψηφία επέλεξε να την προωθήσει στο τέλος της βουλευτικής περιόδου, μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, με μια διαδικασία εξπρές ενός μόλις θερινού μήνα, τη στιγμή που η αναθεώρηση απαιτεί ουδέτερο εκλογικά χρόνο και τη μέγιστη δυνατή ενημέρωση των πολιτών.
«Αυτή η τακτική έχει ακριβή χαρακτηρισμό: είναι ο συνταγματικός λαϊκισμός», είπε η βουλευτής, τονίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ δεν επιλέγει την αποχή από την ευθύνη, αλλά προσέρχεται με ολοκληρωμένη πρόταση και επιμένει στην υποχρεωτική αυξημένη πλειοψηφία των τριών πέμπτων στην αναθεωρητική Βουλή.
Αναφερόμενη κατά προτεραιότητα στο άρθρο 16, η βουλευτής επεσήμανε: «Ας μιλήσουμε με ειλικρίνεια. Η Ελλάδα είναι από τις τελευταίες χώρες της Ευρώπης που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με καχυποψία τη δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Για δεκαετίες ,εγκλωβιστήκαμε σε μια στείρα ιδεολογική αντιπαράθεση, χάνοντας ευκαιρίες για την προσέλκυση ακαδημαϊκών επενδύσεων, τη συνεργασία με διεθνώς αναγνωρισμένα ιδρύματα και την ανάσχεση του κύματος χιλιάδων νέων που αναζητούν σπουδές στο εξωτερικό. Η πραγματικότητα έχει ήδη ξεπεράσει τις παλιές βεβαιότητες.
Χιλιάδες ελληνικές οικογένειες δαπανούν κάθε χρόνο σημαντικούς πόρους για σπουδές εκτός χώρας, ενώ η Ελλάδα χάνει ανθρώπινο κεφάλαιο, γνώση και αναπτυξιακές δυνατότητες. Δεν έχουμε κανέναν λόγο να συντηρούμε έναν αναχρονισμό που δεν υπηρετεί ούτε τη δημόσια εκπαίδευση, ούτε την κοινωνική δικαιοσύνη. Τώρα είναι η ώρα να κλείσουμε οριστικά αυτή τη συζήτηση. Όχι με όρους αγοράς και κερδοσκοπίας, αλλά με όρους ποιότητας, αυστηρής εποπτείας και κοινωνικής ευθύνης. Να επιτρέψουμε τη λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων που θα συμπληρώνουν το δημόσιο πανεπιστήμιο, χωρίς να το υποκαθιστούν, ενισχύοντας συνολικά τον ακαδημαϊκό χάρτη της χώρας. Αυτό είναι το πραγματικά προοδευτικό βήμα για την Ελλάδα του 21ου αιώνα».
Αναφερόμενη στην κυβερνητική πρόταση, η Νάντια Γιαννακοπούλου, τόνισε ότι «αυτή προβλέπει ανώτατη εκπαίδευση από νομικά πρόσωπα που μπορεί να έχουν «δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα», με μοναδική εγγύηση τη «διασφάλιση υψηλού επιπέδου των παρεχόμενων σπουδών», χωρίς πουθενά να αναφέρεται η λέξη «μη κερδοσκοπικός». Αυτή η σιωπή δεν είναι αθώα, τόνισε γιατί «ανοίγει διάπλατα την πόρτα στο κερδοσκοπικό, επιχειρηματικό πανεπιστήμιο, χωρίς κατοχύρωση κοινωνικής αποστολής, χωρίς πιστοποίηση και εποπτεία από ανεξάρτητη αρχή, χωρίς καμία εγγύηση προσβασιμότητας».
Πρόσθεσε δε ότι η αναφορά στη γλώσσα και τη σημαία, που τα σέβεται απολύτως, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να καλύψει την εμπορευματοποίηση της γνώσης.
