Διαχειρίσιμο θεωρεί η Moody’s το κόστος που προκύπτει για τις τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες από τη νέα νομοθετική ρύθμιση για τα στεγαστικά δάνεια που έχουν αναδιαρθρωθεί με βάση τον νόμο Κατσέλη.
Όπως υπενθυμίζει ο οίκος σε ανάλυσή του, στις 24 Ιουνίου το ελληνικό Κοινοβούλιο επικύρωσε τροπολογία, σύμφωνα με την οποία οι τόκοι στα συγκεκριμένα στεγαστικά δάνεια θα υπολογίζονται πλέον επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί με δικαστική απόφαση και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου.
Η ρύθμιση εφαρμόζεται αναδρομικά και προβλέπει ότι οι τόκοι που έχουν καταβληθεί καθ’ υπέρβαση από ενήμερους δανειολήπτες θα θεωρούνται ήδη εξοφλημένο κεφάλαιο. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται το υπόλοιπο των δανείων και συντομεύεται η διάρκεια αποπληρωμής τους. Η νομοθετική παρέμβαση ακολουθεί σχετική απόφαση του Αρείου Πάγου τον Φεβρουάριο.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το συνολικό κόστος για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες: Eurobank, Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς και Alpha Bank εκτιμάται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ.
Το ποσό αυτό περιλαμβάνει περίπου 500 εκατ. ευρώ από απώλεια μελλοντικών εσόδων τόκων σε αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια ύψους περίπου 16,5 δισ. ευρώ, σε ορίζοντα 20 ετών, καθώς και επιπλέον 200 εκατ. ευρώ που συνδέονται με την αναδρομική αναγνώριση τόκων οι οποίοι είχαν καταβληθεί καθ’ υπέρβαση.
Γιατί η Moody’s θεωρεί διαχειρίσιμη την επιβάρυνση
Κατά τη Moody’s, το κόστος δεν μεταβάλλει την αξιολόγηση του οίκου για τα πιστωτικά προφίλ, τη φερεγγυότητα και την πορεία της κερδοφορίας των ελληνικών τραπεζών.
Τα 500 εκατ. ευρώ που αφορούν τα διαφυγόντα μελλοντικά έσοδα από τόκους αναμένεται να απορροφηθούν μέσω του προγράμματος «Ηρακλής» (Hercules Asset Protection Scheme – HAPS), ώστε να καλυφθούν τυχόν ελλείμματα στις πληρωμές δανείων του νόμου Κατσέλη και να μην υπάρξει επίπτωση στην εξυπηρέτηση των κρατικά εγγυημένων senior notes που κατέχουν οι τράπεζες.
Τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα επιμεριστούν περίπου ισομερώς μεταξύ των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης δανείων, χωρίς δημοσιονομική επιβάρυνση για το Δημόσιο.
Οι αναλυτές της Moody’s αναμένουν ότι οι τέσσερις τράπεζες θα σχηματίσουν πρόσθετες εφάπαξ προβλέψεις στα αποτελέσματα του τρίτου τριμήνου του 2026, προκειμένου να καλύψουν το μερίδιο του κόστους που τους αναλογεί.
Η άμεση επιβάρυνση θεωρείται περιορισμένη σε σχέση με τα συνολικά έσοδα προ προβλέψεων των τραπεζών, τα οποία ξεπέρασαν τα 6,5 δισ. ευρώ το 2025. Επιπλέον, σύμφωνα με τον οίκο, το κόστος μπορεί να απορροφηθεί από τις υφιστάμενες πρόσθετες προβλέψεις που έχουν σχηματίσει οι διοικήσεις των τραπεζών.
Παράλληλα, η επιβάρυνση παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα διαθέσιμα κεφαλαιακά περιθώρια των τραπεζών έναντι των απαιτήσεων της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (SREP).
