Ιδιωτικό χρέος: Οι 4+1 παρεμβάσεις για τη μείωσή του και τα οφέλη για τους πολίτες

Η ψήφιση του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος έως τις 25 Ιουνίου και τον παράνομο τζόγο, θα ανοίξει το δρόμο ώστε να τεθεί σε ισχύ το νέο πλαίσιο για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους.

Αφορά την ενεργοποίηση σειράς βασικών παρεμβάσεων για οφειλέτες προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως η εφαρμογή της ρύθμισης των 72 δόσεων για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές σε συνδυασμό με την αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, οι αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό αλλά και η πρόσφατη ανακοίνωση αύξησης του ακατάσχετου ορίου στα 1.600 ευρώ από 1.250 ευρώ στις τραπεζικές καταθέσεις λόγω οφειλών προς το Δημόσιο και τις τράπεζες.

Η δημόσια διαβούλευση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου θα διαρκέσει έως τις 15 Ιουνίου. Αμέσως μετά θα πάρει το δρόμο για τη Βουλή με στόχο τη ψήφιση του έως τις 25 Ιουνίου. Μία από τις αιτίες της «ταχύτητας» που θα χρειαστεί για τη ψήφιση του εν λόγω νομοσχεδίου είναι ότι περιλαμβάνεται και η διάταξη για την καταβολή του έκτακτου επιδόματος παιδιού ύψους 150 ευρώ σε περίπου 1 εκατ. οικογένειες, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιουνίου.

Σημειώνεται ότι η Ελλάδα εμφανίζει ιδιωτικό χρέος ίσο με το 94,5% του ΑΕΠ έναντι 121,4% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών, έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το 2016, στο 3,3% από 48,5% τότε ενώ το 2025 πραγματοποιήθηκαν ρυθμίσεις ύψους 6,8 δις. ευρώ.

Ρύθμιση οφειλών σε 72 δόσεις

Ανάσα ρευστότητας σε οφειλέτες με παλιά αρρύθμιστα χρέη (έως 31/12/2023) εκτιμάται ότι θα δώσει η νέα ρύθμιση σε έως 72 δόσεις.  Η συγκεκριμένη ρύθμιση καλύπτει τόσο χρέη προς τη φορολογική διοίκηση όσο και τις ασφαλιστικές οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, το ΚΕΑΟ και τους λοιπούς φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Για τις ασφαλιστικές οφειλές, η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως 31 Δεκεμβρίου 2026, μέσω του ΚΕΑΟ για τα χρέη που έχουν βεβαιωθεί εκεί, ενώ για οφειλές του πρώην ΝΑΤ ή άλλων φορέων με διαφορετική αρμοδιότητα είσπραξης η διαδικασία θα γίνεται στον οικείο φορέα.

Για τη διατήρηση της ρύθμισης, οι οφειλέτες θα πρέπει να είναι συνεπείς και με τις νέες οφειλές που δημιουργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, οι οποίες θα πρέπει να ρυθμίζονται μέσω της πάγιας ρύθμισης των 24 ή 48 δόσεων ή να εξοφλούνται άμεσα.

Με βάση τις διατάξεις του νομοσχεδίου,  μετά τη ψήφιση του στο myAADE και στην ενότητα «Ο Λογαριασμός μου > Ρυθμίσεις Οφειλών» θα εμφανιστεί ειδική επιλογή για τη νέα έκτακτη ρύθμιση. Εκεί ο οφειλέτης θα υποβάλει ηλεκτρονικά την αίτηση και θα επιλέγει ο ίδιος τη διάρκεια της ρύθμισης σε μήνες. Αντίστοιχα θα ανοίξει και ηλεκτρονική εφαρμογή για οφειλές στο ΚΕΑΟ/e-ΕΦΚΑ.

Οι δόσεις βαρύνονται με επιτόκιο 5,84% ετησίως, ενώ ο τόκος για οφειλές από Τελωνεία και ασφαλιστικά Ταμεία υπολογίζεται βάσει επιτοκίου της ΕΚΤ. Στην περίπτωση πρόωρης εξόφλησης ο οφειλέτης γλιτώνει τους αντίστοιχους τόκους χωρίς «πέναλτι» πρόωρης εξόφλησης.

