Μια σειρά επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) εναντίον τουλάχιστον επτά φορτηγών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα αυτόν τον μήνα, στα ανοικτά των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, που είναι μέλη του ΝΑΤΟ, έχει προκαλέσει ανησυχία σε ορισμένα μέλη της Συμμαχίας, τα οποία αναρωτιούνται εάν ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επιδιώκει κλιμάκωση, προκειμένου να δοκιμάσει τη στήριξή τους προς την Ουκρανία στον πόλεμό της κατά της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής.
Οι επιθέσεις στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες των δύο χωρών απειλούν μια παγκόσμια θαλάσσια εμπορική οδό και έχουν προκαλέσει τον θάνατο δύο ανθρώπων, ενώ τουλάχιστον 25 εξακολουθούν να αγνοούνται. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος να εμπλακούν άμεσα στον πόλεμο και άλλες χώρες, στο πλευρό της Ουκρανίας, σύμφωνα με το Associated Press.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, η Ρωσία βομβαρδίζει επανειλημμένα τα ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα και στον ποταμό Δούναβη, με αποτέλεσμα το Κίεβο να βασίζεται όλο και περισσότερο σε εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά των εξαγωγών σιτηρών του στις αγορές της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Ρωσικά drones έχουν παραβιάσει επανειλημμένα τον εναέριο χώρο της Ρουμανίας, κοντά σε ορισμένα από τα ουκρανικά λιμάνια στον Δούναβη.
Στα πιο πρόσφατα περιστατικά, ξέσπασαν πυρκαγιές σε δύο πλοία που επλήγησαν από drones την Τετάρτη και την Πέμπτη, εκ των οποίων το ένα βρισκόταν στα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας.
Ο πρόεδρος της Ρουμανίας, Νικουσόρ Νταν, δήλωσε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες ότι “δύο drones” έπληξαν τα πλοία, χωρίς να διευκρινίσει σε ποιον ανήκαν. “Το ρουμανικό κράτος θα αντιδράσει”, προειδοποίησε.
Οι υποψίες στρέφονται όλο και περισσότερο προς τη Ρωσία. “Δεν υπάρχει λογική στο να επιτίθεται η Ουκρανία στα δικά της πλοία και πληρώματα, δεδομένου ότι η έκβαση όλων αυτών των επιθέσεων ευνοεί τη Ρωσία — και, πράγματι, η λογική οδηγεί προς αυτή την κατεύθυνση”, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, στο κοινοβούλιο της χώρας του.
“Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να το αποδείξουμε”.
Πολλαπλά πλοία επλήγησαν από drones τον Οκτώβριο
Το Wine Trader, ένα δεξαμενόπλοιο μεταφοράς χημικών με σημαία Αγίου Μαρίνου, το οποίο ταξίδευε από την Τυνησία προς τη Ρουμανία, επλήγη από drone την Πέμπτη και τυλίχθηκε στις φλόγες. Πέντε μέλη του πληρώματος διασώθηκαν, ενώ άλλα επτά αγνοούνται.
Την Τετάρτη, αναφέρθηκαν επίθεση με drone και πυρκαγιά στο Yara J, ένα δεξαμενόπλοιο μεταφοράς χημικών και πετρελαίου με σημαία Κομορών, το οποίο ταξίδευε από την Τουρκία προς τη Ρουμανία. Ο υπηρεσιακός υπουργός Άμυνας της Ρουμανίας, Ράντου Μιρούτσα, δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα.
Την Τρίτη, δύο πλοία επλήγησαν από drones στα ανοικτά των ακτών της Βουλγαρίας. Οι διασώστες απομάκρυναν με ασφάλεια και τα 15 μέλη του πληρώματος του Chelsea 3, το οποίο τελούσε υπό ουκρανική διαχείριση και έφερε σημαία Μάλτας. Ωστόσο, 11 μέλη του πληρώματος του HS Dignity, το οποίο έφερε σημαία Γουινέας-Μπισάου, εξακολουθούν να αγνοούνται.
