Η εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού το 2025 επιβεβαιώνει τη διατήρηση ισχυρής δημοσιονομικής δυναμικής, ενισχύοντας ουσιαστικά το σημείο εκκίνησης του Προϋπολογισμού 2026, αναφέρει το ενημερωτικό δελτίο της Eurobank “7 Ημέρες Οικονομία”. Η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων, σε συνδυασμό με τον έλεγχο των πρωτογενών δαπανών, οδήγησε σε πρωτογενές αποτέλεσμα υψηλότερο των αρχικών προβλέψεων, ενισχύοντας την αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής.
Όπως σημειώνουν οι αναλυτές της Eurobank, o Προϋπολογισμός 2026 καταρτίζεται σε περιβάλλον δημοσιονομικής κανονικότητας αλλά και αυξημένων θεσμικών περιορισμών, καθώς η άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής εντάσσεται πλέον στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, με δεσμευτικά όρια στην εξέλιξη των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Στο παρόν δελτίο εξετάζονται η εκτέλεση του 2025 και οι επιπτώσεις της στους στόχους του 2026, οι βασικές δημοσιονομικές προτεραιότητες του νέου προϋπολογισμού, η πορεία του δημόσιου χρέους και η πιθανότητα επίτευξης των πρωτογενών στόχων μέσω ανάλυσης προσομοίωσης Monte Carlo.
Εκτέλεση Κρατικού Προϋπολογισμού για το 12μηνο 2025
Η εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2025 επιβεβαιώνει τη διατήρηση της θετικής δυναμικής των δημοσιονομικών μεγεθών, με τα αποτελέσματα να υπερβαίνουν τις προβλέψεις που είχαν ενσωματωθεί στον Προϋπολογισμό 2026. Η υπεραπόδοση των βασικών φορολογικών εσόδων, σε συνδυασμό με την υποεκτέλεση δαπανών σε επιλεγμένες κατηγορίες, συνέβαλαν στη δημιουργία πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου σε ταμειακή βάση, ενισχύοντας περαιτέρω τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών.
Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, ο Κρατικός Προϋπολογισμός για την περίοδο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025 παρουσίασε δημοσιονομικό πλεόνασμα €0,10 δισ., υπερβαίνοντας τον στόχο για έλλειμμα €2,59 δισ. κατά περίπου €2,69 δισ. Όπως φαίνεται και στο Σχήμα 1, το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε σε €8,09 δισ., υψηλότερο του στόχου του Προϋπολογισμού 2026 για το 2025 (€5,33 δισ.) κατά €2,76 δισ.
Οι βασικοί παράγοντες απόκλισης από τους στόχους του Προϋπολογισμού 2026 περιλαμβάνουν: (α) την υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων, ιδίως σε κατηγορίες που συνδέονται με την ιδιωτική κατανάλωση και τα εισοδήματα, και (β) την υποεκτέλεση δαπανών, κυρίως στις πιστώσεις υπό κατανομή, στις αποκτήσεις παγίων περιουσιακών στοιχείων και σε επιμέρους μεταβιβάσεις.
Τα ανωτέρω μεγέθη αποτυπώνονται σε ταμειακή βάση και δεν ταυτίζονται πλήρως με τα αποτελέσματα της Γενικής Κυβέρνησης σε όρους ESA. Η εν λόγω υπεραπόδοση δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη βελτίωση του αποτελέσματος της Γενικής Κυβέρνησης σε όρους ESA, καθώς μεγάλο μέρος της σχετίζεται με χρονισμό πληρωμών. Ωστόσο, παρέχουν σαφή εικόνα για την κατεύθυνση και την ένταση της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης κατά το 2025.
Αναλυτικότερα:
– Δημοσιονομικό Ισοζύγιο: Το συνολικό ισοζύγιο του Κρατικού Προϋπολογισμού κατέγραψε πλεόνασμα €0,10 δισ., βελτιωμένο κατά €2,69 δισ. σε σχέση με τον στόχο του 12-μήνου 2025, που αντιστοιχεί σε βελτίωση 103,9% έναντι του στόχου, εξέλιξη που αντανακλά τη συνδυασμένη επίδραση της υπεραπόδοσης των εσόδων και της συγκρατημένης εκτέλεσης των δαπανών, χωρίς ενδείξεις υστέρησης επενδυτικών πληρωμών.
