Έχοντας στραγγαλίσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν δείχνει ότι θα μπορούσε να παίξει τώρα το πιο επικίνδυνο χαρτί του: να χρησιμοποιήσει τους συμμάχους του Χούθι της Υεμένης για να κλείσει το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, την πύλη της Ερυθράς Θάλασσας, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο εναντίον των ΗΠΑ και θέτοντας σε κίνδυνο δύο από σημαντικότερες αρτηρίες διαμετακόμισης ενεργειακών προϊόντων στον κόσμο.
Καθώς τα αμερικανικά πλήγματα εντείνονται βαθύτερα στο Ιράν και οι επιθέσεις των Χούθι κλιμακώνονται, οι αναλυτές λένε ότι η Τεχεράνη διευρύνει τη σύγκρουση και επιδιώκει να αυξήσει την πίεση στην Ουάσιγκτον, επεκτείνοντας την απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο και τον ενεργειακό ανεφοδιασμό, πέραν του Κόλπου.
Το Ιράν έχει ήδη επιδείξει την ισχύ του πολυτιμότερου στρατηγικού πλεονεκτήματός του, διαταράσσοντας τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ. Τώρα, φαίνεται έτοιμο να ανοίξει ένα δεύτερο σημείο πίεσης στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τον στενό πορθμό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν, απ’ όπου περνά το σαουδαραβικό πετρέλαιό που εξάγεται σε άλλες χώρες, καθώς και ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Σύμφωνα με ένα ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο της ιρανικής Press TV, ένας υψηλόβαθμος Υεμενίτης αξιωματούχος προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι έτοιμες να κλείσουν το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μια ενέργεια που, όπως είπε, θα εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι, εάν η Σαουδική Αραβία συνεχίσει τις επιθέσεις της στην Υεμένη.
Ο Μοχάμεντ αλ Φάρα, μέλος του πολιτικού γραφείου του Ανσαρουλάχ, του κινήματος αντίστασης των Χούθι, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ υποκινούν τη Σαουδική Αραβία ώστε να πλήξει την Υεμένη και ότι μια τέτοια προβοκάτσια δεν θα ήταν ποτέ προς το συμφέρον της Ουάσιγκτον.
“Εάν η τρέχουσα κατάσταση επιδεινωθεί, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και τα Στενά του Ορμούζ θα κλείσουν στο πλαίσιο μιας επιχειρησιακής συμμαχίας. Οι τιμές του πετρελαίου θα εκτοξεύονταν τότε στα 200 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας ένα τρομακτικό σοκ”, υποστήριξε.
Αναλυτές λένε ότι εάν το Ορμούζ είναι ο ισχυρότερος στρατηγικός μοχλός της Τεχεράνης, το Μπαμπ ελ Μαντέμπ ίσως αποτελεί την τελευταία μεγάλη της εφεδρεία.
“Το Ιράν είναι διατεθειμένο να φτάσει μέχρι το τέλος”, δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ο ερευνητής για θέματα Μέσης Ανατολής, Φαουάζ Γκέργκες. Ανέφερε ότι η Τεχεράνη δείχνει στην Ουάσιγκτον πως μπορεί να απειλήσει και τα δύο στρατηγικά περάσματα ταυτόχρονα, μετατρέποντας τη σύγκρουση από διμερή αντιπαράθεση σε μια πρόκληση για τις θαλάσσιες οδούς που στηρίζουν το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο.
“Τώρα (η Τεχεράνη) κλιμακώνει τις ενέργειές της τόσο σε κοντινή όσο και σε ευρεία εμβέλεια. Το μήνυμα είναι ότι δεν κινδυνεύει μόνο το Ορμούζ, αλλά και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ”.
Διεύρυνση σκοπού
Ο κίνδυνος, λένε οι αναλυτές, δεν είναι τόσο η άμεση επιστροφή στον ολοκληρωτικό πόλεμο αλλά μια αργή αλλά αέναη “διεύρυνση της αποστολής”, στην οποία η κάθε πλευρά θα ανεβάζει τον πήχη, χωρίς να περνάει τη γραμμή της άμεσης αντιπαράθεσης.
