Η Μέση Ανατολή έχει μικρότερο ρόλο στην παγκόσμια παραγωγή φυσικού αερίου σε σχέση με το αργό πετρέλαιο, ωστόσο η κρίση στον Κόλπο επηρεάζει άμεσα τις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι διαταραχές στην περιοχή ενισχύουν τον διεθνή ανταγωνισμό για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).
Όπως επισημαίνεται σε ανάλυση της Eurobank Research, το LNG εξελίσσεται σε «αχίλλειο πτέρνα» της Ευρώπης, καθώς η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού δεν έχει εξαλείψει την ενεργειακή ευπάθεια της Γηραιάς Ηπείρου.
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η ΕΕ έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Το μερίδιο της Ρωσίας στις ευρωπαϊκές εισαγωγές υποχώρησε στο 14,6% το 2025 από 34,9% το 2021, αν και η χώρα παρέμεινε ο τρίτος μεγαλύτερος προμηθευτής της Ένωσης.
Η διαδικασία ενισχύθηκε μέσω του σχεδίου REPowerEU, το οποίο προβλέπει την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών και LNG έως το 2027.
Σύμφωνα με τους αναλυτές της Eurobank, η προοπτική πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο ενδέχεται να άσκησε μεγαλύτερη ανοδική πίεση στις ευρωπαϊκές τιμές από την ίδια τη σύγκρουση στο Ιράν.
Η μείωση των ρωσικών προμηθειών αντισταθμίστηκε κυρίως από αυξημένες εισαγωγές από τις ΗΠΑ, τη Νορβηγία, το Αζερμπαϊτζάν και την Αγκόλα. Ωστόσο, η αλλαγή αυτή αφορά περισσότερο την αντικατάσταση του βασικού προμηθευτή παρά μια ουσιαστική διαφοροποίηση των πηγών.
Το 2025, οι πέντε μεγαλύτεροι προμηθευτές φυσικού αερίου της ΕΕ κάλυψαν το 80,5% των συνολικών εισαγωγών, έναντι 78,5% το 2021.
Παράλληλα, οι συνολικές εισροές φυσικού αερίου στην ΕΕ υποχώρησαν κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, μειούμενες κατά 6,1% το 2024 και κατά 2,1% το 2025 σε σύγκριση με το 2021.
Μειώνονται τα αποθέματα, αυξάνονται οι πιέσεις
Η περιορισμένη προσφορά αποτυπώθηκε και στα αποθέματα φυσικού αερίου, αφού παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού μέσω του REPowerEU, η μέση πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου υποχώρησε στο 60,7% το 2025, από 79% το 2023 και 77,8% το 2024.
Η τάση συνεχίστηκε και το 2026, καθώς το μέσο επίπεδο αποθεμάτων τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο υποχώρησε στο 42,9%, έναντι 54,3% την αντίστοιχη περίοδο έναν χρόνο νωρίτερα.
Ο συνδυασμός χαμηλότερων αποθεμάτων και της σταδιακής απομάκρυνσης από το ρωσικό φυσικό αέριο συνέβαλε στην άνοδο των τιμών TTF το 2025. Η μέση τιμή διαμορφώθηκε στα 36,3 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 5,1% σε σχέση με το 2024.
Οι τιμές TTF ξεκίνησαν το 2026 από χαμηλότερα επίπεδα, μειωμένες κατά 32,1% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο σε ετήσια βάση, λόγω της μειωμένης αβεβαιότητας μετά την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ και της καλύτερης εικόνας για τον εφοδιασμό της Ευρώπης.
Ωστόσο, η κρίση στο Ιράν ανέτρεψε τις εκτιμήσεις. Οι φόβοι για γεωπολιτικές αναταράξεις, εμπορικές πιέσεις και αυξημένη ζήτηση λόγω των ακραίων θερμοκρασιών στην Ευρώπη επανέφεραν τις πιέσεις στις αγορές.
Η τιμή TTF έφθασε τα 68,2 ευρώ/MWh στις 19 Μαρτίου, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.
Παρά την προσωρινή εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν στις 17 Ιουνίου, οι τιμές φυσικού αερίου παρέμειναν αυξημένες, σε αντίθεση με το πετρέλαιο Brent που υποχώρησε γρήγορα. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η αγορά εστίασε περισσότερο στους διαρθρωτικούς κινδύνους προσφοράς και στα προβλήματα αναπλήρωσης των αποθεμάτων.
Έως τις 24 Ιουλίου, οι τιμές TTF είχαν αυξηθεί κατά 25,9% επιπλέον, φθάνοντας τα 63,4 ευρώ/MWh, ενώ ήταν σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Την ίδια στιγμή, οι αποθήκες της ΕΕ ήταν γεμάτες μόλις κατά 54,6%, χαμηλότερα από τα επίπεδα προηγούμενων ετών.
Μετά την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών στα τέλη Ιουλίου, οι τιμές υποχώρησαν κατά 8%.
Το LNG ενισχύει τις διεθνείς πιέσεις
Η άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών δεν οφείλεται μόνο στις γεωπολιτικές εντάσεις. Οι ακραίες θερμοκρασίες στη Νότια και Δυτική Ευρώπη ενίσχυσαν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, περιορίζοντας παράλληλα την υδροηλεκτρική και πυρηνική παραγωγή.
Ταυτόχρονα, η αυξημένη εξάρτηση της Ευρώπης από εναλλακτικούς προμηθευτές αυξάνει τον ανταγωνισμό στις διεθνείς αγορές LNG.
Ο δείκτης JKM, το βασικό σημείο αναφοράς για το LNG στη βορειοανατολική Ασία, έφθασε τα 22 δολάρια/MMBtu στις 24 Ιουλίου, κοντά στο υψηλό 2,5 ετών.
Τα δύο σενάρια για τις τιμές
Η Eurobank Research εξετάζει δύο βασικά σενάρια για την πορεία των τιμών φυσικού αερίου.
Στο θετικό σενάριο, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή αποκλιμακώνονται, επιτυγχάνεται συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ επαναλειτουργούν σταδιακά. Σε αυτή την περίπτωση, η μέση τιμή TTF το 2026 εκτιμάται μεταξύ 47,9 και 49,9 ευρώ/MWh.
Στο δυσμενές σενάριο, δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη και τα αυξημένα κόστη μεταφοράς διατηρούν τις πιέσεις. Η μέση τιμή εκτιμάται μεταξύ 54 και 57,1 ευρώ/MWh.
Σημειώνεται πως τον Ιούνιο, η ΕΚΤ είχε υιοθετήσει ως βασική υπόθεση μέση τιμή φυσικού αερίου 45,6 ευρώ/MWh για το σύνολο του 2026.