Το πλήρωμα του Chelsea 3 ανέφερε ότι το κατάστρωμα και το κύτος του πλοίου επλήγησαν από τρία εναέρια drones.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, θαλάσσια και εναέρια drones επιτέθηκαν σε δύο ακόμη εμπορικά πλοία στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Βουλγαρίας. Ένα πλοίο με σημαία Τόγκο βυθίστηκε, χωρίς να έχει εντοπιστεί κανένα ίχνος των 12 ναυτικών που, σύμφωνα με τις αναφορές, επέβαιναν σε αυτό. Παράλληλα, ένα βουλγαρικό πλοίο διέσωσης απομάκρυνε 18 μέλη πληρώματος από πλοίο με σημαία Παλάου, το οποίο είχε υποστεί ζημιές.
Μία ημέρα νωρίτερα, ένα φορτηγό πλοίο τουρκικών συμφερόντων που μετέφερε καλαμπόκι τυλίχθηκε στις φλόγες έπειτα από επίθεση με drone και αργότερα βυθίστηκε στα ανοικτά των ακτών της Ρουμανίας. Δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 11 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, περιέγραψε την επίθεση ως “μια φρικτή επίθεση με δύο ρωσικά drones εναντίον πολιτικού πλοίου” σε διεθνή ύδατα.
Η πρέσβειρα της Ρωσίας στη Σόφια της Βουλγαρίας δήλωσε ότι δεν είχε λάβει καμία ενημέρωση από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.
Υπό εξέταση η ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε την Πέμπτη στην πλατφόρμα X ότι συναντήθηκε με τον Ράντεφ και τον Νταν, προκειμένου να συζητήσουν για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα και “τις τελευταίες επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας”.
“Το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει τη διάταξή του κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας, μεταξύ άλλων αυξάνοντας τις δυνατότητες αντιμετώπισης drones”, ανέφερε. “Το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τους Συμμάχους μας στη Μαύρη Θάλασσα, προσαρμόζοντας τη διάταξη αποτροπής και άμυνάς μας, όπως απαιτείται”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει εγγύηση συλλογικής άμυνας -μια επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων-, ωστόσο ο Ρουμάνος αναλυτής αμυντικών θεμάτων Ράντου Τούντορ δήλωσε ότι δεν είναι σαφές εάν η πρόβλεψη αυτή καλύπτει πολλές από τις επιθέσεις με drones στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς αυτές σημειώθηκαν στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες κρατών-μελών της Συμμαχίας.
“Αποτελεί αντικείμενο συζήτησης το κατά πόσο η αποκλειστική οικονομική ζώνη εμπίπτει ή όχι στο πλαίσιο μιας αντίδρασης βάσει του Άρθρου 5”, δήλωσε. “Και φαίνεται ότι μέχρι στιγμής δεν εμπίπτει, γεγονός που έχει εγείρει πολλά ερωτήματα”, συμπλήρωσε.
Ο Τούντορ υποστήριξε ότι το ΝΑΤΟ έχει καθυστερήσει υπερβολικά να αντιδράσει στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
“Συμβαίνουν δεκάδες περιστατικά και η Ρωσία πλησιάζει όλο και περισσότερο στα σύνορα του ΝΑΤΟ. […] Τα λόγια δεν αρκούν”, δήλωσε.
Αυξανόμενη απειλή
Τα περιστατικά με drones στη Μαύρη Θάλασσα τον Οκτώβριο αποτελούν τα πιο πρόσφατα σε μια μακρά σειρά παραβιάσεων του εναέριου χώρου από drones, οι οποίες έχουν προκαλέσει αναστάτωση στη Ρουμανία και σε άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ από τότε που η Μόσχα εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία. Αν και οι περισσότερες προέρχονταν από τη Ρωσία, drones της Ουκρανίας έχουν επίσης περάσει τα σύνορα.
Τον Αύγουστο, η Ρουμανία ανέπτυξε δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 για να καταστρέψουν ένα ναυτικό drone, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, μετέφερε εκρηκτικά και είχε εντοπιστεί κοντά σε ένα μεγάλο έργο φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα. Ο υπηρεσιακός υπουργός Άμυνας, Μιρούτσα, δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη για την “προστασία της ζωής των αρκετών εκατοντάδων ανθρώπων” που εργάζονται στην πλατφόρμα φυσικού αερίου.
- από τον αμυντικό τομέα της Ρουμανίας, η οποία δεν είχε εξουσιοδότηση να μιλήσει δημόσια για τα περιστατικά, δήλωσε στο Associated Press ότι οι επιθέσεις αποσκοπούν στην οικονομική αποδυνάμωση της Ουκρανίας και ότι “η Ρουμανία δεν αποτελεί προς το παρόν στόχο”.
