Η Τουρκία σχεδιάζει να επαναλειτουργήσει τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης ως πανεπιστήμιο, αναβιώνοντας ένα ιστορικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg.
Η κίνηση, κατά το Bloomberg, συνδέεται εν μέρει με αίτημα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει της αναμενόμενης επίσκεψής του στην Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο.
Το θέμα συζητήθηκε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στη συνάντηση που είχε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στην Άγκυρα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Το σχέδιο για τη Χάλκη
Σύμφωνα με το Bloomberg, το νέο ίδρυμα θα περιλαμβάνει θεολογική σχολή, επιτρέποντας την εκπαίδευση ορθόδοξων κληρικών στην Τουρκία για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από 50 χρόνια.
Οι φοιτητές θα εισάγονται μέσω του εθνικού συστήματος εισαγωγής της Τουρκίας, ενώ τα προγράμματα σπουδών θα τελούν υπό την εποπτεία του τουρκικού υπουργείου Παιδείας. Αυτό σημαίνει ότι η Σχολή δεν φαίνεται να επιστρέφει με το παλαιό καθεστώς αυτονομίας της, αλλά μέσα σε ένα μοντέλο πανεπιστημιακής λειτουργίας υπό κρατική εποπτεία.
Ιστορική νίκη, αλλά με όρους Άγκυρας
Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η επαναλειτουργία της Χάλκης θα αποτελούσε σημαντική συμβολική και πρακτική νίκη. Η Σχολή, που βρίσκεται στη νήσο Χάλκη κοντά στην Κωνσταντινούπολη, εκπαίδευσε επί δεκαετίες γενιές ορθόδοξων κληρικών και ιεραρχών, μεταξύ των οποίων και τον σημερινό Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Το ανώτατο τμήμα της έκλεισε το 1971, όταν η Τουρκία έθεσε τη θρησκευτική ανώτατη εκπαίδευση υπό κρατικό έλεγχο. Το Πατριαρχείο υποστηρίζει διαχρονικά ότι το κλείσιμο της Σχολής υπονόμευσε τη δυνατότητά του να εκπαιδεύει τις επόμενες γενιές ορθόδοξων κληρικών. Η επαναλειτουργία της, ακόμη και με περιορισμούς, θα έσπαζε ένα αδιέξοδο δεκαετιών.
Το μήνυμα προς ΗΠΑ και ΕΕ
Η κίνηση έχει και σαφή διπλωματική διάσταση. Το Bloomberg σημειώνει ότι η επαναλειτουργία της Χάλκης θα ικανοποιούσε ένα χρόνιο αίτημα της Ουάσινγκτον και των Βρυξελλών, οι οποίες έχουν επανειλημμένα θέσει το ζήτημα στο πλαίσιο των θρησκευτικών ελευθεριών στην Τουρκία.
Για τον Ερντογάν, η επαναλειτουργία της Σχολής θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνηση καλής θέλησης προς τον Τραμπ, σε μια περίοδο που οι σχέσεις Άγκυρας – Ουάσινγκτον δείχνουν σημάδια βελτίωσης. Παράλληλα, η Τουρκία θα μπορούσε να εμφανιστεί προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ως χώρα που ανταποκρίνεται, έστω και με καθυστέρηση, σε ένα από τα πιο εμβληματικά ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας.
Η λεπτομέρεια που θα κρίνει το αποτέλεσμα
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν η Χάλκη θα ανοίξει ξανά, αλλά με ποιους όρους. Αν το νέο σχήμα επιτρέψει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο να εκπαιδεύει ουσιαστικά κληρικούς και στελέχη της Ορθοδοξίας, τότε θα πρόκειται για ιστορική αλλαγή.
Αν, αντίθετα, η λειτουργία της περιοριστεί από αυστηρό κρατικό έλεγχο, η επαναλειτουργία θα είναι μεν συμβολικά σημαντική, αλλά δεν θα απαντά πλήρως στο αίτημα που θέτει το Πατριαρχείο εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με το Bloomberg, παρά τις προσδοκίες ότι η Σχολή θα μπορούσε να ανοίξει έως τον Σεπτέμβριο, οι απαραίτητες προετοιμασίες ενδέχεται να μην έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τότε.
Π.Κ.
