Ένα πλέγμα πρωτοβουλιών στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να επιτρέψει στην Ελλάδα να αλλάξει πίστα και από απλός καταναλωτής ψηφιακών προϊόντων να μετατραπεί σε παραγωγό τεχνολογίας.
Οι πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη υποδομών ΤΝ στη χώρα αφορούν τον εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», το AI Factory Pharos, την πρόταση για το Pharos 2 στη Δυτική Μακεδονία και το άνοιγμα της ΔΕΗ στα ευρωπαϊκά Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η υπερψήφιση, μάλιστα, του νομοσχεδίου για την ίδρυση του Ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης, στο τέλος του 2025, αποτυπώνει θεσμικά αυτή τη στροφή. Το AI Factory Pharos, με υπολογιστική βάση τον «Δαίδαλο» στο Λαύριο, δεν σχεδιάζεται ως ένα ακόμη ερευνητικό project, αλλά ως κόμβος εφαρμοσμένης ΤΝ: πρόσβαση σε υπερυπολογιστικούς πόρους, δεδομένα, ανθρώπινο δυναμικό και επιχειρησιακή υποστήριξη για startups, πανεπιστήμια και δημόσιες πολιτικές. Η ΤΝ αντιμετωπίζεται πλέον ως υποδομή εθνικής σημασίας.
Η φιλοδοξία για το Pharos είναι να απαντήσει σε πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας, χαράσσοντας την επόμενη μέρα της Ελλάδας στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Το εγχείρημα στηρίζεται σε τρεις θεματικούς πυλώνες: την πολιτική προστασία και το περιβάλλον, με αξιοποίηση επίγειων και δορυφορικών δεδομένων σε συνθήκες κλιματικής κρίσης. Την υγεία, όπου το ελληνικό Δημόσιο διαθέτει τεράστιους όγκους δεδομένων που μπορούν να μεταφραστούν σε γνώση, έρευνα και νέα προϊόντα και την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, με στόχο τη δημιουργία μοντέλων που «μιλούν» ελληνικά και αξιοποιούν τον πλούτο και τα ιδιώματα της γλώσσας, ώστε να μη χαθεί στον ψηφιακό κόσμο.
Ψηλά στους πολίτες, κενό στις επιχειρήσεις
Η Ελλάδα εμφανίζεται ψηλά στη χρήση generative AI από τους πολίτες. Το κενό εντοπίζεται στην επιχειρηματική αξιοποίηση. Εκεί ακριβώς φιλοδοξεί να παρέμβει το Pharos, λειτουργώντας ως επιταχυντής καινοτομίας σε στρατηγικούς τομείς, γεφυρώνοντας έρευνα, δεδομένα και αγορά. Στόχος του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι ο «Δαίδαλος» να τεθεί σε λειτουργία τον Μάρτιο του 2026.
Παράλληλα, η πρόταση για το Pharos 2 στη Δυτική Μακεδονία, με δεύτερο υπερυπολογιστή και χρηματοδότηση συνδεδεμένη με τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση, δείχνει ότι η ΤΝ εντάσσεται στο νέο αναπτυξιακό αφήγημα των πρώην λιγνιτικών περιοχών. Την ίδια στιγμή, η έγκριση τεσσάρων AI Factory Antennas (Κύπρος, Μάλτα, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία) αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας σε περιφερειακό κόμβο ΤΝ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με διασύνδεση πόρων, μοντέλων και τεχνογνωσίας.
Τα Gigafactories
Εξίσου κρίσιμη είναι η κίνηση της ΔΕΗ να καταθέσει εκδήλωση ενδιαφέροντος για τη δημιουργία ενός από τα πέντε ευρωπαϊκά Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης. Πρόκειται για υποδομές κολοσσιαίας κλίμακας, με επενδύσεις 3 έως 5 δισ. ευρώ η καθεμία, σχεδιασμένες αποκλειστικά για τις ανάγκες της ΤΝ.
Για πρώτη φορά, η Ελλάδα δείχνει ότι αντιλαμβάνεται πως, χωρίς κρίσιμες υποδομές, χωρίς σοβαρές επενδύσεις και χωρίς ουσιαστική σύνδεση έρευνας και αγοράς, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα παραμείνει ρητορική. Το αν αυτή η «αλλαγή πίστας» θα μεταφραστεί σε διατηρήσιμη τεχνολογική ισχύ, θα κριθεί στην πράξη. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα σήμερα δεν συζητά απλώς για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αρχίζει να τη χτίζει.
