Η ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή για τη διατλαντική συμμαχία. Με μια φιλόδοξη κοινή διακήρυξη, οι 32 ηγέτες επαναβεβαίωσαν την ακλόνητη δέσμευσή τους στο Άρθρο 5, εγκρίνοντας παράλληλα πακέτα μαμούθ για εξοπλιστικά προγράμματα, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και μακροπρόθεσμη στήριξη της Ουκρανίας.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η Διακήρυξη της Άγκυρας επαναφέρει στο επίκεντρο τη θεμελιώδη αρχή του ΝΑΤΟ: «Μία επίθεση εναντίον ενός συμμάχου αποτελεί επίθεση εναντίον όλων». Στο κείμενο της συμφωνίας, οι ηγέτες των κρατών-μελών υπογραμμίζουν ότι η συλλογική ισχύς και η αλληλεγγύη παραμένουν το μοναδικό εγγυημένο θεμέλιο για την ειρήνη και την ασφάλεια περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο πολιτών.
Η Συμμαχία υιοθετεί επισήμως μια προσέγγιση 360 μοιρών για την αποτροπή και την άμυνα. Η προσέγγιση αυτή επικεντρώνεται σε δύο κύριες αξονικές απειλές:
· Τη μακροπρόθεσμη απειλή της Ρωσίας για την ευρωατλαντική ασφάλεια.
· Τη διαρκή και ασύμμετρη απειλή της τρομοκρατίας σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο.
Παράλληλα, η διακήρυξη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις σύγχρονες μορφές πολέμου.
Συμφωνήθηκαν εκτεταμένες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, τα πλήγματα ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς, τις κυβερνοεπιθέσεις, τα διαστημικά μέρη και, κυρίως, τη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων (drones) και τεχνητής νοημοσύνης στα πεδία των μαχών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στην περιφερειακή σταθερότητα, με κάλεσμα προς το Ιράν να σεβαστεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Εξοπλιστικά πακέτα και βοήθεια στην Ουκρανία
Τα οικονομικά μεγέθη που αποτυπώνονται στη Διακήρυξη της Άγκυρας είναι πρωτοφανή για τα δεδομένα της Συμμαχίας, αντικατοπτρίζοντας τις απαιτήσεις του σύγχρονου γεωπολιτικού περιβάλλοντος:
1. Νέες Αμυντικές Προμήθειες (άνω των 50 δισ. δολαρίων)
Οι Σύμμαχοι ανακοίνωσαν νέες κοινές προμήθειες αμυντικού εξοπλισμού που ξεπερνούν τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια. Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει:
· Επενδύσεις ύψους 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων για συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (counter-drone capabilities).
· Πρόγραμμα εκπαίδευσης για πενταπλασιασμό των χειριστών drones έως το τέλος του 2027.
· Αγορά 5 προηγμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών υψηλού υψομέτρου και μεγάλης αυτονομίας (Northrop Grumman).
· Αντικατάσταση των παλαιών ιπτάμενων radar E-3 AWACS με έως και 10 σύγχρονα αεροσκάφη GlobalEye της σουηδικής SAAB.
2. Αύξηση Επενδύσεων Ευρωπαίων και Καναδά ($139+ δισ.)
Οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά περισσότερο από 139 δισεκατομμύρια δολάρια, αναλαμβάνοντας σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος του βάρους για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης.
3. Στρατιωτικό Πακέτο Στήριξης της Ουκρανίας (€70 δισ.)
Για το έτος 2026, τα κράτη-μέλη δεσμεύθηκαν να διαθέσουν 70 δισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 80 δισ. δολάρια) σε στρατιωτικό εξοπλισμό, εκπαίδευση και βοήθεια προς την Ουκρανία, με ρητή δέσμευση για διατήρηση τουλάχιστον ισοδύναμων επιπέδων χρηματοδότησης και για το 2027.
Η εποχή του πολεμικού cloud και της AI
Αναφέρθηκε ότι η αρχιτεκτονική αποτροπής και άμυνας του ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να βασίζεται σε έναν κατάλληλο συνδυασμό πυρηνικών, συμβατικών, πυραυλικών, διαστημικών και κυβερνοδυναμικών δυνατοτήτων. Προκειμένου να διατηρήσουν την τεχνολογική τους υπεροχή, οι σύμμαχοι θα…
– Δυνατότητες χτυπήματος μεγάλης ακρίβειας,
– Ολοκληρωμένα συστήματα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας,
– Μη επανδρωμένα συστήματα (UAV/UDA/UGV),
– Ένα διαλειτουργικό διατλαντικό cloud μάχης και
– Ανακοινώθηκε ότι η εταιρεία θα συνεχίσει να επενδύει στην ανάπτυξη ισχυρών μοντέλων στρατιωτικής τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Ο νέος αυτός στόχος αναλύεται σε δύο πυλώνες:
1. 3,5% του ΑΕΠ για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες: Αγορές όπλων, εκσυγχρονισμός μέσων, μισθοδοσία και διατηρησιμότητα των στρατευμάτων.
