Ενώπιον ενός ενεργειακού παράδοξου με χαρακτηριστικά φαύλου κύκλου βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς ποντάρει μεν μακροπρόθεσμα στον εξηλεκτρισμό, για να απεξαρτηθεί από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, όμως διατηρεί τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζει σήμερα το φυσικό αέριο στη διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρισμού.
Η Ευρώπη υποσκάπτει ως έναν βαθμό την ίδια τη στρατηγική της. Το παράδοξο αυτό επανήλθε στην επιφάνεια χθες, με την ομιλία της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την Κατάσταση της Ένωσης, όπου έθεσε εκ νέου τον εξηλεκτρισμό στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, επανέφερε τον στόχο διπλασιασμού του μεριδίου του ηλεκτρισμού στην τελική ενεργειακή κατανάλωση έως το 2040 στο 46%, από περίπου 23% σήμερα, εκτιμώντας ότι μια τέτοια μετατόπιση θα μπορούσε να μειώσει την ετήσια επιβάρυνση της Ε.Ε. για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά περίπου 260 δισ. ευρώ. Ενδεικτικό, άλλωστε, της έκθεσης της Ευρώπης στις γεωπολιτικές αναταράξεις είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με όσα ανέφερε η Φον ντερ Λάιεν, το επιπλέον κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν έχει αγγίξει τα 90 δισ. ευρώ, πλήττοντας την παραγωγική βάση της ηπείρου. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει βιομηχανική υπερδύναμη, αν οι τιμές της ενέργειας είναι δομικά υπερβολικά υψηλές», ανέφερε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της Κομισιόν.
Προς αντιστροφή αυτής της κατάστασης, η Φον ντερ Λάιεν έδωσε έμφαση στην ενίσχυση της εγχώριας και οικονομικά προσιτής ενέργειας από ΑΠΕ, πυρηνικά, βιομεθάνιο και άλλες κλιματικά ουδέτερες πηγές, ώστε να μειωθεί η έκθεση της Ευρώπης στις διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων και στα γεωπολιτικά σοκ. Μόλις δύο μήνες πριν, άλλωστε, στα μέσα Ιουλίου, η Κομισιόν παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, εισηγούμενη μέτρα, όπως παρεμβάσεις στις χρεώσεις δικτύου και στη φορολογία, ταχύτερη εγκατάσταση «έξυπνων» μετρητών, επιτάχυνση των νέων συνδέσεων και μεγαλύτερη ενσωμάτωση της αποθήκευσης, των ηλεκτρικών οχημάτων και των αντλιών θερμότητας.
Οι σχεδιασμοί αυτοί, ωστόσο, όπως υπογράμμισε η ίδια η Φον ντερ Λάιεν, σκοντάφτουν πρωτίστως στους περιορισμούς του ηλεκτρικού συστήματος της Ευρώπης – είναι ενδεικτικό ότι η «πράσινη» ισχύς που εξακολουθεί να περιμένει πρόσβαση στα δίκτυα είναι εξαπλάσια των 80 GW που εγκαταστάθηκαν πέρσι στην Ε.Ε. Αυτός, όπως τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν, είναι «ο λόγος που χρειαζόμαστε επειγόντως τη δέσμη μέτρων για τα δίκτυα», καθώς «πρέπει να επιταχύνουμε τις επενδύσεις, να προωθήσουμε την αποθήκευση».
Οι παρεμβάσεις αυτές, όμως, απαιτούν χρόνο και χρήμα. Είναι ενδεικτικό ότι περίπου το 40% των δικτύων διανομής στην Ευρώπη έχει ηλικία άνω των 40 ετών, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υπολογίζει, σε παλαιότερη εκτίμησή της, ότι οι επενδύσεις στα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρισμού έως το τέλος της δεκαετίας θα πρέπει να ανέλθουν συνολικά σε 584 δισ. ευρώ, προκειμένου οι υποδομές μεταφοράς και διανομής ρεύματος να υποστηρίξουν την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού. Και σε αυτό το διάστημα, βάσει παραδοχών της ίδιας της Κομισιόν, το ρεύμα παραμένει περίπου τρεις φορές ακριβότερο από το φυσικό αέριο για τον τελικό καταναλωτή, με το κόστος να λειτουργεί ως αντικίνητρο για τον εξηλεκτρισμό.
«Κλειδί» το εισαγόμενο LPG και το μοντέλο τιμολόγησης
Παράγοντα-κλειδί για το κόστος του ηλεκτρισμού αποτελεί ο συνδυασμός της εξάρτησης από το εισαγόμενο φυσικό αέριο με το ευρωπαϊκό μοντέλο οριακής τιμολόγησης, βάσει του οποίου η ακριβότερη προσφορά που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης καθορίζει την τιμή εκκαθάρισης της αγοράς σε κάθε χρονική περίοδο. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), ο συνδυασμός αυτός έχει ως αποτέλεσμα το αέριο, παρά το σχετικά περιορισμένο μερίδιό του στο ευρωπαϊκό μίγμα ηλεκτροπαραγωγής, να εξακολουθεί να ασκεί δυσανάλογα μεγάλη επίδραση στις τιμές του ρεύματος, αφού κάθε αύξηση κατά 10 ευρώ/MWh στην τιμή του αυξάνει κατά περίπου 17-18 ευρώ/MWh το κόστος παραγωγής μιας μονάδας αερίου και, όταν αυτή είναι η μονάδα που «κλείνει» την αγορά, η επιβάρυνση περνά στη χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρισμού. Η αναθεώρηση του εν λόγω μοντέλου επανέρχεται ανά περιόδους στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής ατζέντας, χωρίς ωστόσο μέχρι σήμερα να έχει προκύψει κάποιο πλαίσιο ριζικής αναθεώρησής του.
Υπό το πρίσμα των παραπάνω, το ευρωπαϊκό όνειρο του εξηλεκτρισμού σκοντάφτει, επί του παρόντος, στη σκληρή πραγματικότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, υπό την πίεση του ακριβού αερίου και ευρύτερα του δυσμενούς περιβάλλοντος για την ηλεκτροπαραγωγή, οι τιμές χονδρικής εκτινάχθηκαν -σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΝΕ- την προηγούμενη εβδομάδα κατά 43,6% στη Γερμανία (μέσος όρος εβδομάδας στα 162,39 ευρώ/MWh), κατά 37,1% στην Ολλανδία (168,61 ευρώ/MWh), κατά 36,5% στο Βέλγιο (174,68 ευρώ/MWh), κατά 28,5% στη Γαλλία (153,24 ευρώ/MWh) και κατά 3,77% στην Ιταλία (210,54 ευρώ/MWh).
Οι περισσότερες εκτιμήσεις για τον χειμώνα, μάλιστα, συγκλίνουν σε σενάρια ακόμα μεγαλύτερης πίεσης στις τιμές του αερίου, δεδομένου του χαμηλού επιπέδου πλήρωσης των δεξαμενών (μόλις 68,5% έναντι περίπου 80,3% πέρσι την ίδια περίοδο), υπό το οποίο η Ευρώπη εισέρχεται στην περίοδο θέρμανσης. Με την κρίση στο Ορμούζ -από όπου άλλοτε διερχόταν το 20% των ποσοτήτων LNG παγκοσμίως- να μην έχει ορατό τέλος, η Goldman Sachs έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για κίνδυνο εκτόξευσης των τιμών στο TTF ακόμα και πάνω από τα 100 ευρώ/MWh ως το τέλος του έτους. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις τιμές του ρεύματος.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. .