Εάν η σύγκρουση επεκταθεί από τον Κόλπο στην Ερυθρά Θάλασσα, η αυξανόμενη απειλή για το εμπόριο και τους ενεργειακούς πόρους θα αυξήσει και την πίεση ώστε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων προτού οι δύο σημαντικές θαλάσσιες οδοί του πετρελαίου μετατραπούν σε πεδίο πολέμου.
Ο Ντένις Ρος, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, είπε ότι από την πλευρά της Ουάσιγκτον, “το θέμα είναι πώς αλλάζεις την ιρανική λογική, στο σημείο που να είναι και πάλι έτοιμοι να συνομιλήσουν ξανά, αλλά όχι μόνο να μιλήσουν αλλά και να επεξεργαστούν έναν διακανονισμό που θα είναι (…) αποδεκτός”.
Επιθέσεις των Χούθι σε πλοία
Οι Χούθι έχουν ήδη δείξει ότι μπορούν να διαταράξουν το παγκόσμιο εμπόριο μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Αφού ξέσπασε ο πόλεμος στη Γάζα, τον Οκτώβριο του 2023, οι φιλοϊρανοί αντάρτες εξαπέλυσαν επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας ότι στοχεύουν πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστίνιους.
Λόγω της κατάστασης, μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείας αναγκάστηκαν να αλλάξουν ρότα στα πλοία τους, τα οποία έκαναν τον γύρο της Αφρικής, αυξάνοντας έτσι το κόστος μεταφοράς. Ακολούθησαν αμερικανοβρετανικά πλήγματα σε θέσεις των Χούθι στην Υεμένη αλλά και μια πολυεθνική ναυτική αποστολή για την προστασία των πλοίων.
Ο Άντρεας Κριγκ, λέκτορας στη Σχολή Σπουδών Ασφαλείας στο King’s College του Λονδίνου, περιέγραψε την τρέχουσα απειλή των Χούθι ως “άλλη μια πυρηνική επιλογή” του Ιράν μετά το Ορμούζ. Μια επιλογή που θα χρησιμοποιηθεί μόνο εάν οι Φρουροί της Επανάστασης συμπεράνουν ότι η επιστροφή στον ολοκληρωτικό πόλεμο έχει καταστεί αναπόφευκτη. Προειδοποίησε όμως ότι αν η Ουάσιγκτον εντείνει τα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν, η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει χρησιμοποιώντας τους συμμάχους της στην Υεμένη για να κλείσει το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αυξάνοντας το οικονομικό σοκ που προκαλείται ήδη από το κλείσιμο του Ορμούζ.
Ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου του Κόλπου, που εδρεύει στη Σαουδική Αραβία, είπε ότι οι χώρες του Κόλπου θεωρούν ολοένα και περισσότερο ότι η διπλωματία με το Ιράν έχει φτάσει στα όριά της, παρά το υψηλό τίμημα που θα συνεπαγόταν μια ευρύτερη αντιπαράθεση στην περιοχή. “Τόσο με το Ιράν νικητή όσο και με το Ιράν νικημένο, θα υπάρχουν συνέπειες για την περιοχή”, είπε ο Σάγκερ, σημειώνοντας ότι “πολλές χώρες του Κόλπου μπορεί να θεωρούν το κόστος της δεύτερης περίπτωσης πιο αποδεκτό, εάν οδηγήσει σε ένα πιο σταθερό περιβάλλον ασφαλείας για την περιοχή”.
Οι Χούθι έχουν τη δυνατότητα να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ αλλά είναι απίθανο να κλιμακώσουν την κατάσταση χωρίς σαφείς οδηγίες από την Τεχεράνη. Οποιαδήποτε προσπάθειά τους να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα, συνέχισε ο Σάγκερ, θα πυροδοτούσε μια ευρύτερη στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ και τους εταίρους τους, με στόχο να υποβαθμίσουν τις δυνατότητες των ανταρτών.
