- 21.15
Σε αύξηση των επιτοκίων της κατά 25 μονάδες βάσης, στο εύρος 3,75%-4%, προχώρησε η Federal Reserve, τρία χρόνια μετά την τελευταία φορά (Ιούλιος του 2023) που η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ πήρε ανάλογη απόφαση. Έκτοτε η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC) είχε προχωρήσει σε έξι μειώσεις επιτοκίων, συνολικού ύψους 175 μονάδων βάσης.
Η Fed προανήγγειλε επίσης μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων εντός του έτους, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, ο οποίος κινείται σε υψηλά επίπεδα λόγω της εκτίναξης των τιμών του πετρελαίου και άλλων παραγόντων.
Η απόφαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC) της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ ήταν ομόφωνη, με ψήφους 12-0, υπέρ της αύξησης του βασικού επιτοκίου.
“Ο πληθωρισμός παραμένει σε υψηλά επίπεδα”, ανέφερε η επιτροπή στην ανακοίνωσή της μετά τη συνεδρίαση. “Η σημερινή απόφαση νομισματικής πολιτικής θα στηρίξει την ταχύτερη επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% που έχει θέσει η Επιτροπή. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών”.
Παρά τις αντικρουόμενες δηλώσεις των υπευθύνων χάραξης πολιτικής το τελευταίο διάστημα, οι αγορές είχαν προεξοφλήσει σε ποσοστό άνω του 90% ότι η FOMC θα προχωρούσε στην αύξηση των επιτοκίων, αν και υπήρχαν εκτιμήσεις για το ενδεχόμενο διαφωνιών.
Τα επίμονα υψηλά επίπεδα πληθωρισμού, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του προέδρου Kevin Warsh πριν από μερικές εβδομάδες, είχαν ενισχύσει την πεποίθηση στη Wall Street ότι η Fed θα προχωρούσε στην πρώτη αύξηση των επιτοκίων της από τον Ιούλιο του 2023.
Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις που δημοσίευσε η Επιτροπή την Τετάρτη έδειξαν ότι η ισχυρή πλειοψηφία των μελών της θεωρεί πιθανή μία ακόμη αύξηση αργότερα μέσα στο έτος.
Το λεγόμενο “dot plot”, που αποτυπώνει τις εκτιμήσεις των επιμέρους μελών, έδειξε ότι 16 από τους 18 συμμετέχοντες —με τον πρόεδρο Kevin Warsh να μην υποβάλλει πρόβλεψη από την ανάληψη των καθηκόντων του— ανέμεναν μία ακόμη αύξηση. Τέσσερις από αυτούς θεωρούσαν πιθανές δύο επιπλέον αυξήσεις, ενώ δύο συμμετέχοντες εκτιμούσαν ότι η Επιτροπή θα περιοριστεί σε μία αύξηση.
Ωστόσο, δεν προβλέπονται αυξήσεις τα επόμενα χρόνια. Οι προβολές δείχνουν μία μείωση το 2028 και τουλάχιστον μία ακόμη το 2029.
Υψηλότερες οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό
Οι αξιωματούχοι αναθεώρησαν επίσης προς τα πάνω τις προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό φέτος.
Προβλέπουν ότι ο γενικός δείκτης τιμών των προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (PCE) θα διαμορφωθεί στο 3,7%, ενώ ο βασικός δείκτης, που εξαιρεί τις τιμές τροφίμων και ενέργειας, στο 3,4%. Και οι δύο προβλέψεις είναι κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερες από εκείνες του Ιουνίου.
Η Fed δεν αναμένει να επιτύχει τον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό πριν από το 2029, αν και προβλέπει σημαντική αποκλιμάκωση το 2027: στο 2,3% για τον γενικό δείκτη και στο 2,5% για τον βασικό.
Η Επιτροπή είχε διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και αναμενόταν να συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση, έως ότου το κλίμα άρχισε να μεταβάλλεται προς το ενδεχόμενο αύξησης στα τέλη Αυγούστου.
