Δωρεές – μεταβιβάσεις χρημάτων: Πώς αποφεύγονται οι παγίδες, οι φόροι και τα πρόστιμα – Τι ισχύει για τα χαρτζιλίκια

Πολλές παγίδες υποκρύπτει η πλήρης απαλλαγή από τον φόρο δωρεάς για τα χρηματικά ποσά τα οποία μεταβιβάζουν οι γονείς στα παιδιά τους ή οι παππούδες και οι γιαγιάδες στα εγγόνια τους, για ποσά έως 800.000 ευρώ, σωρευτικά.

Η απαλλαγή παρέχεται για ποσά που μεταφέρονται μεταξύ στενών συγγενών μέσω του τραπεζικού συστήματος, από τον Οκτώβριο του 2021, ενώ αντιθέτως, στις περιπτώσεις που οι δωρεές χρηματικών ποσών γίνονται εκτός τραπεζικού συστήματος μεταξύ γονέων και παιδιών ή μεταξύ παππούδων ή γιαγιάδων και εγγονιών, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει την επιβολή φόρου δωρεάς 10%, δηλαδή δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.

Κατά τη διαδικασία μεταφοράς των ποσών, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και τήρηση της διαδικασίας και των προθεσμιών, καθώς η ΑΑΔΕ ελέγχει τις κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών και εντοπίζει συχνά περιπτώσεις στις οποίες δεν τηρήθηκαν οι όροι και επιβάλλει φόρους και πρόστιμα. Μάλιστα, οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Για τον λόγο αυτόν, οι φορολογούμενοι καλούνται να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν πιστά τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να αποφεύγουν δυσάρεστες φορολογικές εκπλήξεις.

Πώς αποφεύγονται οι παγίδες

Τα 6 βασικότερα σημεία της ισχύουσας φορολογικής νομοθεσίας, τα οποία θα πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι είναι, ειδικότερα, τα εξής:

1. Αφορολόγητο για χρηματικές γονικές παροχές – δωρεές

Κάθε γονική παροχή χρηματικού ποσού, δηλαδή κάθε δωρεά χρηματικού ποσού από γονέα σε τέκνο, καθώς επίσης και κάθε δωρεά χρηματικού ποσού από σύζυγο σε σύζυγο, από παππού ή γιαγιά σε εγγόνι που έχει πραγματοποιηθεί από την 1η-10-2021 ή πρόκειται να πραγματοποιηθεί από δω και στο εξής, μέσω του τραπεζικού συστήματος, αφού αθροιστεί με τυχόν προγενέστερες τέτοιες δωρεές που έγιναν από την 1η-10-2021 και μετά, είναι αφορολόγητη μέχρι τα 800.000 ευρώ. Εάν το χρηματικό ποσό που δωρίζεται υπερβαίνει τα 800.000 ευρώ ή εάν το άθροισμα της νέας και των προγενέστερων δωρεών υπερβαίνει τα 800.000 ευρώ, τότε το υπερβάλλον ποσό φορολογείται με 10%.

2. Όροι και προϋποθέσεις για αφορολόγητες χρηματικές γονικές παροχές – δωρεές:

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ για χρηματική γονική παροχή ή δωρεά ισχύει μόνο εφόσον το χρηματικό ποσό δωρίστηκε με μεταφορά από τον τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδότη (γονέα, συζύγου κ.λπ.) στον τραπεζικό λογαριασμό του δωρεοδόχου (τέκνου, άλλου συζύγου κ.λπ.). Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευ ρώ αναγνωρίζεται επίσης:

α) σε περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού από ατομικό λογαριασμό του γονέα/δωρητή ή από κοινό λογαριασμό αυτού με το τέκνο/δωρεοδόχο ή τρίτο πρόσωπο σε ατομικό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου ή σε άλλο κοινό λογαριασμό του τέκνου/ δωρεοδόχου με τον ίδιο τον παρέχοντα/δωρητή ή τρίτο πρόσωπο.