Η απάντηση του ΠΑΣΟΚ, ανέφερε, έχει δύο σκέλη. «Πρώτον, θωρακίζεται το δημόσιο πανεπιστήμιο, με πλήρη αυτοδιοίκηση και ακαδημαϊκή αυτονομία, με εποπτεία που στηρίζει και δεν φυλακίζει την πρωτοβουλία, και με ρητή υποχρέωση του Κράτους να το χρηματοδοτεί επαρκώς. Δεύτερον, προτείνεται η ρητή συνταγματική κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των μη κρατικών πανεπιστημίων και της κοινωνικής αποστολής της ανώτατης εκπαίδευσης: όχι επιχειρηματικό πανεπιστήμιο, αλλά ιδρύματα μη κερδοσκοπικά, με αυστηρή αδειοδότηση, υψηλό επίπεδο σπουδών, πιστοποίηση και αδιάλειπτη εποπτεία από ανεξάρτητη αρχή, κατοχυρωμένη ακαδημαϊκή ελευθερία και σαφή κοινωνική αποστολή — κατά το ευρωπαϊκό πρότυπο».
Σε προσωπικό τόνο, η κ. Γιαννακοπούλου σημείωσε: «Είμαι παιδί του δημόσιου σχολείου και του δημόσιου πανεπιστημίου. Σε αυτά μορφώθηκα, από αυτά πήρα τα εφόδια που μου επέτρεψαν να προχωρήσω στη ζωή και στη δημόσια διαδρομή μου. Το ίδιο επέλεξα και για τα παιδιά μου. Φοίτησαν στο δημόσιο σχολείο και η μεγάλη μου κόρη έδωσε πανελλαδικές εξετάσεις, διεκδικώντας μια θέση στο δημόσιο πανεπιστήμιο, όπως χιλιάδες νέοι και νέες της χώρας μας. Γι’ αυτό μιλώ με βαθιά πίστη στη δύναμη της δημόσιας εκπαίδευσης. Όχι από ιδεολογική εμμονή, αλλά από προσωπική εμπειρία. Γνωρίζω τι μπορεί να προσφέρει όταν στηρίζεται πραγματικά από την πολιτεία. Και γι’ αυτό θεωρώ ότι η ενίσχυση του δημόσιου πανεπιστημίου δεν είναι απλώς μια πολιτική επιλογή, είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και ίσων ευκαιριών για κάθε παιδί της χώρας». Και κατέληξε, αποτυπώνοντας τη βασική διαφορά με την κυβέρνηση: «Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ του εμπορίου και της παιδείας ως δημόσιου αγαθού».
Κλείνοντας, η βουλευτής υπενθύμισε τη διδαχή του Αριστοτέλη, ότι «προτιμότερο είναι να άρχει ο νόμος παρά οποιοσδήποτε μεμονωμένος πολίτης», ζητώντας «ένα Σύνταγμα που τηρείται και κυβερνά με κανόνες, όχι κατά τη βούληση της εκάστοτε εξουσίας». Όπως τόνισε, το ΠΑΣΟΚ θα στηρίξει κάθε αλλαγή που ισχυροποιεί τα δικαιώματα, τους θεσμούς και πάνω απ’ όλα τη δημόσια παιδεία, και θα αντισταθεί σε κάθε λογική που τα παραδίδει στο συμφέρον των λίγων».
ΣΥΡΙΖΑ: «Η κυβέρνηση δημιούργησε τις συνθήκες φυγής των νέων επιστημόνων»
«Ευτυχώς σας φύλαξε ο Θεός και δεν αναθέσατε την εισήγηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος στον κ. Μακάριο Λαζαρίδη», σχολίασε ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος, κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Ο βουλευτής είπε ότι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας κινείται στη λογική να ικανοποιηθούν «φίλοι και ημέτεροι» και διασαφήνισε τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ, υποστηρίζοντας ότι:
«Εμείς μιλάμε για δημόσιο πανεπιστήμιο και όχι για κρατικό πανεπιστήμιο. Είναι άλλο το δημόσιο πανεπιστήμιο και άλλο το κρατικό. Κι εσείς μιλάτε για ιδιωτικό γενικώς, το αντιπαραθέτετε με το κρατικό, για να κερδίσετε κατ΄αρχάς, κάποιους πόντους στη δημόσια συζήτηση», είπε ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος.
