Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στο Pickaxe Mountain του Ιράν, στρέφοντας την προσοχή στην ύποπτη υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση, όπου το Ισραήλ πιστεύει ότι η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει μέρος του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου της και προηγμένες συσκευές φυγοκέντρησης εμπλουτισμού.
“Θα πλήξουμε αυτή την περιοχή πολύ πιθανόν πολύ σύντομα. Και δεν υπάρχει τίποτα που μπορούν να κάνουν γι’ αυτό”, δήλωσε ο Τραμπ την Τρίτη.
Σε απάντηση, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων θα αντιμετωπιστεί ως επέκταση του πολέμου στην περιοχή, μετέδωσαν νωρίς την Τετάρτη τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Τι είναι το Pickaxe Mountain;
Το Pickaxe Mountain είναι μια βαριά οχυρωμένη εγκατάσταση που βρίσκεται βαθιά κάτω από την επιφάνεια της γης, στο κέντρο της χώρας, περίπου ένα μίλι (1,6 χιλιόμετρα) νότια από την εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ, η οποία είχε προηγουμένως βομβαρδιστεί από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Αυτό την καθιστά δύσκολο στόχο τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για το Ισραήλ, αλλά και για οποιαδήποτε πιθανή χερσαία επιχείρηση.
Η εγκατάσταση βρίσκεται θαμμένη σε βάθος τουλάχιστον 100 μέτρων (328 ποδιών) κάτω από ένα μεγάλο βουνό που ονομάζεται Κου-ε Κολάνγκ Γκαζ Λα (Kuh-e Kolang Gaz La), με τη λέξη “Kolang” να σημαίνει “Πίκαξ”, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας.
Η κατασκευή της εγκατάστασης ξεκίνησε το 2020. Εκείνη την περίοδο, το Ιράν δήλωσε στην Υπηρεσία του ΟΗΕ για την Ατομική Ενέργεια (Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας – IAEA) ότι η εγκατάσταση θα αποτελούσε μελλοντικό χώρο συναρμολόγησης των φυγοκεντρητών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πυρηνικού καυσίμου.
Η εγκατάσταση παραμένει σε μεγάλο βαθμό καλυμμένη από μυστικότητα. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στο κοινό σχέδια της και οι ειδικοί αντλούν σε μεγάλο βαθμό τις πληροφορίες τους αναλύοντας δορυφορικές εικόνες.
Μέσω αυτών των εικόνων, το ISIS ανέφερε σε πρόσφατη έκθεσή του ότι γνωρίζουμε πως η εγκατάσταση διαθέτει αρκετά συγκροτήματα σηράγγων, μια μεγάλη περίμετρο ασφαλείας και εισόδους που έχουν ενισχυθεί με σκυρόδεμα για προστασία από πιθανές αεροπορικές επιδρομές.
Η εγκατάσταση εκτιμάται ότι δεν είναι ακόμη επιχειρησιακή, καθώς οι εργασίες κατασκευής συνεχίζονται. Οι προσπάθειες αυτές ενδέχεται να εντάθηκαν τον τελευταίο χρόνο, με την κατασκευαστική δραστηριότητα να αυξάνεται μετά την επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ σε άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025.
Μεταξύ των εγκαταστάσεων που επλήγησαν ήταν το συγκρότημα εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ, το οποίο βρίσκεται μόλις λίγα μίλια από το Pickaxe Mountain.
Υπάρχουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις για την αυξημένη δραστηριότητα στην περιοχή του Pickaxe Mountain, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών.
Το Ιράν θα μπορούσε να κατασκευάζει φυγοκεντρητές, όπως είχε δηλώσει στον ΟΗΕ ότι θα έκανε. Θα μπορούσε επίσης να επεκτείνει την αποστολή της εγκατάστασης, μεταφέροντας εκεί δραστηριότητες από άλλες εγκαταστάσεις που καταστράφηκαν, ή θα μπορούσε να δημιουργεί μια μυστική εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου, ενός βασικού συστατικού για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Υπάρχει εμπλουτισμένο ουράνιο εκεί;
Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν ότι το Ιράν μετέφερε μέρος του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου και προηγμένες φυγοκεντρητές εμπλουτισμού στο Pickaxe Mountain μετά τις επιθέσεις του περασμένου Ιουνίου, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που γνωρίζει το θέμα και μίλησε στο CNN.