β) σε περίπτωση έκδοσης τραπεζικής επιταγής από τον γονέα/ δωρητή με χρέωση ατομικού τραπεζικού λογαριασμού αυτού ή κοινού με το τέκνο/δωρεοδόχο ή τρίτο πρόσωπο (και όχι η έκδοση επιταγής με κατάθεση μετρητών) και η κατάθεση της επιταγής αυτής σε ατομικό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου ή σε άλλο κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τον ίδιο το γονέα/δωρητή ή τρίτο πρόσωπο. Στην περίπτωση αυτή, για την απόδειξη της μεταφοράς της χρηματικής γονικής παροχής/δωρεάς σε τραπεζικό λογαριασμό, πρέπει να αναγράφονται στο σώμα της δήλωσης φόρου γονικής παροχής/δωρεάς οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών, μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά των χρημάτων, το πιστωτικό ίδρυμα και ο αριθμός της επιταγής. Ως ημερομηνία γονικής παροχής/ δωρεάς θεωρείται η ημερομηνία κατάθεσης της επιταγής στον τραπεζικό αυτό λογαριασμό.

γ) σε χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με σκοπό την αγορά ακινήτου από τον δωρεοδόχο/τέκνο με μεταφορά χρημάτων στον λογαριασμό του πωλητή/κατασκευαστή/εργολάβου /ή κατάθεση τραπεζικής επιταγής.

δ) σε χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές με σκοπό την αγορά οχήματος από τον δωρεοδόχο/τέκνο με μεταφορά χρημάτων στον λογαριασμό του πωλητή ή κατάθεση επιταγής.

3. Δικαιολογητικά – αποδεικτικά έγγραφα για αφορολόγητες χρηματικές γονικές παροχές – δωρεές:

Για αρχικές δηλώσεις φόρου γονικής παροχής ή δωρεάς που υποβάλλονται από την 1η-10-2021 και μετά, για την απόδειξη της μεταφοράς του ποσού της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς σε τραπεζικό λογαριασμό πρέπει να αναγράφονται στο σώμα της δή λωσης φόρου γονικής παροχής ή δωρεάς οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών, μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά των χρημάτων, καθώς και το πιστωτικό ίδρυμα – να επισυνάπτεται το αποδεικτικό μεταφοράς από το πιστωτικό ίδρυμα.

4. Χαρτζιλίκια, δωρεές μικροποσών σε παιδιά-εγγόνια ή άλλα πρόσωπα

Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών – μικροεξόδων δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.

5. Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων μεταξύ στενών συγγενών

Οι φοροελεγκτικές υπηρεσίες εξετάζουν προσεκτικά περιπτώσεις καταστρατήγησης των διατάξεων για το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, στις οποίες χρηματικά ποσά μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών Α’ κατηγορίας, προκειμένου να αποφευχθεί ο φόρος 20%. Παράδειγμα είναι η δωρεά ενός ποσού από τον γιο στον πατέρα και μετά από λίγο καιρό η δωρεά του ίδιου ποσού από τον πατέρα στον άλλο γιο του και αδελφό του αρχικού δωρητή. Όταν εντοπιστεί από την ΑΑΔΕ, δεν αναγνωρίζει το αφορολόγητο, αλλά χαρακτηρίζει τη συναλλαγή ως δωρεά μεταξύ των αδελφών και επιβάλλει φόρο δωρεάς 20% και πρόστιμο 50% επί του καταλογισθέντος φόρου.

6. Μεταφορές από ή προς κοινούς λογαριασμούς

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα προέρχονται από κοινό λογαριασμό του δωρητή ή καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να εντοπίσουν ποιος ήταν πραγματικά ο δωρητής ή ποιος συνδικαιούχος του τραπεζικού λογαριασμού στον οποίο κατέληξε η δωρεά των χρημάτων. Και σε περίπτωση κατά την οποία εξακριβώσουν ότι ο πραγματικός δωρητής και ο πραγματικός δωρεοδόχος δεν είχαν συγγενική σχέση Α’ κατηγορίας, ακυρώνουν το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και καταλογίζουν φόρο δωρεάς 20% – 40%, προσαυξημένο με πρόστιμο 50% επί του φόρου.