Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σημαντικές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να προλάβει το ενδεχόμενο έλλειψης δικαιωμάτων εκπομπών τα επόμενα χρόνια και να διευκολύνει τη μετάβαση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προς την κλιματική ουδετερότητα.
Το πακέτο μεταρρυθμίσεων, που παρουσιάστηκε σήμερα, περιλαμβάνει μεγαλύτερη ευελιξία στη λειτουργία της αγοράς άνθρακα, ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους περίπου 30 δισ. ευρώ για επενδύσεις απανθρακοποίησης, καθώς και τη δυνατότητα χρήσης έως 250 εκατ. τόνων μόνιμων αφαιρέσεων άνθρακα για τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τις υποχρεώσεις τους.
Οι προτάσεις αποτελούν μέρος της ευρύτερης προσπάθειας της Ε.Ε. να διασφαλίσει ότι η σταδιακή μείωση των διαθέσιμων δικαιωμάτων δεν θα οδηγήσει σε υπερβολική στενότητα της αγοράς, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών του άνθρακα και να επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Πιο ευέλικτο το Market Stability Reserve
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αναθεώρηση του Market Stability Reserve (MSR), του μηχανισμού που απορροφά ή επαναφέρει δικαιώματα στην αγορά, ώστε να περιορίζεται η μεταβλητότητα των τιμών.
Η Επιτροπή προτείνει από το 2031 έως το 2040 να μειωθεί ο ετήσιος ρυθμός απορρόφησης δικαιωμάτων από το 24% στο 12%. Με τον τρόπο αυτό θα παραμένουν περισσότερα δικαιώματα διαθέσιμα στην αγορά, περιορίζοντας τον κίνδυνο ελλείψεων.
Παράλληλα, τα όρια ενεργοποίησης του μηχανισμού θα μειώνονται κατά 4% κάθε χρόνο από το 2029, ώστε το MSR να ανταποκρίνεται ταχύτερα στις συνθήκες της αγοράς και στις μεταβολές της προσφοράς και της ζήτησης.
Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή είχε ήδη προτείνει τον Απρίλιο να σταματήσει η αυτόματη ακύρωση πλεονασματικών δικαιωμάτων όταν αυτά υπερβαίνουν τα 400 εκατ., διατηρώντας τα στο αποθεματικό για μελλοντική χρήση. Η συγκεκριμένη ρύθμιση εκτιμάται ότι μπορεί να εγκριθεί ακόμη και μέσα στον Σεπτέμβριο.
Επιβράδυνση της μείωσης των δικαιωμάτων
Η Κομισιόν προτείνει επίσης να επιβραδυνθεί ο Linear Reduction Factor (LRF), δηλαδή ο ετήσιος ρυθμός με τον οποίο μειώνεται η συνολική ποσότητα διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών.
Στόχος είναι να δοθεί περισσότερος χρόνος στις ενεργοβόρες βιομηχανίες να ολοκληρώσουν τις επενδύσεις απανθρακοποίησης, χωρίς να βρεθούν αντιμέτωπες με υπερβολικά αυξημένο κόστος συμμόρφωσης.
Πακέτο 30 δισ. ευρώ για επενδύσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το νέο “Investment Booster”, μέσω του οποίου θα διατεθούν απευθείας στη βιομηχανία 400 εκατ. δικαιώματα εκπομπών, συνολικής εκτιμώμενης αξίας περίπου 30 δισ. ευρώ.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να υποβάλουν επενδυτικά σχέδια απανθρακοποίησης έως το 2030 και η κατανομή θα γίνεται με απλουστευμένη διαδικασία “first come, first served”, χωρίς ανταγωνιστικές δημοπρασίες.
Η οικονομική ενίσχυση θα καταβάλλεται σταδιακά για διάστημα έως δέκα ετών, με βάση τις επαληθευμένες εκπομπές CO₂ που θα αποφεύγονται χάρη στις επενδύσεις.
Η πρωτοβουλία στοχεύει κυρίως στη στήριξη κλάδων όπως η χαλυβουργία, το τσιμέντο, τα διυλιστήρια, τα χημικά και, γενικότερα, της ενεργοβόρου βιομηχανίας, η οποία καλείται να προχωρήσει σε μεγάλες επενδύσεις χαμηλών εκπομπών.
Για πρώτη φορά οι αφαιρέσεις άνθρακα στο ETS
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά την ένταξη στο ETS έως 250 εκατ. τόνων μόνιμων εγχώριων αφαιρέσεων άνθρακα.
Η πρόταση δίνει στις επιχειρήσεις μεγαλύτερη ευελιξία στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους, ενώ παράλληλα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής αγοράς αρνητικών εκπομπών.
Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να ενισχυθούν τεχνολογίες όπως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα από βιοενέργεια (BECCS), καθώς και η άμεση δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα (Direct Air Capture).
Οι επόμενες κινήσεις
Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει πλέον να εγκριθούν τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο της Ε.Ε.
Βρυξέλλες και ευρωβουλευτές επιδιώκουν να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις στις αρχές του 2027, σε πολύ ταχύτερο χρόνο από ό,τι συνήθως απαιτείται για τόσο σύνθετες μεταρρυθμίσεις. Αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, οι αλλαγές θα αποτελέσουν τη σημαντικότερη προσαρμογή του ETS μετά τη μεταρρύθμιση του πακέτου Fit for 55, με στόχο να εξισορροπηθούν οι κλιματικοί στόχοι με τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
