Του Στέφανου Νικολαΐδη
Ως σημαντική διεθνή αναγνώριση των ελληνικών διπλωματικών χειρισμών βλέπει η Αθήνα την κοινή δήλωση έξι πλευρών στον ΟΗΕ, με την οποία το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 χαρακτηρίζεται ξανά άκυρο και ανυπόστατο. Αρμόδιοι κύκλοι αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη συμμετοχή όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, εκτιμώντας ότι αποτυπώνεται η αποτελεσματικότητα των διπλωματικών κινήσεων της χώρας σε ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο.
Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί με προσοχή και ψυχραιμία τις κινήσεις προσέγγισης της Τουρκίας προς την Αίγυπτο, χωρίς να εκφράζει ανησυχία για τις σχετικές πρωτοβουλίες. Στο επίκεντρο βρίσκονται τόσο η επίσκεψη του Σαντάμ Χαφτάρ στο Κάιρο όσο και η πρόταση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για διάλογο μεταξύ Τουρκίας, Ιταλίας, Αιγύπτου και Λιβύης σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως σημείωσε διπλωματικός αξιωματούχος στο -, οι γεωγραφικές παράμετροι της περιοχής δεν αλλάζουν και αντιπαραβάλλουν την ελληνική προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα με τις τουρκικές διεκδικήσεις.
Ως ενδεικτικό στοιχείο της στάσης του Καΐρου, η Αθήνα αναδεικνύει την αντίθεση της Αιγύπτου στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και τις συνομιλίες για την επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Στην ίδια διπλωματική ανάγνωση εντάσσει και τις δηλώσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, τις οποίες η ελληνική πλευρά ερμηνεύει ως σαφές μήνυμα υπέρ της τήρησης του Διεθνούς Δικαίου. Ο κ. Γκουτέρες, πάντως, δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στην Τουρκία ή στο μνημόνιο.
Χθες Δευτέρα 26 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης εξέφρασε στον ΟΗΕ, εξ ονόματος της Ελλάδας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Κύπρου, της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, την έντονη αντίθεση στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Σύμφωνα με την κοινή τοποθέτηση, η κύρωση δεν μεταβάλλει τη νομική αξιολόγηση του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η εξέλιξη εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα, ενώ επανέλαβε την ετοιμότητα της Ελλάδας να συνεχίσει τις διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Ολόκληρη η δήλωση Γεραπετρίτη
Προβαίνω στην παρούσα δήλωση εξ ονόματος των Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και της χώρας μου, της Ελλάδας.
Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το ψευδεπίγραφο “Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο” του 2019 εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Αναδεικνύει, επίσης, μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη: την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο αποτελούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Οι κανόνες αυτοί είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών. Η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές. Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα. Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Παραμένουμε προσηλωμένοι στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης. Μια σταθερή Λιβύη, που συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η πολιτική μετάβαση της Λιβύης και οι σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες πρέπει να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Ως κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, έχουμε υποστηρίξει με συνέπεια την ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Στο πνεύμα αυτό, η Ελλάδα έχει διεξαγάγει διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές.
Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες.
Την πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανέλαβε ο πρέσβης της ΕΕ στον ΟΗΕ Σταύρος Λαμπρινίδης, αμέσως μετά την εκφώνηση της κοινής δήλωσης από τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Ο κ. Λαμπρινίδης δήλωσε ότι η Ένωση «εκφράζει την έντονη λύπη της» για την κύρωση του τουρκο-λιβυκού Μνημονίου Κατανόησης του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Όπως τόνισε:
«Όπως διατυπώθηκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και επαναλήφθηκε τον Ιούνιο του 2025, το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας».
Ο κ. Λαμπρινίδης επανέλαβε ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο και «δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη». Υπογράμμισε, επίσης, ότι η ΕΕ «έχει στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο», ζητώντας τον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Οι δηλώσεις Γκουτέρες
Τη θέση του ΟΗΕ για την τήρηση του Διεθνούς Δικαίου αποσαφήνισε ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού Αντόνιο Γκουτέρες, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου στο Κάιρο σχετικά με χώρες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο σε σχέση με θαλάσσιες συμφωνίες.
«Η θέση μας είναι απολύτως σαφής: οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτες», δήλωσε, προσθέτοντας:
«Όσον αφορά την κατάσταση στη θάλασσα, υπάρχει η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Και οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν πρέπει να γίνεται σεβαστό ούτε να γίνεται αποδεκτό».
Για οποιεσδήποτε άλλες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, ο γενικός γραμματέας ανέφερε ότι ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένως ξεκαθαρίσει πως πρέπει να διασφαλιστεί «ότι η ισχύς του νόμου υπερισχύει του νόμου της βίας», σημειώνοντας ότι η αρχή αυτή ισχύει σε οποιαδήποτε από τις καταστάσεις στις οποίες αναφέρθηκε ο δημοσιογράφος.
Αύριο Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να συναντηθεί με τον Αντόνιο Γκουτέρες.
-: -
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
