Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σε τροχιά κλιμάκωσης των διπλωματικών κινήσεων απέναντι στην Τουρκία εισέρχεται η Αθήνα, μετά την εξαγγελία της Άγκυρας για τη δημιουργία δύο θαλάσσιων πάρκων σε διεθνή ύδατα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη περάσει από τις δημόσιες τοποθετήσεις στην επίσημη διπλωματική αντίδραση, καθώς, όπως αποκάλυψε σήμερα Παρασκευή στη Βουλή ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει αποσταλεί ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία.
Παράλληλα, από την πρώτη στιγμή έχουν ενημερωθεί οι ευρωπαϊκές αρχές, ενώ η Αθήνα προετοιμάζει και τα επόμενα βήματά της, σε ένα πλαίσιο στο οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται ένα ευρύ φάσμα επιλογών, κυρίως μέσα από τις προβλεπόμενες διπλωματικές κινήσεις έως και την ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η ρηματική διακοίνωση της ελληνικής πλευράς προς την Άγκυρα για την ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων απεστάλη χθες, Πέμπτη, με την ελληνική πλευρά να καθιστά σαφές προς την τουρκική πλευρά ότι αντιμετωπίζει την κίνηση ως ζήτημα που απαιτεί επίσημη και καταγεγραμμένη απάντηση. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι πλέον η απευθείας διπλωματική επαφή, την ώρα που παράλληλα παραμένουν ενεργές οι επιλογές για την περαιτέρω διεθνοποίηση του ζητήματος.
Το βασικό μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η τουρκική ανακοίνωση δεν δημιουργεί νέο νομικό καθεστώς ούτε παράγει δικαιώματα έναντι της Ελλάδας. «Ήδη έχει καταγραφεί στην ανακοίνωση του ΥΠΕΞ ότι τα δύο θαλάσσια πάρκα είναι προφανώς αντίθετα στο Διεθνές Δίκαιο. Δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα, δεν δεσμεύουν τη χώρα», ανέφερε ο κ. Γεραπετρίτης στη Βουλή.
Η ρηματική διακοίνωση αποτελεί μέχρι στιγμής το πιο συγκεκριμένο βήμα της Αθήνας απέναντι στην τουρκική εξαγγελία.
«Ήδη έχει αποσταλεί ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία. Από την πρώτη στιγμή έχουν ενημερωθεί οι ευρωπαϊκές αρχές. Οι θεσμοί γνωρίζουν για την αύξηση της έντασης και η Ελλάδα αναμένεται να προβεί και σε άλλες ενέργειες», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών.
Η τελευταία αυτή αποστροφή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφήνει ανοιχτό το επόμενο στάδιο της ελληνικής αντίδρασης.
Και αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο για την Αθήνα: να καταγραφεί η αντίθεση στην τουρκική κίνηση, αλλά ταυτόχρονα να μην δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η ελληνική αντίδραση εξαντλείται σε μια διπλωματική διαμαρτυρία.
Απαντήσεις και σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Μεταξύ των επιλογών που βρίσκονται στο τραπέζι είναι ακόμη και η πραγματοποίηση επίσημου διαβήματος προς την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της Τουρκίας, στο πλαίσιο της επόμενης Συνόδου των Ευρωπαίων υπουργών Εξωτερικών, που έχει προγραμματιστεί για τις 1 και 2 Σεπτεμβρίου στο Δουβλίνο.
Η ελληνική πλευρά εξετάζει ευρύτερα και το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής αντίδρασης, ακόμη και τη συζήτηση για κυρώσεις και περιοριστικά μέτρα έναντι της Τουρκίας, χωρίς ωστόσο αυτή να αποτελεί σήμερα την προτιμητέα επιλογή της Αθήνας. Το βάρος εξακολουθεί να δίνεται στην πολιτική και διπλωματική κινητοποίηση και στην αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων.
Παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές και οργανισμοί που συνδέονται με τα θαλάσσια ζητήματα ενημερώνονται για τις τουρκικές ανακοινώσεις, ενώ εξετάζεται η αξιοποίηση και των διεθνών νομικών και θεσμικών πλαισίων που αφορούν την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει και η Σύμβαση της Βαρκελώνης, το βασικό νομικά δεσμευτικό πλαίσιο του ΟΗΕ για την προστασία του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος της Μεσογείου, η οποία υπογράφηκε το 1976 και τροποποιήθηκε το 1995.
Το πολιτικό και διπλωματικό αφήγημα της κυβέρνησης είναι ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε θέση παθητικής παρακολούθησης των τουρκικών κινήσεων.
«Δεν παρακολουθούμε. Ενεργούμε», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του κ. Γεραπετρίτη στη Βουλή, ενώ ο υπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα βρίσκεται για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες σε θέση να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να υποχρεώνει την Τουρκία να αντιδρά σε αυτές.
«Η ελληνική πολιτεία για πρώτη φορά είναι ενεργώς δρώσα στη διπλωματία, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αντιδράσεις από την Τουρκία», ανέφερε.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα. Η Αθήνα δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τον διάλογο, θεωρώντας ότι η επικοινωνία λειτουργεί ως μηχανισμός απομείωσης των εντάσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αναστέλλονται οι ελληνικές πρωτοβουλίες ή ότι μεταβάλλονται οι πάγιες εθνικές θέσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα: τι θα γίνει στο πεδίο
Πέρα από τη νομική και διπλωματική διάσταση, το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να περάσει από την ανακοίνωση στην πρακτική εφαρμογή των θαλάσσιων πάρκων.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο αλλάζει η φύση της πρόκλησης. Η Αθήνα θεωρεί ότι μια μονομερής ανακοίνωση σε διεθνή ύδατα δεν μπορεί να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα. Διαφορετικό θα ήταν, όμως, το ενδεχόμενο μιας προσπάθειας επιβολής συγκεκριμένων περιορισμών στο πεδίο, μέσω κρατικών σκαφών ή άλλων μέσων.
Ο κ. Γεραπετρίτης έχει ήδη διαμηνύσει ότι η Ελλάδα διαθέτει επιλογές και ότι, εφόσον απαιτηθεί, θα υπάρξει απάντηση σε όλα τα προσήκοντα επίπεδα.
«Θα πράξουμε όλα εκείνα τα οποία είναι αναγκαία. Θα απαντήσουμε στις προκλήσεις και θα απαντήσουμε από θέση ισχύος. Σήμερα η Ελλάδα έχει μεγαλύτερη ισχύ από ποτέ», ανέφερε στη συνέντευξή του την περασμένη Δευτέρα στο OPEN.
Η Αθήνα, επομένως, βρίσκεται πλέον σε μια φάση κατά την οποία η βασική διπλωματική αντίδραση έχει ήδη καταγραφεί, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει ποιο από τα διαθέσιμα εργαλεία θα ενεργοποιηθεί και σε ποια ένταση.
Η ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα είναι το πρώτο βήμα. Η ενημέρωση των ευρωπαϊκών θεσμών έχει ήδη γίνει. Οι επόμενες κινήσεις παραμένουν στο τραπέζι, με την Αθήνα να επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους με την Τουρκία, χωρίς να αφήσει αναπάντητη την τουρκική κίνηση.
-: -
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
