Προ ετών είχαν καταφύγει στα δικαστήρια εναντίον του ιταλικού κράτους, θέλοντας να ανακτήσουν πολύτιμα κοσμήματα (περιδέραια, καρφίτσες, σκουλαρίκια και μία τιάρα στολισμένη με διαμάντια και μαργαριτάρια), αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Σήμερα ερίζουν για τα οστά του τελευταίου Ιταλού μονάρχη Ουμβέρτου Β´. Με αξιοσημείωτη επιμονή η πρώην βασιλική οικογένεια της Ιταλίας -και μία από τις παλαιότερες σε όλον τον κόσμο- επανέρχεται κάθε τόσο στο προσκήνιο.
Πολιτικό ρόλο δεν επωμίζεται πλέον η πρώην βασιλική οικογένεια, που προέρχεται από τον Οίκο της Σαβοΐας. Σε λίγες ημέρες συμπληρώνονται ακριβώς 80 χρόνια από το ιστορικό δημοψήφισμα, που οδήγησε στην κατάργηση της μοναρχίας και ανάγκασε τον Ουμβέρτο Β’ να αυτοεξοριστεί στην Πορτογαλία, μόλις έναν μήνα αφότου ανήλθε στον θρόνο διαδεχόμενος τον πατέρα του, Βιτόριο Εμανουέλε Γ´. Στο δημοψήφισμα της 2ας Ιουνίου 1946, στο οποίο σημειωτέον συμμετείχαν για πρώτη φορά και οι Ιταλίδες, το 54% των ψηφοφόρων ενέκρινε την αβασίλευτη δημοκρατία.
Έριδες “γαλαζοαίματων”
Από το 1861 έως το 1946 οι Ιταλοί βασιλείς προέρχονταν από τον Οίκο της Σαβοΐας. Όμως τα τελευταία χρόνια έχει ξεσπάσει μία διαμάχη για το ποιος ηγείται της οικογένειας σήμερα. Αντίζηλοι είναι δύο ξαδέρφια: ο 58χρονος Αϊμόνε και ο 53χρονος Εμανουέλε Φιλιμπέρτο.
Όλα αυτά συμβαίνουν γιατί το 2006, μετά από μία σειρά σκανδάλων, κηρύχθηκε έκπτωτος από τη διαχείριση των οικογενειακών υποθέσεων ο Βιτόριο Εμανουέλε και τα ηνία ανατέθηκαν με δικαστική απόφαση στον εξάδερφό του, πρίγκηπα Αμεντέο της Σαβοΐας. Μετά τον θάνατο του Αμεντέο, το 2021, ο Αϊμόνε διεκδικεί την πρωτοκαθεδρία. Την ίδια αξίωση προβάλλει όμως μετά τον θάνατο του Βιτόριο Εμανουέλε, το 2024, ο δικός του γιος, Εμανουέλε Φιλιμπέρτο.
“Είμαι υποχρεωμένος να διακηρύξω και να επιβεβαιώσω τη θέση μου και τον ρόλο μου ως επικεφαλής του Οίκου με όλα τα προνόμια που αυτό συνεπάγεται” δηλώνει ο Αϊμόνε. Παρεμπιπτόντως, ο ίδιος χαρακτηρίζει “διαμφισβητούμενο” το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που έγινε το 1946 αναγκάζοντας τον Ιταλό μονάρχη να εγκαταλείψει “περίλυπος” την πατρίδα του, όπως λέει.
Η διεκδίκηση των “βασιλικών” κοσμημάτων το 2022 συνδέεται κυρίως με το πρόσωπο του Εμανουέλε Φιλιμπέρτο, εγγoνού του τελευταίου μονάρχη, ο οποίος μέχρι τότε είχε απασχολήσει την κοινή γνώμη κυρίως ως διασκεδαστής και πρωταγωνιστής σε ριάλιτι σόου, όπως η ιταλική εκδοχή του Dancing with the stars. “Τα κοσμήματα μας ανήκουν” έλεγε τότε. Σήμερα ο Εμανουέλε Φιλιμπέρτο έχει ξεκινήσει δικαστικό αγώνα για να επιστρέψουν στην Ιταλία τα οστά του τελευταίου μονάρχη Ουμβέρτου Β´, που βρίσκονται στην Ελβετία. Και να τοποθετηθούν φυσικά στο περίφημο Πάνθεον της Ρώμης, δίπλα στη σωρό του Βιτόριο Εμανουέλε Β´ και του Ουμβέρτου Α´. “Αρνούμαι ακόμα και να εξετάσω οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική λύση” ξεκαθαρίζει ο Εμανουέλε Φιλιμπέρτο στην εφημερίδα Corriere della Sera, για να συμπληρώσει ότι “ήρθε η ώρα να συνάψουμε ειρήνη με την Ιστορία”.
Η “ανοχή” στον φασισμό
Ο κύριος λόγος για τον οποίο πολλοί Ιταλοί αποστρέφονται την πρώην “βασιλική οικογένεια” ήταν η ανοχή της απέναντι στο φασιστικό καθεστώς του Μπενίτο Μουσολίνι. Μετά την “Πορεία προς τη Ρώμη”, τον Οκτώβριο του 1922, ο τότε μονάρχης Βιτόριο Εμανουέλε Γ´ είχε διορίσει πρωθυπουργό τον Μουσολίνι. Το 1938 υπέγραψε και τους Φυλετικούς Νόμους του καθεστώτος, που εγκαινίαζαν μία περίοδο διακρίσεων, καταπιέσεων και διωγμών για τους Εβραίους της Ιταλίας. Ο μονάρχης επέδειξε ανοχή απέναντι στους φασίστες, συμβάλλοντας έτσι στη νομιμοποίησή τους.
Αλλά και οι σημερινές συμπεριφορές της οικογένειας προκαλούν απέχθεια σε πολλούς Ιταλούς. Όπως ανέφερε η εφημερίδα La Stampa, “εμφανίζονται αποκομμένοι από την πραγματικότητα, από τα προβλήματα του κόσμου και τις ανησυχίες του για το μέλλον, οι οποίες ασφαλώς δεν περιλαμβάνουν το μέλλον της μοναρχίας…”.