Σχολιάζοντας τις αναφορές του κ. Στυλιανίδη, για τους «εξόριστους επιστήμονες», ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, υπογράμμισε ότι «είναι η κυβέρνηση που δημιούργησε τις συνθήκες φυγής των νέων επιστημόνων και σήμερα το επικαλείται, ως επιχείρημα, ώστε να ανοίξει η πόρτα και όποιος πληρώνει να σπουδάζει».
Ο κ. Ξανθόπουλος επισήμανε ότι με βάση την απόφαση της ολομέλειας του ΣτΕ, «έχουμε ήδη ιδιωτικά πανεπιστήμια που λειτουργούν στη χώρα και ήδη οι εμπειρίες είναι εξαιρετικά αρνητικές»
«Ούτε το Γέηλ ήρθε, ούτε η Οξφόρδη ήρθε, ούτε το ΜΙΤ ήρθε, αλλά ήρθε το κολλέγιο του κ. Λαζαρίδη. Αυτοί είναι που θα έρθουν. Και από αυτούς που ήρθαν, μετονομάστηκαν τα πρώην κολέγια ΑΕΙ, ίσα ίσα για να πάρουν τα λεφτά των πολιτών και να προικοδοτήσουν τους αποφοίτους με έναν τίτλο, για να βγουν στην αγορά εργασίας», είπε ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ. «Εμείς η Αριστερά, στην παιδεία δεν βλέπουμε μια σχέση ανταλλακτική και κερδοφορίας», υπογράμμισε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ.
ΚΚΕ: Πυρά εναντίον ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ
«Η πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 16 του Συντάγματος, αποσκοπεί στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων ή μη κερδοσκοπικών, όπως θέλει να το λέει το ΠΑΣΟΚ, και στην πλήρη εμπορευματοποίηση του δημόσιου πανεπιστημίου ώστε να λειτουργεί ως επιχείρηση», σχολίασε η βουλευτής του ΚΚΕ Αφροδίτη Κτενά, μιλώντας στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
«Βέβαια, δεν καταλαβαίνουμε και τη διάκριση που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ, ανάμεσα στο κρατικό και το δημόσιο πανεπιστήμιο… Γιατί οι μέχρι τώρα δηλώσεις, κατά καιρούς και του κ. Τσίπρα αλλά και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτών, δείχνουν ότι συμφωνεί με την επιχειρηματική λειτουργία του δημόσιου πανεπιστήμιου», συμπλήρωσε η βουλευτής του ΚΚΕ.
Η κ. Κτενά ανέφερε ότι το άρθρο 16 του Συντάγματος σήμερα, «απαγορεύει ρητά τη σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες» και υπάρχει η διατύπωση ότι η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν ΝΠΔΔ με πλήρη αυτοδιοίκηση». «Είναι σαφές το Σύνταγμα μέχρι σήμερα και αυτό είναι που ενοχλεί», σημείωσε, υποστηρίζοντας πως στην προσπάθεια αλλαγής του άρθρου 16, «κατασυκοφαντείται το δημόσιο πανεπιστήμιο, οι καθηγητές, οι φοιτητές, ο τρόπος λειτουργίας τους, λες και δεν ήταν τόσα χρόνια κυβέρνηση τα κόμματα που θέλουν την ιδιωτικοποίηση».
