Το ΝΑΤΟ ξεκινά αυτόν τον μήνα συνομιλίες για τις δυνάμεις και τα οπλικά συστήματα που θα χρειάζονταν οι σύμμαχοι για να αμυνθούν απέναντι σε μια ρωσική επίθεση, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτήσουν αυτές τις ανάγκες.
Οι συνομιλίες θα καθορίσουν στόχους δυνατοτήτων για το 2029, απαιτώντας από καθεμία από τις 32 χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ να διαθέσει συγκεκριμένες στρατιωτικές δυνάμεις και εξοπλισμό.
Η προθεσμία αυξάνει το διακύβευμα, καθώς Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι έτοιμη να επιτεθεί σε χώρα του ΝΑΤΟ έως τότε.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο σημαντικής μείωσης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, κάτι που θα μπορούσε να αφήσει τη Συμμαχία με ανεπαρκή αριθμό στρατευμάτων και ελλείψεις σε κρίσιμες δυνατότητες, όπως αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς και μέσα συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης.
Οι διαπραγματεύσεις θα δοκιμάσουν το πόσα χρήματα είναι διατεθειμένη να δαπανήσει κάθε χώρα, το πόσα μπορεί να κάνει η Ευρώπη χωρίς τις ΗΠΑ και το κατά πόσο τα στρατιωτικά σχέδια του ΝΑΤΟ θα πρέπει να αξιοποιούν περισσότερο τεχνολογίες όπως η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη.
“Θα είναι δύσκολη διαδικασία”, δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, στον οποίο, όπως και σε άλλους, δόθηκε η δυνατότητα να μιλήσει ανώνυμα για το ευαίσθητο αυτό ζήτημα. “Ο επιμερισμός των βαρών, οι ΗΠΑ, ο τρόπος με τον οποίο θα συνδυαστούν οι φιλοδοξίες με τις πολιτικές προτεραιότητες… το ζήτημα είναι τεράστιο”, σημείωσε.
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα αρχίσουν τις επόμενες ημέρες να συζητούν το γενικό πλαίσιο για τους νέους στόχους, το οποίο είναι γνωστό ως “Πολιτική Καθοδήγηση”. Πρόκειται για το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας πέντε σταδίων που ονομάζεται Διαδικασία Αμυντικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ (NATO Defence Planning Process).
“Η φιλοδοξία είναι αυτός να αποτελέσει έναν κύκλο μετασχηματισμού και όχι μια διαδικασία που απλώς θα βασίζεται σε έτοιμες λύσεις”, δήλωσε ο Γάλλος ναύαρχος Πιερ Βαντιέ, Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ και επικεφαλής της Συμμαχίας για τον πόλεμο του μέλλοντος.
Το Politico μίλησε με 15 εν ενεργεία και πρώην αξιωματούχους και διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, προκειμένου να καταγράψει τις πέντε βασικές συζητήσεις που αναμένεται να καθορίσουν τις διαπραγματεύσεις.
1. Καθορισμός του επιπέδου φιλοδοξίας
Το σημαντικότερο ζήτημα θα είναι να αποφασιστεί με ακρίβεια πόσα στρατεύματα και ποιες στρατιωτικές δυνατότητες θέλουν να διαθέσουν οι σύμμαχοι -αυτό που είναι γνωστό ως “επίπεδο φιλοδοξίας”.
Ιστορικά, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν συμφωνήσει ότι, πέρα από τις δυνάμεις που απαιτούνται για μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις, θα πρέπει να διαθέτουν επιπλέον 18 ταξιαρχίες -καθεμία από τις οποίες αποτελεί μονάδα περίπου 5.000 στρατιωτών- για την εκτέλεση μικρότερων αποστολών διαχείρισης κρίσεων εκτός της επικράτειας της Συμμαχίας, όπως στο Αφγανιστάν ή στο Κόσοβο.
Ωστόσο, η πίεση των ΗΠΑ για τη μεταβίβαση μεγαλύτερης ευθύνης για την ασφάλεια στους Ευρωπαίους συμμάχους -μια προσέγγιση που αποκαλείται “ΝΑΤΟ 3.0”- θα μπορούσε να οδηγήσει τους συμμάχους στον περιορισμό ή ακόμη και στην πλήρη κατάργηση των απαιτήσεων για τέτοιου είδους μικρότερες επιχειρήσεις.