Τον Μάρτιο του 2026, οι δείκτες Κύριων Βασικών Ιδίων Κεφαλαίων (CET1) των τραπεζών κυμαίνονταν μεταξύ 13% και 17%, με τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας να επαρκούν για την απορρόφηση μιας τέτοιας εφάπαξ επιβάρυνσης.
Οι τρεις παράγοντες που περιορίζουν τον κίνδυνο
Η Moody’s επισημαίνει τρεις βασικούς διαρθρωτικούς παράγοντες που στηρίζουν την εκτίμησή της.
Πρώτον, η πλειονότητα των στεγαστικών δανείων που προστατεύονται από τον νόμο Κατσέλη έχει ήδη αφαιρεθεί από τους ισολογισμούς των τραπεζών μέσω τιτλοποιήσεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής» την περίοδο 2019-2020. Ως αποτέλεσμα, μόνο ένα μικρό υπολειπόμενο χαρτοφυλάκιο παραμένει άμεσα εκτεθειμένο στον νέο τρόπο υπολογισμού των τόκων.
Δεύτερον, η έκθεση των τραπεζών στις σχετικές τιτλοποιήσεις αφορά κυρίως τις ομολογίες υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας, οι οποίες φέρουν κρατική εγγύηση. Αντίθετα, οι ομολογίες μεσαίας και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας, που φέρουν το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου ταμειακών ροών, βρίσκονται στην κατοχή τρίτων επενδυτών.
Τρίτον, η αναδρομική ευθύνη των τραπεζών περιορίζεται στην περίοδο από τον Αύγουστο του 2010 έως την ημερομηνία τιτλοποίησης των δανείων, δηλαδή σε ένα σχετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα δάνεια παρέμεναν ακόμη στους ισολογισμούς τους.
Οι τρεις κίνδυνοι που παρακολουθεί ο οίκος
Παρά τη βασική εκτίμηση ότι το κόστος είναι διαχειρίσιμο, η Moody’s εντοπίζει τρεις δυνητικούς κινδύνους, τους οποίους θα παρακολουθεί στενά.
Ο πρώτος αφορά το ενδεχόμενο δικαστικών προσφυγών, εάν αμφισβητηθεί επιτυχώς ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας η εξαίρεση που στερεί το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων σε δανειολήπτες των οποίων οι ρυθμίσεις έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες και μη εξυπηρετούμενες.
Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά πιθανή διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της ρύθμισης, εάν δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό ή σε διμερείς αναδιαρθρώσεις επιχειρήσουν, μέσω πιλοτικών δικών, να επικαλεστούν την απόφαση. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το κόστος θα μπορούσε να υπερβεί την αρχική εκτίμηση των 700 εκατ. ευρώ.
Ο τρίτος κίνδυνος συνδέεται με το ενδεχόμενο αναθεώρησης του εύρους της επιβάρυνσης, καθώς υπάρχει απόκλιση μεταξύ της κυβερνητικής εκτίμησης των 700 εκατ. ευρώ και εκτιμήσεων του κλάδου που φθάνουν έως και το 1,3 δισ. ευρώ, βάσει μελέτης της KPMG για λογαριασμό της ένωσης των εταιρειών διαχείρισης δανείων στην Ελλάδα.
Μια τέτοια αναθεώρηση θα μπορούσε να αυξήσει το μερίδιο του κόστους που θα επωμιστούν οι τράπεζες, μετά την επικαιροποίηση των επιχειρηματικών σχεδίων του προγράμματος «Ηρακλής».
Ωστόσο, η Moody’s ξεκαθαρίζει ότι κανένας από τους παραπάνω κινδύνους δεν περιλαμβάνεται στο βασικό της σενάριο.
Όπως σημειώνουν οι αναλυτές του οίκου, εάν κάποιος από αυτούς τους κινδύνους υλοποιηθεί, η Moody’s θα επανεξετάσει την αξιολόγησή της ως προς τις πιθανές επιπτώσεις στα πιστωτικά προφίλ των τεσσάρων συστημικών ελληνικών τραπεζών.