“Όλο το καλοκαίρι αναζητούσαμε κάθε είδους συντρίμμια από drones, υποβρύχια drones, θαλάσσια drones, εναέρια drones, συντρίμμια μέσα στο νερό και στις παραλίες”, ανέφερε η πηγή. “Αν αυτό συνεχιστεί […] κάποιος πρέπει να κάνει κάτι γι’ αυτό”, πρόσθεσε.
Πιθανές εκκλήσεις για τη δημιουργία διαδρόμου συνοδείας
Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι έχει ακούσει πως η Τουρκία “θα ήθελε να συγκαλέσει όλα τα παράκτια κράτη της Μαύρης Θάλασσας, προκειμένου να σχεδιάσουν μια αποστολή συνοδείας αυτών των νηοπομπών” μέσω ενός στρατιωτικοποιημένου ασφαλούς διαδρόμου.
“Δεν είμαι βέβαιος για τα τουρκικά πλοία, αλλά τα δικά μας, τα ρουμανικά, δεν διαθέτουν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την προστασία από drones”, ανέφερε η πηγή, συμπληρώνοντας ότι “Αυτό θα συνεπαγόταν υψηλό κίνδυνο για το Πολεμικό Ναυτικό, εάν πολεμικά πλοία αναλάμβαναν τη συνοδεία”.
Τον Ιούλιο, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Τουρκία διεύρυναν τη ναυτική συμφωνία της Ομάδας Εργασίας για την Αντιμετώπιση Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, με στόχο “την επέκταση των αποστολών στην προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών”, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας. Όπως ανέφερε το υπουργείο, η συμφωνία θα περιλαμβάνει μόνιμη ναυτική παρουσία στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Ρουμανίας.
Πολλά εμπορικά πλοία φέρουν τη σημαία μιας χώρας, ενώ ανήκουν σε εταιρεία που εδρεύει σε άλλη χώρα.
“Για ποιον λόγο να συνοδεύσουν η Ρουμανία και η Τουρκία ένα πλοίο με σημαία Βερμούδων, το οποίο, δεν ξέρω, ανήκει σε κάποιον Αργεντινό, μόνο και μόνο για να μεταφέρει μερικές εκατοντάδες τόνους σιτηρών από την Αίγυπτο;” δήλωσε η πηγή. “Είναι δύσκολο”.
Ο υπουργός Άμυνας της Βουλγαρίας, Ντιμίταρ Στογιάνοφ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η χώρα σχεδιάζει να ενταχθεί στο πρόγραμμα Drone Edge του ΝΑΤΟ έως το τέλος Οκτωβρίου. Η πρωτοβουλία, η οποία ξεκίνησε τον Ιούλιο και στην οποία έχει επίσης ενταχθεί η Ρουμανία, αποσκοπεί στην επένδυση περισσότερων από 40 δισ. δολαρίων σε “δυνατότητες αντιμετώπισης drones” κατά τα επόμενα πέντε χρόνια.
Ο Τσέζαρ Γκεόργκε, ιδρυτής της εταιρείας συμβούλων για την αγορά σιτηρών Agricolumn, δήλωσε στο Associated Press ότι τα περιστατικά με drones δεν έχουν επηρεάσει αρνητικά το εμπόριο στο λιμάνι της Κωνστάντζας, στη Μαύρη Θάλασσα της Ρουμανίας. Όπως ανέφερε, η βασική ανησυχία αφορά την αύξηση του κόστους ασφάλισης στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
“Το ασφάλιστρο για τον κίνδυνο αυξάνεται. […] Όποιος θέλει να φτάσει στην Κωνστάντζα, για παράδειγμα από την Τουρκία, μέσω των Στενών του Βοσπόρου και της ευρύτερης περιοχής, θα επιβαρυνθεί με υψηλότερο κόστος ασφάλισης”, δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι η κύρια ανησυχία του είναι το ενδεχόμενο να σημειωθεί ένα “σοβαρό περιστατικό” μέσα ή κοντά στην Κωνστάντζα. Τον Ιούνιο, ένα ουκρανικό θαλάσσιο drone εξερράγη στο λιμάνι, ενώ άλλα τρία εξερράγησαν σε κοντινή απόσταση.
“Είναι θέμα χρόνου”, δήλωσε.
