Στην ατζέντα της ΔΕΘ η επέκταση του 70% στις συντάξεις χηρείας

Νέα παρέμβαση, ώστε να συμπεριληφθούν στη διάταξη για τις συντάξεις χηρείας και όσες προέκυψαν πριν από τον «νόμο Κατρούγκαλου», επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο, με ανοιχτό το ενδεχόμενο ανακοινώσεις να γίνουν στη ΔΕΘ από τον πρωθυπουργό.

Ουσιαστικά, εξετάζεται το ενδεχόμενο να μπορούν και αυτές οι συντάξεις χηρείας να επανέλθουν στο 70% του ποσού που λάμβανε ο/η σύζυγος που απεβίωσε, όπως θα συμβεί και για όλες τις συντάξεις που καταβλήθηκαν μετά τον «νόμο Κατρούγκαλου». Έτσι, παύει να ισχύει το όριο της 13ης Μαΐου 2016, που ήταν η αφετηρία του συγκεκριμένου νόμου, άρα και της αντίστοιχης διάταξης που προκάλεσε τόσο μεγάλη ταλαιπωρία, αλλά και αντιδράσεις σε χιλιάδες δικαιούχους.

Οι σχετικές οριστικές αποφάσεις αναμένεται να προκύψουν λίγα 24ωρα πριν από την ομιλία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στη φετινή ΔΕΘ. Άλλωστε, η δαπάνη, εάν τελικά επικρατήσει η ιδέα-πρόταση της προσθήκης – τροποποίησης της διάταξης που ψηφίστηκε πριν από λίγες εβδομάδες, θα είναι πολλαπλάσια. Υπενθυμίζεται ότι η ετήσια δαπάνη για να καλυφθούν οι συντάξεις χηρείας περίπου 8.500 δικαιούχων, που υπέστησαν την περικοπή από το 70% στο 35% του ποσού, και να επανέλθουν στο αρχικό υπολογίστηκε σε 44 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μία διαδικασία που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στα τέλη του τρέχοντος μήνα, μαζί με την καταβολή των συντάξεων του μηνός Σεπτεμβρίου. Όμως, η συγκεκριμένη δαπάνη καλύπτει μόνο την αύξηση από το 35% στο 70% της σύνταξης χηρείας. Δεν καλύπτει τυχόν αναδρομικά ποσά που προ κύπτουν από τη χρονική στιγμή που έγινε η περικοπή. Σε αυτή την περίπτωση, είναι ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο να προκύψει νέος «γύρος» δικαστικής διαμάχης, με δικαιούχους σύνταξης χηρείας, που θα επιδιώξουν να διεκδικήσουν τα αναδρομικά που τους αναλογούν.

Σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις δικαιούχων, που χρονολογικά οριοθετούνται πριν από τον «νόμο Κατρούγκαλου», ισχύει το παλαιότερο καθεστώς που τους χορηγεί μόλις το 20% ως σύνταξη χηρείας. Πρόκειται για χιλιάδες τέτοιες περιπτώσεις, που έχουν φτάσει στο σημείο να λαμβάνουν ως παροχή ποσά στα επίπεδα των 150 ευρώ τον μήνα μόλις. Στην περίπτωση που επιστρέψει και γι’ αυτούς τους δικαιούχους η σύνταξη χηρείας στο 70%, εκτιμάται ότι η δαπάνη θα είναι τουλάχιστον τριπλάσια, δηλαδή θα προσεγγίσει τα 150 εκατ. ευρώ.

Μάλιστα, επειδή μιλάμε για περιπτώσεις που έχει συμπληρωθεί η δεκαετία θανάτου (αφού η αφετηρία εντοπίζεται πριν από τον Μάιο του 2016), εκεί τα αναδρομικά είναι σαφώς περισσότερα, αν αναζητηθούν.

Πρόκειται, ωστόσο, για μία παρέμβαση με σαφές κοινωνικό πρόσημο. Το Μέγαρο Μαξίμου και το οικονομικό επιτελείο προσανατολίζονται στο να προ ωθήσουν πιο στοχευμένα μέτρα για «ειδικές» κοινωνικές ομάδες, όπως οι συνταξιούχοι, όπου εκ φράζεται έντονη δυσαρέσκεια για τις έως τώρα κυβερνητικές επιλογές. Στο πλαίσιο αυτό, η αναφορά στις συντάξεις χηρείας -αν γίνει- θα συμπεριληφθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των μέτρων για τους συνταξιούχους. Σε αυτά συγκαταλέγονται:

• Η καταβολή του επιδόματος 300 ευρώ σε χαμηλοσυνταξιούχους (περίπου 1,87 εκατ.) με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
• Η αύξηση όλων των κύριων συντάξεων από την 1η.1.2027, κατά περίπου 2,6-2,7%, σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα σχετικά με τον ρυθμό ανάπτυξης της χώρας και τον πληθωρισμό.
• Η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, έτσι ώστε το σύνολο των συνταξιούχων να λάβει την ανωτέρω αύξηση.
• Αλλαγή ή στα κλιμάκια ή στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ), ώστε να μην επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ και να λειτουργήσει ως έμμεση αύξηση στους 400.000 συνταξιούχους, που υφίστανται και αυτή την περικοπή.

Τι προβλέπεται στο άρθρο 91 του νόμου 5322/26

Ειδικά για τις συντάξεις χηρείας, στον νόμο 5322/26 και ειδικότερα στο άρθρο 91, ορίζονται τα εξής:

• Δεν θα προκύπτει, εφεξής, κα μία περικοπή στη σύνταξη χηρείας αν ο δικαιούχος λαμβάνει δική του σύνταξη ή συνεχίζει να εργάζεται. Η συγκεκριμένη παροχή θα διατηρείται εφ’ όρου ζωής στο 70% του πρωτοδικαιούχου θανόντος / θανούσης.
• Αν προκύπτει συσσώρευση δύο συντάξεων (π.χ., χηρείας και εξ ιδίου δικαιώματος), ο δικαιούχος θα λαμβάνει δύο εθνικές συντάξεις αντίστοιχα. Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται κατ’ εξαίρεση στους κατόχους σύνταξης χηρείας. Όλοι οι άλλοι συνταξιούχοι, σε περίπτωση σώρευσης πολλών συντάξεων, λάμβαναν και θα συνεχίσουν να λαμβάνουν μόνο μία εθνική σύνταξη.
• Στην περίπτωση που υπάρχουν ορφανά τέκνα και από τους δύο γονείς, αντί για μισή εθνική σύνταξη από κάθε γονέα, θα λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη από κάθε γονέα. Άρα θα λαμβάνουν κανονικά και αυτές οι πολύ ει δικές περιπτώσεις δύο εθνικές συντάξεις.
• Σε περίπου 80.000 συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα, όπου δεν έγινε η περικοπή από το 70% στο 35%, όπως όριζε η προηγούμενη νομοθεσία, διαγράφονται και δεν αναζητούνται τυχόν ποσά που θα προέκυπταν. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου εάν γινόταν περικοπή, οι απώλειες θα κυμαίνονταν από 20.000 έως 30.000 ευρώ.
• Ειδικά για τις αγροτικές συντάξεις χηρείας, επισημαίνεται ότι εφεξής και σε αυτές τις περιπτώσεις θα διατηρούνται στο 70%.