– Πρωτογενές Ισοζύγιο: Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα €8,09 δισ., υπερβαίνοντας τον στόχο κατά €2,76 δισ., ήτοι 51,8% υψηλότερα του στόχου, εξέλιξη που αντανακλά τη συνδυασμένη επίδραση της ισχυρής επίδοσης των φορολογικών εσόδων και της συγκρατημένης εκτέλεσης των πρωτογενών δαπανών, χωρίς ενδείξεις υστέρησης στις επενδυτικές πληρωμές.
– Έσοδα Κρατικού Προϋπολογισμού: Τα καθαρά έσοδα ανήλθαν σε €77,07 δισ., υπολειπόμενα οριακά του στόχου κατά €0,80 δισ., ή –1,0% έναντι του στόχου.
– Φορολογικά έσοδα: Διαμορφώθηκαν σε €71,91 δισ., υπερβαίνοντας τον στόχο κατά €0,39 δισ., ή +0,5% έναντι του στόχου.
– Φόρος εισοδήματος: Ανήλθε σε €26,54 δισ., υψηλότερα του στόχου κατά €0,18 δισ. ή +0,7%, με κύρια συμβολή από τη φορολογία φυσικών προσώπων. Η υπέρβαση αντανακλά τη διεύρυνση της μισθολογικής και εισοδηματικής βάσης, σε συνδυασμό με τη βελτιωμένη φορολογική συμμόρφωση και την ισχυρή επίδοση εισοδημάτων από αυτοαπασχόληση.
– Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ): Τα συνολικά έσοδα από ΦΠΑ διαμορφώθηκαν σε €27,78 δισ., υπερβαίνοντας τον στόχο κατά €0,20 δισ. ή +0,7% έναντι του στόχου, με τη θετική απόκλιση να προέρχεται κυρίως από τον ΦΠΑ εγχωρίων συναλλαγών, ενώ ο ΦΠΑ εισαγωγών και ο ΦΠΑ πετρελαιοειδών κινήθηκαν πλησίον του προγραμματισμού. Η βελτίωση των εσόδων ΦΠΑ συνδέεται τόσο με την ονομαστική αύξηση της φορολογητέας βάσης όσο και με τη σταδιακή ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, όπως αποτυπώνεται στη σημαντική μείωση του δείκτη Κενού ΦΠΑ (VAT gap) τα τελευταία έτη.
– Φόρος ακίνητης περιουσίας (ΕΝΦΙΑ): Διαμορφώθηκε σε €2,40 δισ., οριακά χαμηλότερα του στόχου κατά περίπου €0,02 δισ. ή –0,8%, απόκλιση που θα μπορούσε να αποδοθεί κυρίως σε παράγοντες χρονισμού των εισπράξεων και διοικητικές εκκαθαρίσεις, χωρίς ένδειξη υποχώρησης της φορολογικής βάσης.
– Συνολικές Δαπάνες: Οι συνολικές δαπάνες ανήλθαν σε €76,97 δισ., παρουσιάζοντας υποεκτέλεση €3,48 δισ. σε σχέση με τον στόχο, που αντιστοιχεί σε –4,3% έναντι του στόχου. Η απόκλιση οφείλεται κυρίως σε παράγοντες χρονισμού πληρωμών, σε χαμηλότερες των προβλεπόμενων δαπάνες τόκων, καθώς και σε συνεχιζόμενο έλεγχο λειτουργικών και μεταβιβαστικών δαπανών, ενώ οι δαπάνες επενδυτικού χαρακτήρα κινήθηκαν σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
– Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ): Τα έσοδα διαμορφώθηκαν σε €3,56 δισ., χαμηλότερα του στόχου, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως σε παράγοντες χρονισμού των εισροών συγχρηματοδότησης, ενώ οι δαπάνες ανήλθαν σε €9,71 δισ., κινούμενες σε ευθυγράμμιση με τον ετήσιο προγραμματισμό, χωρίς ενδείξεις υστέρησης στην υλοποίηση του επενδυτικού σκέλους.
– Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ): Τα έσοδα ανήλθαν σε €3,46 δισ., ενώ οι δαπάνες διαμορφώθηκαν σε €4,90 δισ., σύμφωνα με τον στόχο του 12-μήνου, αντανακλώντας την ομαλή υλοποίηση των έργων και τη συνεπή επίτευξη των προβλεπόμενων οροσήμων.
Συνολικά, η εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού το 2025 καταδεικνύει ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση προκύπτει κυρίως από διατηρήσιμους παράγοντες, ενισχύοντας την αξιοπιστία των στόχων του Προϋπολογισμού 2026 και βελτιώνοντας ουσιαστικά το σημείο εκκίνησης της νέας δημοσιονομικής χρήσης.
*Δείτε δεξιά στη στήλη Σχετικά Αρχείο ολόκληρο Ενημερωτικό Δελτίο