Eπέκταση εξωδικαστικού μηχανισμού

Από τον Ιούλιο εκτιμάται ότι θα τεθεί σε ισχύ η δυνατότητα ένταξης οφειλών από 5.000 ευρώ από 10.000 ευρώ που ισχύει σήμερα στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Η συγκεκριμένη παρέμβαση εκτιμάται ότι θα δώσει διέξοδο σε περισσότερο από 1 εκατ. οφειλέτες με μικρότερα χρέη, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν αίτηση στον εξωδικαστικό.

Παράλληλα, θα δοθεί η δυνατότητα στους οφειλέτες να επιλέξουν την προστασία της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία τους. Δηλαδή ο οφειλέτης θα μπορεί να προβεί στην αποπληρωμή της αξίας της κύριας κατοικίας τους και τη διάσωση αυτής, με παράλληλη ρευστοποίηση άλλων δευτερευόντων ακινήτων.

Φορολογική ενημερότητα & άρση κατασχέσεων

Η ρύθμιση των οφειλών ανοίγει το δρόμο για τη δυνατότητα έκδοσης φορολογικής ενημερότητας και αναστολής των μέτρων αναγκαστικής είσπραξης όπως αποδέσμευση κατασχεμένων τραπεζικών λογαριασμών για περίπου 1,6 εκατομμύρια οφειλέτες, υπό την προϋπόθεση ότι έχει εξοφληθεί τουλάχιστον το 25% της οφειλής και έχουν τακτοποιηθεί οι υπόλοιπες εκκρεμότητες.

Αύξηση ακατάσχετου ορίου στα 1.600 ευρώ

Η ανακοίνωση της αύξησης του ακατάσχετου ορίου των τραπεζικών λογαριασμών στα 1.600 ευρώ, από 1.250 ευρώ που ισχύει μέχρι σήμερα, αναμένεται να δώσει ανάσα σε χιλιάδες πολίτες με οφειλές στο Δημόσιο και τις τράπεζες.

Όπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης πρόκειται για αύξηση του ορίου κατά 28% χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη παρέμβαση «πράξη δικαιοσύνης και εμπιστοσύνης στην κοινωνία».

Υπενθυμίζεται ότι το ακατάσχετο στα 1.250 ευρώ είχε οριστεί το 2015 εν μέσω δημοσιονομικής ασφυξίας.

Φορέας Απόκτησης & Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Μέχρι το τέλος του Φθινοπώρου αναμένεται να λειτουργήσει ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων ο οποίος θα αγοράζει την κύρια κατοικία των οφειλετών που οδηγούνται σε πτώχευση ή σε αναγκαστική εκτέλεση, διατηρώντας το δικαίωμα παραμονής σε αυτή έναντι καταβολής ενοικίου επιδοτούμενου από το Κράτος.

Η διαδικασία επιλογής του αναδόχου που θα αναλάβει τη διαχείριση του Φορέα βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο Φορέας θα επαναμισθώνει το ακίνητο για διάστημα έως 12 χρόνια. Κατά τη διάρκεια και μέχρι τη λήξη αυτής, ο Φορέας υποχρεούται να επαναπωλήσει την κατοικία στον πολίτη, εφόσον αυτός ανακάμψει οικονομικά και είναι συνεπής ως προς την καταβολή του μισθώματος. Το ενοίκιο που θα καταβάλλει ο ευάλωτος οφειλέτης θα επιδοτείται από το Κράτος με ένα ποσό που θα κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Το μίσθωμα για το πρώτο έτος της σύμβασης μίσθωσης θα υπολογίζεται βάσει ενός μαθηματικού τύπου που είναι με βάση το Μέσο Επιτόκιο Στεγαστικού Δανείου (κυμαινόμενου επιτοκίου), το επιπλέον περιθώριο που θα θέσει ο προτιμητέος επενδυτής και η αξία της κατοικίας του οφειλέτη ιδιοκτησιακού δικαιώματος ευάλωτου οφειλέτη το οποίο αποκτήθηκε από τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης. Σημειώνεται ότι η μίσθωση θα αναθεωρείται ετησίως με βάση την ημερομηνία κατάρτισης της σύμβασης μίσθωσης.