Οι συζητήσεις θα καλύψουν επίσης το ενδεχόμενο επιτάχυνσης της ίδιας της διαδικασίας στο μέλλον, ως απάντηση στον καταιγιστικό ρυθμό των καινοτομιών στο πεδίο της μάχης, από την τεχνητή νοημοσύνη έως τα επίγεια ρομπότ.
Οι σύμμαχοι αναμένεται επίσης να εξετάσουν πώς θα παρέχεται συμβατική στρατιωτική υποστήριξη -όπως χερσαία στρατεύματα ή αεροσκάφη- σε χώρες που διαθέτουν πυρηνικά όπλα, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ.
“Οι συμβατικές δυνατότητες υποστήριξης αποτελούν απολύτως μέρος της διαδικασίας NDPP”, δήλωσε η Νασίμα Μπάροους, διευθύντρια του ΝΑΤΟ για την πυρηνική πολιτική. “Αυτό είναι, επομένως, ένα από τα βασικά μηνύματα που υπογραμμίζουμε ενόψει των επόμενων [διαπραγματεύσεων]”.
2. Κάλυψη του κενού που θα αφήσουν οι ΗΠΑ
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται η επικείμενη επανεξέταση από το Πεντάγωνο των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Νωρίτερα φέτος, η Ουάσιγκτον είχε ήδη αποσύρει από το σύνολο των δυνάμεων που μπορεί να κινητοποιήσει το ΝΑΤΟ μέσα όπως στρατηγικά βομβαρδιστικά, μαχητικά αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υποβρύχια και πολεμικά πλοία.
Η επανεξέταση αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο, στη μέση των συνομιλιών του ΝΑΤΟ, προκαλώντας ανησυχίες ότι ενδέχεται να καθυστερήσει τις διαπραγματεύσεις. Υπάρχουν φόβοι ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποσύρουν μέσα που χρειάζεται η Ευρώπη, όπως βαρέα μεταγωγικά αεροσκάφη.
Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να περιορίσει τη στρατιωτική παρουσία της στην Ευρώπη θα πυροδοτήσει έναν αγώνα μεταξύ των συμμάχων για την αντικατάσταση των αμερικανικών δυνατοτήτων. Αυτό θα ανοίξει τη συζήτηση για τον δίκαιο επιμερισμό των βαρών, η οποία αναμένεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι εθνικοί προϋπολογισμοί δέχονται ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις.
“Μέχρι πριν από λίγο καιρό, η συνολική διαδικασία του ΝΑΤΟ λειτουργούσε ως εξής: υπολογίζαμε τι χρειάζεται το ΝΑΤΟ και, όταν διαπιστώναμε ότι δεν διαθέτουμε τα πάντα, οι ΗΠΑ κάλυπταν τα κενά”, δήλωσε ο Καμίλ Γκραν, επικεφαλής του συνδέσμου αμυντικών βιομηχανιών ASD και πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ. “Αυτό δεν ισχύει πλέον”.
Ένας τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος θα ήταν η μετάβαση από συγκεκριμένες απαιτήσεις για οπλικά συστήματα στον καθορισμό στόχων για κάθε χώρα, όπως, για παράδειγμα, η εξουδετέρωση ρωσικών κέντρων διοίκησης από τις δυνάμεις της. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στους Ευρωπαίους συμμάχους που δεν έχουν πρόσβαση σε αμερικανικά όπλα, όπως οι πύραυλοι κρουζ Tomahawk.
“Δεν χρειάζεται να διαθέτουμε χιλιάδες Tomahawk… μπορούμε όμως να έχουμε χιλιάδες φθηνότερα όπλα, εναλλακτικές λύσεις χαμηλού κόστους”, δήλωσε ο Φαμπρίς Ποτιέ, πρώην διευθυντής σχεδιασμού πολιτικής του ΝΑΤΟ και νυν διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global.
3. Περιφερειακές διαφωνίες
Η έμφαση στη Ρωσία είναι πιθανό να προκαλέσει τριβές με συμμάχους που ανησυχούν για άλλες απειλές.
Σε θεωρητικό επίπεδο, το ΝΑΤΟ υποστηρίζει μια προσέγγιση ασφάλειας “360 μοιρών”. Στην πράξη, ωστόσο, το επίκεντρο της Συμμαχίας έχει μετατοπιστεί προς τα ανατολικά μετά τη μεγάλης κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ενώ τον τελευταίο χρόνο έχει στραφεί και προς τον βορρά, καθώς το ΝΑΤΟ δημιούργησε μια αποστολή στην Αρκτική, κυρίως ως απάντηση στις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία.
