Ιδιαίτερα ευάλωτοι εμφανίζονται οι κλάδοι των Υπηρεσιών και της Βιομηχανίας.
Προειδοποιητικά μηνύματα για τις επιπτώσεις της οικονομικής αβεβαιότητας στις επενδύσεις και την απασχόληση στην Ελλάδα εκπέμπει νέα μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα με την υποστήριξη της Τράπεζας της Ελλάδος. Η μελέτη, με τίτλο «Ο ρόλος της οικονομικής αβεβαιότητας στο κενό επενδύσεων και απασχόλησης της ελληνικής οικονομίας», καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αβεβαιότητα λειτουργεί ως ισχυρός ανασταλτικός παράγοντας για τις επιχειρηματικές αποφάσεις, με επιπτώσεις που διαρκούν πέραν του ενός έτους.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, έως και το 40% της μείωσης της απασχόλησης κατά την περίοδο 2010-2013 μπορεί να αποδοθεί στην οικονομική αβεβαιότητα, ενώ εκτιμάται ότι περίπου το ένα τρίτο του επενδυτικού κενού που καταγράφηκε μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο 2009-2015 συνδέεται επίσης με την αυξημένη αβεβαιότητα.
Η μελέτη βασίζεται σε τρεις νέους δείκτες αβεβαιότητας που αναπτύχθηκαν από στοιχεία της Έρευνας Οικονομικής Συγκυρίας. Οι δείκτες αποτυπώνουν τη διασπορά των επιχειρηματικών προσδοκιών, τα σφάλματα πρόβλεψης των επιχειρήσεων για τη μελλοντική οικονομική τους δραστηριότητα, καθώς και τον βαθμό δυσκολίας που δηλώνουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις στην πρόβλεψη της μελλοντικής τους ανάπτυξης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ελληνική οικονομία έχει διανύσει διαδοχικές περιόδους έντονης αβεβαιότητας από το 1998 έως σήμερα, οι οποίες συνδέονται με σημαντικά οικονομικά, χρηματοπιστωτικά, πολιτικά και γεωπολιτικά γεγονότα. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι οι πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν συστηματικά υψηλότερα επίπεδα αβεβαιότητας σε σύγκριση με τις μικρομεσαίες και τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Σε επίπεδο οικονομίας, μια αιφνίδια αύξηση της αβεβαιότητας κατά μία τυπική απόκλιση εκτιμάται ότι οδηγεί σε άμεση μείωση των επενδύσεων κατά περίπου 200 εκατ. ευρώ, με τις επιπτώσεις να γίνονται αισθητές από τα πρώτα τρίμηνα και να διατηρούνται για διάστημα έως δύο ετών. Αντίστοιχα, η αρνητική επίδραση στην απασχόληση κορυφώνεται περίπου τρία τρίμηνα μετά την αρχική διαταραχή.
Οι ευάλωτοι κλάδοι
Ιδιαίτερα ευάλωτοι εμφανίζονται οι κλάδοι των Υπηρεσιών και της Βιομηχανίας. Ειδικά για τη Βιομηχανία, η ένταση της αβεβαιότητας κατά την έναρξη της ελληνικής κρίσης εκτιμάται ότι συνέβαλε σε μείωση των επενδύσεων κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος διετίας, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της συνολικής πτώσης των επενδύσεων του κλάδου την ίδια περίοδο.
Η ανάλυση αναδεικνύει ακόμη ότι οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας δεν είναι ίδιες για όλες τις επιχειρήσεις. Οι επενδυτικές αποφάσεις επηρεάζονται αρνητικά κυρίως όταν οι επιχειρήσεις έχουν απαισιόδοξες ή ουδέτερες προσδοκίες για το μέλλον, ενώ όταν επικρατεί αισιοδοξία η επίδραση δεν είναι στατιστικά σημαντική. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην απασχόληση, όπου η αρνητική επίδραση της αβεβαιότητας είναι εντονότερη στις επιχειρήσεις με απαισιόδοξες προσδοκίες.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και το μέγεθος των επιχειρήσεων. Η μελέτη δείχνει ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι εκείνες που επηρεάζονται περισσότερο στις επενδυτικές τους αποφάσεις από την αύξηση της αβεβαιότητας, γεγονός που, σύμφωνα με τους ερευνητές, αποτελεί εμπόδιο στη μεγέθυνση και την ανάπτυξή τους. Παράλληλα, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις εμφανίζονται πιο ευάλωτες και ως προς την απασχόληση, σε αντίθεση με τις μεγάλες επιχειρήσεις που διαθέτουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου.
Το ΙΟΒΕ υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη και η συστηματική παρακολούθηση νέων δεικτών οικονομικής αβεβαιότητας μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων για τις επιχειρήσεις και να προσφέρει πολύτιμη τεκμηρίωση για τον σχεδιασμό πολιτικών που θα περιορίζουν τις επιπτώσεις μελλοντικών κρίσεων, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.