2. 1,5% του ΑΕΠ για ευρύτερη ασφάλεια και ανθεκτικότητα: Επενδύσεις σε υποδομές διπλής χρήσης (dual-use), ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, κυβερνοασφάλεια και προστασία κρίσιμων υποδομών.
Ήδη, οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς έχουν καλύψει σημαντικό έδαφος, φτάνοντας κατά μέσο όρο κοντά στο 4% των συνολικών αμυντικών και ασφαλιστικών τους δαπανών, ανταποκρινόμενοι στις πιέσεις για δίκαιη κατανομή των βαρών (burden-sharing) μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.
Τι συνεπάγεται η «Διακήρυξη της Άγκυρας» για την Ελλάδα
Η Σύνοδος της Άγκυρας επιβεβαίωσε την πορεία που χαράχθηκε στη Σύνοδο της Χάγης για τη ριζική αναθεώρηση των αμυντικών προϋπολογισμών των κρατών-μελών. Ο παλαιός στόχος του 2% του ΑΕΠ θεωρείται πλέον το κατώτατο όριο, καθώς η Συμμαχία μετακινείται σταδιακά προς έναν συνολικό στόχο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Για την Ελλάδα, τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής της Άγκυρας έχουν ιδιαίτερη πολιτική, στρατιωτική και οικονομική σημασία:
1. Πρωταγωνιστικός Ρόλος στις Αμυντικές Δαπάνες
Η Ελλάδα προσήλθε στη Σύνοδο από θέση ισχύος και αξιοπιστίας. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της πολυετούς δημοσιονομικής κρίσης, η χώρα διατηρούσε δαπάνες άνω του 2%. Σήμερα, η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ, έχοντας ήδη καλύψει τον στόχο του 3,6% του ΑΕΠ για αμιγώς αμυντικές δαπάνες, ξεπερνώντας το όριο του 3,5% που έχει τεθεί για το μέλλον.
[Εθνικές Αμυντικές Δαπάνες Ελλάδας (% ΑΕΠ)]
2024: 2,74% ➔ 2025: 2,75% ➔ 2026: 3,60% (Υπερκάλυψη στόχου ΝΑΤΟ)
2. Συμμετοχή σε Νέα Εξοπλιστικά Προγράμματα
Η Αθήνα συμμετέχει ενεργά στο νέο πολυεθνικό εξοπλιστικό πακέτο ύψους 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη τεχνολογιών drones και συστημάτων αντι-drones (C-UAS). Η εξέλιξη αυτή δίνει την ευκαιρία στην ελληνική αμυντική βιομηχανία και τα εγχώρια ερευνητικά κέντρα να απορροφήσουν κονδύλια και να συμμετάσχουν στην παραγωγή τεχνολογιών αιχμής.
3. Διπλωματική Ισορροπία και Συμμαχικές Εγγυήσεις
Το γεγονός ότι η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα, σε συνδυασμό με την καθολική επιβεβαίωση του Άρθρου 5 και των αρχών του Διεθνούς Δικαίου, ενισχύει το πλαίσιο σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική παρουσία επιβεβαίωσε ότι η χώρα αποτελεί πυλώνα σταθερότητας και συνεπή εταίρο, που συνδέει την ευρωπαϊκή άμυνα με τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Νέα Εποχή
Η Διακήρυξη της Συνόδου Κορυφής της Άγκυρας αποτυπώνει την απόφαση του ΝΑΤΟ να περάσει σε μια νέα εποχή αυξημένης στρατιωτικής ετοιμότητας και οικονομικής κινητοποίησης. Με εξοπλισμούς δεκάδων δισεκατομμυρίων, δεσμεύσεις μακράς πνοής για την Ουκρανία και επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, η Συμμαχία επανακαθορίζει τα όρια της ευρωατλαντικής ασφάλειας.
Για την Ελλάδα, η νέα αυτή πραγματικότητα επιβεβαιώνει τη στρατηγική της επιλογή για ισχυρή αποτροπή, αναβαθμίζοντας παράλληλα τη θέση της ως έναν από τους πλέον συνεπείς και υπολογίσιμους εταίρους στη διατλαντική οικογένεια.
