Εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις του κόστους χρήματος στη ζώνη του ευρώ είναι οι περισσότεροι δανειολήπτες στην Ελλάδα, καθώς οι δόσεις τους υπολογίζονται με βάση κυμαινόμενα επιτόκια.
Οι εφετινές αυξήσεις των δεικτών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) τους έχουν ήδη επιβαρύνει, ενώ πρόσθετο κόστος αναμένεται τους επόμενους μήνες, εφόσον επαληθευτούν οι προσδοκίες της αγοράς για νέες κινήσεις προς την ίδια κατεύθυνση ως το τέλος της χρονιάς.
Τα στοιχεία που δημοσιεύει σε μηνιαία βάση η Τράπεζα της Ελλάδος για την ευαισθησία των χορηγήσεων στις μεταβολές των επιτοκίων είναι ενδεικτικά της πίεσης που μπορεί να ασκηθεί.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που αφορούν τον περασμένο Ιούλιο, τη μεγαλύτερη έκθεση στο σχετικό κίνδυνο έχουν τα νομικά πρόσωπα.
Συγκεκριμένα, το 95% επί του συνόλου των ανοιγμάτων της κατηγορίας υπόκειται σε αναπροσαρμογή των δόσεων μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Τραπεζικές πηγές τονίζουν πως πρόκειται για δανειακά προϊόντα τα επιτόκια των οποίων είναι συνδεδεμένα με τους δείκτες euribor.
Άρα κάθε αύξηση των τελευταίων μεταφράζεται σε υψηλότερες δόσεις.
Τα νοικοκυριά
Από την άλλη, στα δάνεια των νοικοκυριών το ποσοστό που είναι εκτεθειμένο στις μεταβολές των επιτοκίων καταγράφεται στη ζώνη του 65%.
Σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια έχει περιοριστεί αισθητά. Συγκεκριμένα, πριν από 1 χρόνο βρισκόταν στην περιοχή του 75%, ενώ μέχρι και το καλοκαίρι του 2022 διαμορφωνόταν στο 90%.
Κι αυτό διότι μετά τον προηγούμενο ανοδικό κύκλο, που ξεκίνησε σε συνέχεια της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι δανειολήπτες έγιναν πιο συντηρητικοί στις επιλογές τους, ενώ οι τράπεζες προώθησαν με μεγαλύτερη ένταση τα προγράμματα σταθερού επιτοκίου.
Ειδικά στη στεγαστική πίστη, από τις αρχές του 2024 μέχρι και σήμερα, στο 70% των εκταμιεύσεων έχει επιλεγεί προϊόν με αμετάβλητες δόσεις για μία περίοδο τουλάχιστον 3 ετών.
Στα υπόλοιπα, η επιλογή κυμαινόμενου επιτοκίου ήταν στις περισσότερες περιπτώσεις αναγκαστική, λόγω των όρων της δράσης «Σπίτι μου».
Ως εκ τούτου ένας μεγάλος αριθμός πελατών, ειδικά όσοι πήραν δάνειο την τελευταία τριετία, είναι αυτήν τη στιγμή προστατευμένος από τις μεταβολές στους δείκτες euribor.
Το έξτρα κόστος
Στον αντίποδα, στα προγράμματα κυμαινόμενου επιτοκίου, σε στεγαστικές, επαγγελματικές και επιχειρηματικές χορηγήσεις, η πλειονότητα των οφειλετών έχει δει τις καταβολές να αυξάνονται.
Η επιβάρυνση δεν είναι αμελητέα. Ανά 100.000 ευρώ οφειλής, μία αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης ισοδυναμεί με επιπλέον τόκους 250 ευρώ σε ετήσια βάση.
Μέχρι στιγμής το euribor 1 μήνα έχει ενισχυθεί από τα χαμηλά του στα τέλη του 2025 κατά 45 μονάδες βάσης και το euribor 3 μηνών κατά 60 μονάδες βάσης.
Αυτές οι αυξήσεις μεταφράζονται σε ετήσια επιτοκιακή επιβάρυνση ανά 100.000 ευρώ της τάξης των 450 και 600 ευρώ αντίστοιχα.
Εάν επαληθευτούν δε τα σενάρια για αύξηση του επιτοκίου διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων της ΕΚΤ από το 2,50% σήμερα στο 2,75% τον Οκτώβριο και στο 3% το Δεκέμβριο, το κόστος θα μεγαλώσει.
Οι μόνοι που έχουν επιλέξει πρόγραμμα κυμαινόμενου επιτοκίου, αλλά έχουν γλυτώσει ως τώρα, είναι εκείνοι με προϊόντα το κόστος των οποίων ορίζεται διοικητικά από τον πιστωτή.
Πρόκειται κυρίως για καταναλωτικά δάνεια χαμηλού ύψους.
Πρόγραμμα προστασίας
Όπως και να έχει, οι αυξήσεις στις δόσεις κάθε άλλο παρά αμελητέες είναι για ένα μέσο νοικοκυριό, ειδικά σε περίοδο πληθωριστικών πιέσεων όπως η τρέχουσα, κατά την οποία τα γενικά του έξοδα ενισχύονται.
Για το λόγο αυτό στις τράπεζες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να ενεργοποιηθεί πρόγραμμα προστασίας των συνεπών δανειοληπτών.
Τελευταία φορά που έτρεξε δράση αυτής της μορφής ήταν την άνοιξη του 2023, όταν το επιτόκιο της ΕΚΤ βρισκόταν στο 3,50%, 100 μονάδες βάσης δηλαδή υψηλότερα από τα τρέχοντα επίπεδα.
Κάλυψε περίπου 442.000 ενήμερα στεγαστικά δάνεια, συνολικού υπολοίπου περίπου 19 δισ. ευρώ. Έτσι οι εν λόγω οφειλέτες γλύτωσαν ένα ποσό της τάξης των 250 – 300 εκατ. ευρώ συνολικά.
Αν λοιπόν επιταχυνθεί ο ρυθμός ανόδου των δεικτών euribor το επόμενο διάστημα, θα μπορούσε να εξεταστεί εκ νέου μία τέτοια λύση για την προστασία αποκλειστικά των συνεπών δανειοληπτών.
