Σαφή μηνύματα προς την Άγκυρα για τις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Κύπρο περιλαμβάνει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα, στο πλαίσιο του πακέτου διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2026.
Η Κομισιόν αναφέρεται εκτενώς στα ζητήματα που εξακολουθούν να προκαλούν ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, καταγράφοντας την παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, την αμφισβήτηση της νομιμότητας του τουρκολιβυκού μνημονίου και τη διατήρηση της απειλής του casus belli σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι, παρά τη βελτίωση που έχει καταγραφεί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις από το 2023, δεν έχει επιτευχθεί σταθερή και βιώσιμη αποκλιμάκωση στην περιοχή. Εκφράζει, μάλιστα, ανησυχία για τις τουρκικές διεκδικήσεις, τις παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων και τη συνεχιζόμενη αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Great Sea Interconnector: Επιμένει η παρεμπόδιση των ερευνών
Ειδική αναφορά γίνεται στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου Great Sea Interconnector, το οποίο έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες που συνδέονται με την υλοποίηση του έργου, παρά τη σημασία του για την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα της ευρύτερης περιοχής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Τουρκία διατηρεί σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα, σημειώνει ωστόσο ότι δεν έχει ακόμη προσαρμόσει πλήρως το θεσμικό της πλαίσιο στον αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονισμό για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η θέση της ΕΕ για την ακυρότητά του
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Κομισιόν και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο.
Η έκθεση αναφέρεται στην επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, τον Οκτώβριο του 2026, έπειτα από πολυετή εκκρεμότητα.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, επαναλαμβάνει την πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτή διατυπώθηκε στην κοινή δήλωση των προέδρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Στην ίδια ενότητα, η έκθεση σημειώνει ότι η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει το μνημόνιο του Οκτωβρίου 2022 με την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, το οποίο αφορά τη διμερή συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Καταγράφεται, επίσης, ότι τον Φεβρουάριο του 2026 η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης παραχώρησε άδεια ερευνών στην τουρκική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO.
Casus belli: Παραμένει η απειλή για τα 12 ναυτικά μίλια
Στο ζήτημα των σχέσεων καλής γειτονίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει το θέμα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, βάσει του άρθρου 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Όπως υπογραμμίζεται στην έκθεση, το συγκεκριμένο ζήτημα εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα επιβάρυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι παραμένει σε ισχύ η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, σύμφωνα με την οποία ενδεχόμενη μονομερής επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων θα θεωρηθεί αιτία πολέμου (casus belli).
Η Κομισιόν καλεί την Άγκυρα να δεσμευθεί έμπρακτα υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, του σεβασμού των διεθνών συμφωνιών και της ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών. Στο πλαίσιο αυτό, κάνει αναφορά και στη δυνατότητα προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Παράλληλα, ζητά από την Τουρκία να αποφεύγει απειλές και ενέργειες που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας, να προχωρήσει στην εξομάλυνση των σχέσεών της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών της ΕΕ.
“Γαλάζια Πατρίδα”, NAVTEX και αυξημένες παραβιάσεις
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι ο διάλογος μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας συνεχίστηκε, με συναντήσεις στο πλαίσιο των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, καθώς και επαφές μεταξύ των λιμενικών αρχών των δύο χωρών.
Ωστόσο, οι διαφορές για την υφαλοκρηπίδα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πηγή έντασης στις διμερείς σχέσεις.
Ειδικότερα, η Κομισιόν καταγράφει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να εκδίδει συστηματικά μη εγκεκριμένες ναυτιλιακές προειδοποιήσεις (NAVTEX), ενώ συνεχίζει να προβάλλει αξιώσεις αποστρατιωτικοποίησης για νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τα οποία έχουν αποδοθεί στην Ελλάδα βάσει διεθνών συνθηκών.
Οι συγκεκριμένες αξιώσεις, σύμφωνα με την έκθεση, συνιστούν έμμεση αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της χώρας.
Ανησυχία προκαλεί επίσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η ενσωμάτωση του δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας” (Mavi Vatan) στα τουρκικά σχολικά βιβλία, καθώς εκτιμάται ότι ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τον διάλογο και τις προσπάθειες περιφερειακής συνεργασίας.
Στα στοιχεία που παραθέτει η έκθεση περιλαμβάνονται ακόμη η αύξηση των πτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, καθώς και η αξιοσημείωτη αύξηση των περιστατικών παραβίασης των ελληνικών χωρικών υδάτων σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς.
Η Επιτροπή αναφέρεται, τέλος, στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία τον Αύγουστο του 2026, στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Όπως σημειώνει, οι συγκεκριμένες περιοχές εκτείνονται κυρίως πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων, στην ανοιχτή θάλασσα.
Κυπριακό: Σταθερή η επιμονή της Άγκυρας στη λύση δύο κρατών
Αναφορά γίνεται και στο Κυπριακό, με την Κομισιόν να επισημαίνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να υποστηρίζει επανειλημμένα τη λύση δύο κρατών.
Η συγκεκριμένη θέση, όπως τονίζεται, βρίσκεται σε αντίθεση με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει την ανάγκη εξομάλυνσης των σχέσεων της Τουρκίας με την Κυπριακή Δημοκρατία, καλώντας την παράλληλα να απέχει από απειλές και ενέργειες που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας και να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
“Δεν υπάρχει βιώσιμη αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο”
Στη συνολική αξιολόγηση της περιφερειακής συνεργασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι ο σεβασμός των σχέσεων καλής γειτονίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
Αναγνωρίζει ότι οι εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν περιοριστεί σημαντικά μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023, επισημαίνει ωστόσο ότι η κατάσταση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από αστάθεια και παραμένει ευμετάβλητη.
Ως χαρακτηριστική ένδειξη της απουσίας ουσιαστικής και διαρκούς αποκλιμάκωσης αναφέρει την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης τον Οκτώβριο του 2026.
Η Κομισιόν καλεί την Τουρκία να απέχει από ενέργειες που θα μπορούσαν να διαταράξουν την περιφερειακή σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κλείνοντας, επαναβεβαιώνει τη δέσμευση της ΕΕ να προασπίζεται τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών-μελών της, καθώς και να διαφυλάσσει την περιφερειακή σταθερότητα.
