Η πορεία αναδιάρθρωσης του ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους τα τελευταία χρόνια είναι αναμφίβολα θετική. Ο τραπεζικός κλάδος θεωρείται πλέον καθαρός, με τον δείκτη καθυστερήσεων να έχει υποχωρήσει κάτω από το 3% έναντι ιστορικού υψηλού σχεδόν στο 50% την προηγούμενη δεκαετία.
Οι κόκκινες χορηγήσεις φυσικά δεν εξαφανίστηκαν. Τιτλοποιήθηκαν ή μεταβιβάστηκαν σε funds και η ευθύνη της διαχείρισής τους πέρασε στους servicers. Η πρόοδος που έχει σημειωθεί έκτοτε δεν είναι αμελητέα, μιας και ένα αξιοσημείωτο μέρος τους έχει ρυθμιστεί και εξυπηρετείται σήμερα κανονικά.
Αυτή η βελτίωση αποτυπώνεται στη μείωση του ποσοστού των μη εξυπηρετούμενων δανείων, εντός και εκτός τραπεζικών ισολογισμών, επί του συνόλου των ανοιγμάτων στην Ελλάδα, από το 48% στο 28% τα τελευταία 6 χρόνια. Πρόκειται για επίδοση που δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της αύξησης του παρονομαστή στο σχετικό κλάσμα, λόγω της πιστωτικής επέκτασης. Σχετίζεται ευθέως με το έργο των εταιρειών διαχείρισης, καθώς οι προβληματικές οφειλές έχουν μειωθεί την υπό εξέταση περίοδο κατά 20 δισ. ευρώ, στη ζώνη των 72 δισ. ευρώ.
Το πρόβλημα
Παρά ταύτα, το μεγαλύτερο μέρος τους παραμένει χωρίς λύση. Κι αυτό παρά τις αναπροσαρμογές του θεσμικού πλαισίου από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τις διαγραφές χρεών και την αύξηση της ζήτησης για το συνεχώς βελτιούμενο εργαλείο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι από το ιστορικό υψηλό των 107 δισ. ευρώ πριν από 10 χρόνια, δεν έχει διανυθεί ούτε η μισή απόσταση προς την πλήξη εξάλειψη του προβλήματος. Αν και αυτό δεν αφορά άμεσα τον επίσημο τραπεζικό τομέα, εξακολουθεί να βαραίνει την εγχώρια αγορά.
Σύμφωνα με πηγή από τον κλάδο των servicers, «πέραν της ανάγκης για επιτάχυνση των μηχανισμών απονομής της δικαιοσύνης, ζητούμενο αποτελεί η αναμόρφωση του πλαισίου με τρόπο που να οδηγεί σε αύξηση των βιώσιμων ρυθμίσεων». Αναφερόμενος στις αλλαγές που προωθεί αυτή την περίοδο η κυβέρνηση, τονίζει ότι σχετίζονται κατά κύριο λόγο με την ποιότητα της εξυπηρέτησης προς τους δανειολήπτες και όχι με τους κανόνες αναδιάρθρωσης των οφειλών και τους μαθηματικούς τύπους που χρησιμοποιούνται.
Η βασική αρχή
«Σήμερα οι πιθανές λύσεις θεραπείας ενός δανείου θα πρέπει να τηρούν μία βασική αρχή: Η ανάκτηση μέσω μιας ρύθμισης σε όρους παρούσας αξίας δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού που θα κέρδιζε ο πιστωτής από τη ρευστοποίηση των συνδεδεμένων με το χρέος ενεχύρων». Στο πλαίσιο αυτό, προσθέτει, «για ένα μεγάλο μέρος των αρρύθμιστων οφειλών, είναι σχεδόν αδύνατη η παραγωγή λογικών προτάσεων προς τους δανειολήπτες».
Κατά το ίδιο στέλεχος, οι τρεις βασικοί λόγοι που δυσχεραίνουν το όλο εγχείρημα, είναι οι εξής:
- Πρώτον, η μέση ηλικία των οφειλετών πλέον είναι τα 60 έτη. Αυτό σημαίνει ότι περιορίζονται τα περιθώρια μείωσης των δόσεων μέσω της αύξησης της διάρκειας αποπληρωμής.
- Δεύτερον, οι ρυθμίσεις γίνονται στη βάση της αξίας της ακίνητης περιουσίας που λειτουργεί ως εξασφάλιση. Το όποιο κούρεμα λοιπόν σταματά σε αυτό το σημείο. Ετσι, μετά το ράλι των τιμών στην κτηματαγορά, τα ελάχιστα ποσά που πρέπει να αποπληρωθούν αυξήθηκαν σημαντικά.
- Τρίτον, τα εισοδήματα των πολιτών σε ονομαστικούς όρους έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια. Αυτό που έχει σημασία ωστόσο όταν παράγεται μία πρόταση ρύθμισης είναι το διαθέσιμο εισόδημα, στο οποίο επιδρά αρνητικά η άνοδος του κόστους ζωής. «Ο μέσος οφειλέτης σήμερα με τις ίδιες σχεδόν σε πραγματικούς όρους αποδοχές καλείται να αποπληρώσει μεγαλύτερα ποσά λόγω της αύξησης των αξιών στα ακίνητα και σε μικρότερο χρονικό διάστημα, λόγω του ηλικιακού περιορισμού» υποστηρίζει το ίδιο στέλεχος. Ως εκ τούτου, προσθέτει, «παρεμβάσεις στη νομοθεσία που απλώς βελτιώνουν το πλαίσιο της εξυπηρέτησης των δανειοληπτών, δεν λύνουν το πραγματικό πρόβλημα. Πρέπει να αναζητήσουμε τρόπους για την ταχύτερη διευθέτηση των χρεών που δεν θα θίγουν τις κρατικές εγγυήσεις του «Ηρακλής». Εκτός κι αν αποφασίσουμε να δώσουμε μεγαλύτερες διαγραφές, με επιβάρυνση του φορολογούμενου».
Οι εναλλακτικές
Η ίδια πηγή χαρακτηρίζει αναγκαίο να ξεκινήσει μία διαφορετικού τύπου κουβέντα για μεταρρυθμίσεις που θα διευκολύνουν τις ρυθμίσεις.
Ενδεικτικά, αναφέρει δύο λύσεις που εφαρμόζονται σε διάφορες παραλλαγές σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες:
- Κλειδωμένο κούρεμα της οφειλής με ανάληψη της υποχρέωσης προς τον πιστωτή από νεότερους κληρονόμους. Ετσι, επιμηκύνεται η διάρκεια αποπληρωμής και μειώνεται η δόση σε επίπεδα βιώσιμα για τις εισοδηματικές δυνατότητες του οφειλέτη.
- Ο δανειολήπτης μεταβιβάζει την κυριότητα του ακινήτου με αντάλλαγμα την απαλλαγή από τα χρέη, αλλά αποκτά ισόβιο δικαίωμα κατοίκησης σε αυτό.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
