Η συντριπτική πλειονότητα των Γερμανών (87%) θεωρεί τη Δημοκρατία καλή μορφή διακυβέρνησης. Την ίδια στιγμή, όμως, σχεδόν τα δύο τρίτα των πολιτών δηλώνουν δυσαρεστημένοι με τον τρόπο που λειτουργεί η Δημοκρατία στη Γερμανία. Ένας στους τρεις θεωρεί δε τον ακροδεξιό εξτρεμισμό ως τη μεγαλύτερη απειλή, ενώ σημαντική υποστήριξη συγκεντρώνουν οι προτάσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.
Αυτά προκύπτουν από αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση του ινστιτούτου Infratest dimap για την πρωτοβουλία του ARD “Η γνώμη σου μετράει!”, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 27 Οκτωβρίου σε 2.281 άτομα του γερμανόφωνου πληθυσμού, ηλικίας 16 ετών και άνω. Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν χθες στην tagesschau, ανήμερα της 9ης Νοεμβρίου, μίας ημερομηνίας που φέρει ιδιαίτερο βάρος για τη γερμανική ιστορία και Δημοκρατία: τέτοια ημέρα το 1918 κατέρρευσε η μοναρχία, το 1938 έλαβε χώρα το ναζιστικό πογκρόμ της “Νύχτας των Κρυστάλλων”, ενώ το 1989 έπεσε το Τείχος του Βερολίνου.
Κάποια πράγματα λειτουργούν καλά
Παρά τη γενικότερη δυσαρέσκεια, πάντως, η πλειονότητα αναγνωρίζει πως βασικές δημοκρατικές αρχές πληρούνται. Το 72% πιστεύει πως τα δικαιώματα των μειονοτήτων προστατεύονται, ενώ τέσσερις στους πέντε θεωρούν τις κοινοβουλευτικές εκλογές ελεύθερες και δίκαιες.
Παρ’ όλα αυτά, περίπου το ένα τρίτο εκφράζει αμφιβολίες για την ίση μεταχείριση όλων των πολιτών από τη Δικαιοσύνη, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και τη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης.
Ακόμα χαμηλότερη είναι δε η εμπιστοσύνη στην κοινωνική προστασία. Μόλις οι μισοί ερωτηθέντες πιστεύουν πως η πολιτική διασφαλίζει την κοινωνική ασφάλεια των πολιτών, ενώ έξι στους δέκα νέους κάτω των 30 ετών το αμφισβητούν.
Ακροδεξιός εξτρεμισμός και πολιτικός διχασμός
Όταν καλούνται να κατονομάσουν τη μεγαλύτερη απειλή για τη Δημοκρατία –δίχως προκαθορισμένες επιλογές απάντησης– το 34% αναφέρει τον ακροδεξιό εξτρεμισμό, μία απάντηση που κυριαρχεί τόσο στην ανατολική όσο και στη δυτική Γερμανία. Αντιθέτως, μόλις το 16% θεωρεί μεγαλύτερη απειλή τη δυσλειτουργία της πολιτικής και της δημόσιας διοίκησης.
Ταυτοχρόνως, οι διαφορετικές πολιτικοκοινωνικές αντιλήψεις δείχνουν να επηρεάζουν και τις διαπροσωπικές σχέσεις. Πάνω από ένας στους τέσσερις δηλώνουν ότι θέλουν να έχουν όσο το δυνατόν λιγότερες επαφές με ανθρώπους που διαφωνούν πλήρως με τις πολιτικές τους απόψεις. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, σχεδόν τα δύο τρίτα εμφανίζονται ανοιχτά στον διάλογο με όσους σκέφτονται διαφορετικά.
Μεγαλύτερη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων
Πώς θα μπορούσε όμως να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στη Δημοκρατία;
Η πρόταση για υποχρεωτική συμμετοχή στις εκλογές απορρίπτεται από έξι στους δέκα συμμετέχοντες στην έρευνα. Αντιθέτως, το 63% υποστηρίζει τη δημιουργία συμβουλίων πολιτών, στα οποία πολίτες επιλεγμένοι με κλήρωση θα συζητούν σημαντικά ζητήματα και θα μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις προς συζήτηση στην Μπούντεσταγκ.
Το 64% τάσσεται υπέρ των συμμετοχικών προϋπολογισμών, μέσω των οποίων οι πολίτες θα μπορούν να αποφασίζουν αμεσοδημοκρατικά για τη διάθεση μέρους των δημοσίων κονδυλίων.
Ακόμα μεγαλύτερη απήχηση έχουν τα δημοψηφίσματα σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Επτά στους δέκα θεωρούν πως θα ήταν ωφέλιμο να μπορούν οι πολίτες να αποφασίζουν άμεσα για συγκεκριμένα πολιτικά ζητήματα, όπως συμβαίνει στην Ελβετία.
Συνυπεύθυνοι πολίτες και πολιτικοί
Παρά την κριτική προς το πολιτικό σύστημα, οι περισσότεροι Γερμανοί δεν αποδίδουν αποκλειστικά στους πολιτικούς την ευθύνη για τα δυσλειτουργικά στοιχεία της γερμανικής Δημοκρατίας. Τρεις στους τέσσερις πιστεύουν πως η ευθύνη ανήκει εξίσου και στους πολίτες.
Όπως επισημαίνει ένας από τους συμμετέχοντες, δεν αρκεί κανείς να παραπονιέται, αλλά πρέπει επιπλέον να αναρωτιέται κιόλας τι μπορεί να προσφέρει ο ίδιος προς τη βελτίωση της Δημοκρατίας.