«Όλα τα αστικά κόμματα συμφωνούν ότι η ενίσχυση και η επέκταση των μηχανισμών της αγοράς σε όλους τους τομείς, πρέπει να στηριχθεί, αποτελεί θεμέλιο λίθο της ΕΕ, της οικονομίας της αγοράς και εκεί συγκλίνουν όλοι. Ακόμα και δυνάμεις που κράτησαν διακριτικές αποστάσεις, υπερασπίζονται στα λόγια το άρθρο 16, αλλά στην πράξη στηρίζουν όλες τις επιθέσεις ενάντια στο δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης», τόνισε η βουλευτής και κατήγγειλε πως «το άρθρο 16 κουρελιάζεται εδώ και δεκαετίες», με τη συνθήκη της Μπολόνια, τον νόμο Διαμαντοπούλου, τη νομολογία ΣτΕ για τα δίδακτρα στα μεταπτυχιακά, τον νόμο Γαβρόγλου για τη γενίκευση διδάκτρων στα μεταπτυχιακά και το πρώτο ξενόγλωσσο μεταπτυχιακό με δίδακτρα, με τους νόμους Κεραμέως για την ισοτιμία με κολέγια, διαγραφές φοιτητών, τον νόμο πλαίσιο που θωρακίζει την επιχειρηματική λειτουργία του δημόσιου πανεπιστημίου και τον νόμο Πιερρακάκη και την απόφαση του ΣτΕ.
Φωτόπουλος: Λειτουργία ιδιωτικών ΑΕΙ και ΑΕΙ Τοπικής Αυτοδιοίκησης μαζί με τα δημόσια ΑΕΙ
«Πρότασή μας διακηρυγμένη, είναι η παράλληλη λειτουργία και ιδιωτικών ΑΕΙ καθώς και ΑΕΙ Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μαζί με τα δημόσια ΑΕΙ», ανέφερε ο ειδικός αγορητής του κόμματος της Ελληνικής Λύσης Στέλιος Φωτόπουλος, στη συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Στους λόγους που η Ελληνική Λύση έχει αυτή τη θέση, ο βουλευτής συμπεριέλαβε λόγους οικονομικούς, όπως η ανάσχεση της διαρροής συναλλάγματος, αλλά κυρίως για λόγους ανταγωνισμού, «ώστε να γίνουν τα δημόσια ΑΕΙ καλύτερα». Ταυτόχρονα όμως η Ελληνική Λύση προτείνει την κατάργηση των ψυχοφθόρων πανελλαδικών εισαγωγικών εξετάσεων και η εισαγωγή να γίνεται με βάση τους βαθμούς των τριών τάξεων του λυκείου, να υπάρχει ισχυρός κόφτης εντός των ΑΕΙ. Επίσης τα ιδιωτικά ΑΕΙ να ακολουθούν το ίδιο ακριβώς πρόγραμμα σπουδών με τα δημόσια και μέρος των εσόδων των ιδιωτικών ΑΕΙ να κατευθύνεται στα δημόσια ΑΕΙ.
«Οποιαδήποτε αναθεώρηση για την εκπαίδευση οφείλει να ερμηνεύεται, υπό το πρίσμα δύο θεμελιωδών συνταγματικών αρχών: της ακαδημαϊκής ελευθερίας και του αυτοδιοίκητου των πανεπιστημίων και της αρχής της ισότητας, ως προς την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων δεν μπορεί να συνεπάγεται αποδυνάμωση του δημόσιου πανεπιστημίου, ούτε και έμμεση μετακύλιση δημόσιων πόρων σε ιδιωτικούς φορείς. Η κρατική εποπτεία δεν μπορεί να είναι τυπική αλλά ουσιαστική, διασφαλίζοντας ενιαία επιχειρηματικά κριτήρια, αξιολόγηση, ποιότητα σπουδών και πλήρη εφαρμογή των αρχών της αξιοκρατίας», είπε ο κ. Φωτόπουλος.