Ορισμένοι σύμμαχοι θα ήθελαν να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις νότιες και νοτιοανατολικές πτέρυγες της Συμμαχίας. Στα ζητήματα που τους απασχολούν περιλαμβάνονται η παρουσία Ρώσων μισθοφόρων στη Λιβύη, το ενδεχόμενο εργαλειοποίησης της μετανάστευσης, η αύξηση της δραστηριότητας υποβρυχίων, καθώς και οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.
“Υπάρχει υπερβολική έμφαση στον βορρά”, δήλωσε δεύτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. “Θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας”.
4. Περισσότερα drones ή περισσότερα άρματα μάχης;
Ο κυρίαρχος ρόλος των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον πόλεμο στην Ουκρανία αναμένεται να οδηγήσει σε συζήτηση σχετικά με την ισορροπία ανάμεσα στην ενίσχυση των μη επανδρωμένων δυνατοτήτων και στη συνέχιση της ανάπτυξης συμβατικού στρατιωτικού εξοπλισμού, όπως τα άρματα μάχης και το πυροβολικό.
Οι περισσότερες συμμαχικές χώρες σχεδιάζουν να αυξήσουν τη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων.
Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε φέτος τη δημιουργία ενός “υβριδικού στόλου”, ο οποίος βασίζεται σε αυτόνομα σκάφη, όπως τα μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα Type 93. Η Γαλλία έχει δεσμεύσει περίπου 8,4 δισ. ευρώ για drones και περιφερόμενα πυρομαχικά, ενώ η Γερμανία προχωρά στη δημιουργία του πρώτου ειδικού συντάγματος μη επανδρωμένων αεροσκαφών της το επόμενο έτος.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές χώρες στην προσέλκυση στρατιωτών ενισχύουν επίσης αυτή τη συζήτηση, δήλωσε ο Γκραν. “Ένας από τους παράγοντες που ωθούν τους πάντες προς περισσότερα μη επανδρωμένα [συστήματα] είναι ότι οι κοινωνίες μας γερνούν -αντιμετωπίζουμε πρόβλημα επάρκειας ανθρώπινου δυναμικού”.
Οι χώρες πρέπει επίσης να βρουν τρόπους να συμβαδίσουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις της Ρωσίας χωρίς να υπερβούν τις δυνατότητες των εθνικών αμυντικών προϋπολογισμών τους.
Ο Βαντιέ δήλωσε ότι η Ρωσία παράγει 9 εκατομμύρια drones ετησίως, αριθμός που απαιτεί μια “αρκετά ριζική προσπάθεια” από τη Συμμαχία. Πρότεινε ότι μια πιθανή λύση θα μπορούσε να είναι η υιοθέτηση ενός μοντέλου συνδρομής για τις αναβαθμίσεις του στρατιωτικού εξοπλισμού, ώστε να αποτρέπεται η τεχνολογική απαξίωση των οπλικών συστημάτων.
5. Μαθήματα από την Ουκρανία
Οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ συμφωνούν ότι η Ουκρανία συμβάλλει στην ασφάλειά τους, χάρη στον πολυάριθμο και έμπειρο στη μάχη στρατό της, καθώς και στις ταχείες τεχνολογικές εξελίξεις της στους τομείς των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και οχημάτων για επιχειρήσεις στον αέρα, στη θάλασσα και στην ξηρά, της αεράμυνας, των πυραύλων και του προηγμένου συστήματος διαχείρισης του πεδίου μάχης Delta.
Αυτό έχει οδηγήσει ορισμένες χώρες να ζητούν στενότερη στρατιωτική και βιομηχανική συνεργασία με την Ουκρανία, την ώρα που άλλες συνιστούν προσοχή, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία διαφέρει από το στρατιωτικό δόγμα του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει ταχείες επιχειρήσεις ελιγμών, αεροπορική υπεροχή και πλήγματα ακριβείας από απόσταση.
“Υπάρχουν τεράστια διδάγματα από τη σύγκρουση που πρέπει να αξιοποιήσουμε”, δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ, Αμερικανός στρατηγός Άλεξους Γκρίνκιουιτς, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, όπως πρόσθεσε, “δεν θέλουμε να διεξαγάγουμε έναν τέτοιο πόλεμο”.