Κατά τη διάρκεια εκείνου του 12ήμερου πολέμου, το Ισραήλ έπληξε τρεις βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις -τη Νατάνζ, το Ισφαχάν και το Φορντό- και σκότωσε αρκετούς κορυφαίους επιστήμονες που συμμετείχαν στην πυρηνική έρευνα και ανάπτυξη.
Οι ΗΠΑ εισήλθαν στη σύγκρουση προς το τέλος του πολέμου, πλήττοντας τις ίδιες τρεις εγκαταστάσεις με πολύ ισχυρότερες βόμβες, επιθέσεις για τις οποίες ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν είχαν “εξαλειφθεί”.
Ωστόσο, ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ έπληξαν το Pickaxe Mountain.
Αργότερα, αμερικανικές και υπηρεσίες πληροφοριών του ΟΗΕ εκτίμησαν ότι τμήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παρέμειναν άθικτα, αν και είχαν υποστεί ζημιές.
Έκτοτε, κοινός στόχος τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ισραήλ έχει γίνει είτε να αναγκάσουν το Ιράν να απομακρύνει το απόθεμά του σχεδόν 1.000 λιβρών (περίπου 450 κιλών) εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, είτε να το αφαιρέσουν από τον έλεγχό του.
Το CNN είχε προηγουμένως μεταδώσει ότι το Ιράν είχε εντείνει δραματικά τις προσπάθειές του να σφραγίσει το απόθεμά του σε ουράνιο σχεδόν κατάλληλο για πυρηνική βόμβα, καταρρέοντας σκόπιμα σήραγγες και παγιδεύοντας εισόδους με εκρηκτικές νάρκες.
Όταν ρωτήθηκε την Τρίτη αν το Ιράν είχε μεταφέρει τους προηγμένους φυγοκεντρητές του στο Pickaxe Mountain, ο Τραμπ φάνηκε να υποβαθμίζει τις ισραηλινές αναφορές, λέγοντας:
“Δεν το έχουμε καταγεγραμμένο”.
Νωρίτερα τον Ιούλιο, ανώτερη πηγή ασφαλείας στην Τεχεράνη δήλωσε στο CNN ότι οι ισχυρισμοί περί πυρηνικών δραστηριοτήτων στο Pickaxe Mountain ήταν ψευδείς.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς ενεργειακούς σκοπούς και ότι σχεδιάζει να κατασκευάσει επιπλέον πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας ώστε να καλύψει τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες και να απελευθερώσει περισσότερο πετρέλαιο για εξαγωγές.
Θα μπορούσε να δεχθεί επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ;
Οι αναλυτές έχουν διαφορετικές απόψεις.
Η ειδικός σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών όπλων, Άντρεα Στρίκερ, δήλωσε στο CNN ότι ο Τραμπ θα πρέπει να ενεργήσει ώστε να εξουδετερώσει το Όρος Πίκαξ, προκειμένου να αποτρέψει το Ιράν από το να “ανασυστήσει μια επιλογή εμπλουτισμού ή πυρηνικών όπλων και να αποκτήσει πρόσβαση σε χιλιάδες φυγοκεντρητές που αποτελούν τα απομεινάρια του πυρηνικού του προγράμματος”.
Παρότι μια χερσαία επιχείρηση θα ήταν περίπλοκη, η έκθεση του ISIS επισήμανε αρκετές πιθανές οδούς επίθεσης.
Η μυστική εγκατάσταση θα χρειαζόταν εξαερισμό, θέρμανση, ψύξη, εφοδιασμό, παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και προσωπικό — όλα αυτά αποτελούν “ευπάθειες που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται ότι θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν”, ανέφερε.
Ωστόσο, οι αεροπορικές επιδρομές ενδέχεται να μην έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς ο βασικός πυρήνας της εγκατάστασης πιθανότατα βρίσκεται σε πολύ μεγάλο βάθος.
Ο Τζέιμς Άκτον, ο οποίος συνδιευθύνει το πρόγραμμα πυρηνικής πολιτικής στο Carnegie Endowment, έγραψε στην πλατφόρμα X ότι αμφιβάλλει πως οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο από το να καταρρεύσουν οι σήραγγες πρόσβασης στην εγκατάσταση του Pickaxe Mountain.
“Αυτό δεν αλλάζει τα δεδομένα”, δήλωσε ο Άκτον.
