Είναι το πιο περιζήτητο όπλο στον κόσμο, αλλά παραμένει αδρανές, μέσα σε ένα χωράφι με καλαμπόκια, με τους εκτοξευτήρες του άδειους, έχοντας πραγματοποιήσει την τελευταία του βολή πριν από 10 εβδομάδες.
Ο αμερικανικής κατασκευής αναχαιτιστής Patriot βρίσκεται στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας έλλειψης εφοδιασμού, καθώς δεκάδες χώρες σπεύδουν να ενισχύσουν τα αμυντικά τους συστήματα. Είναι ένα από τα ελάχιστα όπλα που μπορούν να καταρρίψουν βαλλιστικούς πυραύλους, σε έναν Κόλπο που έχει υποστεί σοβαρές καταστροφές από τον πόλεμο με το Ιράν, και ιδιαίτερα εδώ, στην Ουκρανία, η οποία πλήττεται από τη σχεδόν καθημερινή έξαρση των ρωσικών επιθέσεων, που κατέστησε τον Ιούλιο τον φονικότερο μήνα για τους αμάχους από τον Μάιο του 2022.
Σύμφωνα με το CNN, η Ουκρανία έχει ουσιαστικά ξεμείνει από αναχαιτιστές.
Οι 16 σωλήνες του συστήματος που είδε το CNN φέρουν εμφανή σημάδια τακτικής χρήσης, όμως ο επικεφαλής μηχανικός του στην Ουκρανία, ο οποίος για λόγους ασφαλείας έδωσε μόνο το μικρό του όνομα, Ντμίτρο, δήλωσε ότι δεν έχει δει εκτοξευτή Patriot να πραγματοποιεί βολή εδώ και έξι εβδομάδες. Η Ουκρανία έχει αποφύγει να διευκρινίσει πόσους αναχαιτιστές διαθέτει ακόμη, αν διαθέτει. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι λέει ότι η χώρα χρειάζεται το 5% των αμερικανικών αποθεμάτων για να επιβιώσει τον χειμώνα, αλλά σήμερα διαθέτει μόλις το 1%.
“Είναι πραγματικά μια οδυνηρή εικόνα όταν διαθέτεις εξοπλισμό, αλλά δεν είσαι σε θέση να αναχαιτίσεις ούτε έναν πύραυλο”, δήλωσε ο Ντμίτρο. “Οι βαλλιστικοί πύραυλοι πετούν πάνω από το κεφάλι σου και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα γι’ αυτό, ενώ πίσω σου βρίσκονται άμαχοι.”
Η πρώτη φορά που δεν διέθετε αναχαιτιστές για να εκτοξεύσει ήταν τον Δεκέμβριο του 2025. “Είναι δύσκολο να το περιγράψω – έντονα και άσχημα συναισθήματα”, είπε. “Σαν να μαθαίνεις να περπατάς, αλλά να μην μπορείς να περπατήσεις. Ξέρεις πώς να αναπνέεις, αλλά δεν μπορείς να αναπνεύσεις.”
Ο ίδιος ο εκτοξευτής αποτελεί μέρος ενός σύνθετου συστήματος ραντάρ και κέντρων ελέγχου και λειτουργεί εξ αποστάσεως, με τους οδηγούς της μονάδας να βρίσκονται μακριά από τον εκτοξευτή όταν αυτός πραγματοποιεί βολή. Ένα ακόμη μέλος του πληρώματος, ο Χεόρχι, ο οποίος εργάζεται στο κέντρο διοίκησης, δήλωσε ότι η απόφαση για το ποιον πύραυλο θα αναχαιτίσουν “έρχεται με την εμπειρία” και λαμβάνεται από τον διοικητή της μονάδας.
“Είναι δύσκολο, επειδή βλέπεις στόχους να πετούν και να απειλούν τον άμαχο πληθυσμό, τις κρίσιμες υποδομές, καθώς και τις οικογένειες των συναδέλφων μου και τη δική μου οικογένεια”, είπε. Περιέγραψε το συναίσθημα κατά την εκτόξευση του αναχαιτιστή ως “κάτι μαγικό”.
Η παγκόσμια κρίση στην προμήθεια αναχαιτιστών Patriot επιδεινώθηκε από την εκτεταμένη χρήση τους στον Κόλπο, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, συχνά για την αντιμετώπιση σχετικά φθηνών επιθέσεων με ιρανικά drones.
Εκτιμάται ότι τα πλούσια κράτη του Κόλπου χρησιμοποίησαν δεκάδες από τους αναχαιτιστές, και ο Ντμίτρο δήλωσε ότι γνώριζε πως η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα επηρέαζε τελικά την Ουκρανία.