Η Fed σπάνια προχωρά σε μία μεμονωμένη κίνηση, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συνήθως αποφεύγουν τις σταδιακές παρεμβάσεις όταν θεωρούν ότι ο πληθωρισμός είναι υπερβολικά υψηλός και απαιτεί αυστηρότερη νομισματική πολιτική ή όταν η ανάπτυξη είναι πολύ αδύναμη και χρειάζονται χαμηλότερα επιτόκια για τόνωση της ζήτησης.
Γιατί η αύξηση είναι διαφορετική αυτήν τη φορά
Παρότι η αύξηση ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη, η λογική πίσω από την απόφαση ήταν ασυνήθιστη.
Η Fed συνήθως αντιμετωπίζει διαφορετικά τον τύπο πληθωρισμού που καταγράφεται σήμερα στην οικονομία, ο οποίος συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το υψηλότερο κόστος των καυσίμων λόγω του πολέμου στο Ιράν, καθώς και με τις παρατεταμένες επιπτώσεις των δασμών.
Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες οι αξιωματούχοι στάθμισαν το κόστος της διατήρησης αυτής της στάσης απέναντι στις αυξήσεις των τιμών, ιδιαίτερα καθώς η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια σταθεροποίησης. Η Επιτροπή αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή της για την ανεργία στο 4,1%, κατά 0,2 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με τον Ιούνιο.
Η ανησυχία πλέον είναι ότι η παρατεταμένη άνοδος των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές προσδοκίες και να αρχίσει να διαχέεται ευρύτερα στην οικονομία. Οι οικονομολόγοι θεωρούν επίσης την επέκταση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη ως έναν πιθανό πρόσθετο πληθωριστικό παράγοντα.
Παράλληλα, το προηγούμενο “παροδικό” επεισόδιο πληθωρισμού παραμένει νωπό στη μνήμη των αξιωματούχων. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, οι αξιωματούχοι της Fed είχαν εκτιμήσει ότι οι διαταραχές στην προσφορά και τη ζήτηση θα υποχωρούσαν τελικά. Αντίθετα, ο πληθωρισμός έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 40 ετών, προτού η Fed αποφασίσει να αναλάβει δράση.
Οι διαφωνίες στο εσωτερικό της Fed
Τον Ιούλιο, η συζήτηση για τη νομισματική πολιτική είχε οδηγήσει σε σημαντικές διαφωνίες. Τρία μέλη της FOMC είχαν ψηφίσει κατά της απόφασης να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια, προτιμώντας αντί γι’ αυτό μία αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης.
Στη συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας, οι προβλέψεις για το 2027 παρέμειναν διχασμένες. Οκτώ αξιωματούχοι τάχθηκαν υπέρ μίας ακόμη αύξησης, έξι προέβλεψαν διατήρηση των επιτοκίων σταθερών και τέσσερις εκτίμησαν ότι θα υπάρξουν μειώσεις.
Οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει υψηλότερα επιτόκια
Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνουν τις προσδοκίες για υψηλότερα επιτόκια σε ολόκληρη την καμπύλη αποδόσεων.
Οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων σημειώνουν απότομη άνοδο. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου έχει αυξηθεί περίπου κατά 25 μονάδες βάσης από τις δηλώσεις του Warsh στο συμπόσιο της Fed στο Jackson Hole του Wyoming, στις 28 Αυγούστου. Συνολικά, η απόδοση του τίτλου αναφοράς έχει αυξηθεί περίπου κατά μία ποσοστιαία μονάδα από το χαμηλό του Φεβρουαρίου.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η άνοδος στην απόδοση του 2ετούς ομολόγου, το οποίο είναι περισσότερο ευαίσθητο στις προσδοκίες για την πορεία των επιτοκίων της Fed.
Οι μεταβολές έχουν ήδη περάσει και στο κόστος δανεισμού των νοικοκυριών. Σύμφωνα με το Mortgage News Daily, το επιτόκιο για στεγαστικά δάνεια 30ετούς σταθερού επιτοκίου έχει εκτοξευθεί στο 7,19%, περίπου 38 μονάδες βάσης υψηλότερα από το επίπεδο μετά την ομιλία στο Jackson Hole και περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από τα επίπεδα του περασμένου έτους.