Ρούντας: Αποκλειστικά δημόσια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
«Το άρθρο 16 θεμελιώνει εγγύηση για την προστασία της δημόσιας παιδείας που συνδέεται άρρηκτα με το κοινωνικό κράτος δικαίου, την ισότητα των ευκαιριών και την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων. Το άρθρο 16 δεν αντιμετωπίζει την εκπαίδευση ως αγαθό της αγοράς αλλά ως δημόσια αποστολή του κράτους και ως προϋπόθεση της δημοκρατικής συγκρότησης της κοινωνίας», ανέφερε ο ειδικός αγορητής της «Νίκης», Γιώργος Ρούντας, σημειώνοντας ότι αυτή είναι μία εμβληματική ρύθμιση του Συντάγματος του 1975.
«Η παράγραφος 4 του άρθρου 16 κατοχυρώνει το δικαίωμα της δωρεάν εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες της δημόσιας εκπαίδευσης. Η παράγραφος 5 προβλέπει ότι η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν ΝΠΔΔ, με πλήρη αυτοδιοίκηση και η λέξη “αποκλειστικά” δεν αφήνει περιθώρια εξαιρέσεων, ερμηνειών και παρερμηνειών. Πρόκειται για μια απόλυτη απαγόρευση», τόνισε ο κ. Ρούντας επισημαίνοντας πως οι διατάξεις του άρθρου 16 του Συντάγματος συγκροτούν ένα ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο που αποσκοπεί στη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης στη γνώση, ανεξάρτητα από κοινωνικές ή οικονομικές ανισότητες.
Αναγνωστοπούλου: Η δημόσια ανώτατη εκπαίδευση είναι το προπύργιο ενός δημοκρατικού κοινωνικού κράτους
«Έχει πραγματικά δώσει τα ρέστα του όλος ο νεοφιλελευθερισμός εδώ και μια 30ετία να σπάσει το άβατο που κατοχύρωνε το Σύνταγμά μας», σχολίασε για την πρόταση της ΝΔ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, η ανεξάρτητη βουλευτής Σία Αναγνωστοπούλου, κατά τη συζήτηση του άρθρου 16 στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Η βουλευτής υπενθύμισε αναφορά του Αριστόβουλου Μάνεση ότι η προστασία της δημόσιας δωρέαν ανώτατης εκπαίδευσης συνδέεται με το δημοκρατικό και κοινωνικό χαρακτήρα του κράτους. «Κυρίες και κύριοι της Νέας Δημοκρατίας αυτό παίζεται εδώ και χρόνια, ο πυρήνας του δημοκρατικού και κοινωνικού κράτους: Αν αυτό το κράτος θα είναι δημοκρατικό και κοινωνικό, η ανώτατη εκπαίδευση, δωρεάν και δημόσια, είναι το προπύργιο. Ή αν θα είναι ένας διαχειριστής των αγοραίων συμφερόντων», είπε η Σία Αναγνωστοπούλου.
Η βουλευτής απευθύνθηκε και στο ΠΑΣΟΚ, λέγοντας πως «η σοσιαλδημοκρατία έχασε στην Ευρώπη, όσο υποχωρούσε και άφηνε τα μεγάλα αναχώματα των κοινωνιών, για δημοκρατία και κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη, όσο τα παραχωρούσε στον νεοφιλελευθερισμό. Κι έρχεται και το ΠΑΣΟΚ σήμερα να μας βάλει κι ένα “μη κρατικά μη κερδοσκοπικά”, αφήνοντας ανυπεράσπιστη ακόμη μια φορά την κοινωνία και τη δημοκρατία», σχολίασε η βουλευτής και απευθύνθηκε και στη ΝΔ την οποία κάλεσε να μην υποτιμά τους Έλληνες πανεπιστημιακούς και να μετρήσει και τα παιδιά που εισάγονται στην Ελλάδα, σε αξιόλογες σχολές, εκτός Αθηνών και δεν μπορούν να πάνε, λόγω κόστους. «Αντί το Σύνταγμα να δει πώς θα προστατευθεί αυτή η κοινωνική ύλη, εσείς έρχεστε εδώ και λέτε εμπόρευμα η πανεπιστημιακή εκπαίδευση», ανέφερε η ανεξάρτητη βουλευτής.
-