“Προβλέψαμε ότι θα αντιμετωπίζαμε προβλήματα. Μείναμε πραγματικά σοκαρισμένοι από το πόσους πυραύλους εκτόξευσαν ταυτόχρονα … ακριβώς τους πυραύλους που θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε εναντίον των ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων”, είπε.
Σύμφωνα με το Foreign Policy Research Institute, οι δυνάμεις του συνασπισμού χρησιμοποίησαν κατά μέσο όρο 225 αναχαιτιστές την ημέρα κατά τις πρώτες τέσσερις ημέρες του πολέμου με το Ιράν. Το ινστιτούτο σημείωσε ότι η κατασκευάστρια εταιρεία Lockheed Martin παρήγαγε 620 αναχαιτιστές το 2025, δηλαδή 1,7 την ημέρα, με αποτέλεσμα να υπάρχει αναλογία 132 προς 1 μεταξύ χρήσης και παραγωγής. Τον Ιανουάριο, το Πεντάγωνο υπέγραψε επταετή συμφωνία με τη Lockheed Martin, με στόχο η εταιρεία να παράγει 2.000 αναχαιτιστές ετησίως έως το 2030, οπότε ο πόλεμος στην Ουκρανία θα έχει συμπληρώσει οκτώ χρόνια.
Δεν είναι σαφές πόσους αναχαιτιστές έχει υποσχεθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες η Ουκρανία ούτε το μέγεθος των αμερικανικών αποθεμάτων, από τα οποία ο Ζελένσκι δήλωσε ότι διαθέτει το 1%. Σε συνέντευξή του στο CNN, ο Ζελένσκι αναφέρθηκε στο περίπλοκο ζήτημα της παραγωγής τους από την Ουκρανία, βάσει άδειας από τις ΗΠΑ και τους κατασκευαστές τους, λέγοντας ότι είχε προσφέρει στις Raytheon και Lockheed Martin την ιδιοκτησία και τον έλεγχο οποιουδήποτε εργοστασίου παραγωγής αναχαιτιστών επιτρέψουν να λειτουργήσει στην Ουκρανία.
“Θα είναι η δική σας εταιρεία”, θυμήθηκε ότι είπε στους Αμερικανούς κατασκευαστές. “Θα είναι το δικό μας μυαλό, τα δικά μας χέρια, οι δικοί μας μηχανικοί. Και θα κάνω ό,τι μπορώ για να δημιουργήσω τη μεγάλη εταιρεία … για αυτούς. Επειδή δεν χρειάζεται να τους πουλήσω [τους αναχαιτιστές] σε κανέναν άλλον. Τους χρειάζομαι για τη χώρα μου.”
Είπε ότι επικεντρώνεται στον όγκο της παραγωγής και ότι οι κατασκευαστές θα μπορούσαν να καθορίσουν την τιμή.
Ανέφερε ότι, μέσα σε σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου, έχει αποκτήσει εξειδικευμένη γνώση για το ποιος διαθέτει ποια δυνατότητα. “Γνωρίζω τις παραγωγικές δυνατότητες, τις εγκαταστάσεις, τις στρατιωτικές δυνάμεις και τα αποθέματα σχεδόν όλων των χωρών της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Όχι τα πάντα, αλλά πολλά.”
Στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούνιο, ο Τραμπ προσέφερε στην Ουκρανία άδειες για να αρχίσει την κατασκευή των αναχαιτιστών. Η Raytheon και η Lockheed Martin ταξίδεψαν στο Κίεβο για να συναντήσουν τον Ζελένσκι και, λίγο αργότερα, ο Τραμπ εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η αδειοδότηση θα προχωρούσε.
“Θέλω να το αποκτήσω”, είπε ο Ζελένσκι. “Πιστεύω ότι ο λόγος του είναι ο λόγος του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών. Και ελπίζω ότι θα το αποκτήσω.”
Σε απάντηση στη συνέντευξη του Ζελένσκι, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις ούτε έχουν δοθεί εγγυήσεις σχετικά με την παραγωγή αναχαιτιστών Patriot και ότι η ασφάλεια της αμερικανικής τεχνολογίας αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα.
Όταν το CNN ρώτησε τον Ντμίτρο εάν θα μπορούσε να κατασκευάσει αμέσως μια συστοιχία Patriot και έναν αναχαιτιστή, εφόσον του επιτρεπόταν να αγνοήσει ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας, εκείνος εμφανίστηκε απαισιόδοξος:
“Όχι. Σε καμία περίπτωση, επειδή πρόκειται για μια πολύ περίπλοκη διαδικασία και απαιτεί πολλές γνώσεις, πολλές τεχνικές πληροφορίες.”
