Ο Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί έντονα να πείσει δύο κρίσιμα ακροατήρια -την ηγεσία του Ιράν και τον αμερικανικό λαό- ότι εκείνος καθορίζει τις εξελίξεις στον πόλεμο.
Το πρόβλημά του είναι ότι ίσως κανένα από τα δύο δεν τον ακούει.
Καθώς το οκταήμερο ορόσημο του πολέμου πλησιάζει αυτό το Σαββατοκύριακο, ένα αδιέξοδο εντείνεται, με το Ιράν να αυξάνει σταθερά τις παγκόσμιες επιπτώσεις κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ και τον Τραμπ να προσπαθεί να στραγγαλίσει την οικονομία του μέσω ναυτικού αποκλεισμού.
Το ερώτημα που μπορεί να κρίνει την έκβαση της σύγκρουσης είναι ποια πλευρά έχει την πολιτική βούληση να αντέξει περισσότερο.
Ο Τραμπ κατανοεί αυτή την εξίσωση. “Έχω όλο τον χρόνο του κόσμου, αλλά το Ιράν δεν έχει”, δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Πέμπτη. Στη συνέχεια επιτέθηκε σε δημοσιεύματα που υποστηρίζουν ότι βιάζεται να τερματίσει τον πόλεμο. “Μη με πιέζετε. Μη με πιέζετε”, είπε σε δημοσιογράφους. “Κάθε ιστορία που βλέπω λέει ότι ο Τραμπ είναι υπό χρονική πίεση -δεν είμαι. Όχι, όχι. Ξέρετε ποιος είναι υπό πίεση; Αυτοί”.
Είναι ζωτικής σημασίας για τις ελπίδες του να κερδίσει τον πόλεμο και να εξασφαλίσει καθυστερημένη στήριξη από έναν επιφυλακτικό αμερικανικό λαό να γίνουν πιστευτά τα λόγια του. Ωστόσο, ξεκινά από δύσκολη θέση, καθώς εδώ και εβδομάδες κάνει αντιφατικές δηλώσεις για τη στρατηγική του που συχνά συγκρούονται με την πραγματικότητα. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο η επιμονή του ότι δεν τον απασχολεί ο χρόνος να αποτελεί προσπάθεια απόκρυψης της αυξανόμενης πίεσης καθώς η σύγκρουση παρατείνεται.
Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι το Ιράν πιστεύει πως έχει το πάνω χέρι, χρησιμοποιώντας τη γεωγραφία του ως ασύμμετρο πλεονέκτημα απέναντι σε μια υπερδύναμη, και ότι είναι διατεθειμένο να πληρώσει οποιοδήποτε τίμημα για να επικρατήσει. Πρόκειται για μια χώρα που θεωρεί ότι βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ εδώ και 47 χρόνια, από την Ισλαμική Επανάσταση, και που πολέμησε σχεδόν οκτώ χρόνια με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980, με περίπου 1 εκατομμύριο θύματα.
Ο Τραμπ υποστήριξε την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ έχουν “πλήρη έλεγχο” των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει. Ιρανικά μικρά πολεμικά σκάφη έχουν επιτεθεί σε πλοία που κατευθύνονται προς τα στενά, ενισχύοντας τον έλεγχό τους. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι άρχισε να εισπράττει τέλη διέλευσης, ενώ η The Washington Post ανέφερε ότι το Πεντάγωνο ενημέρωσε το Κογκρέσο πως μπορεί να χρειαστούν έως και έξι μήνες για την πλήρη εκκαθάριση των ναρκών που έχει τοποθετήσει το Ιράν.
Η αναλύτρια του CNN Νικ Ρόμπερτσον εκτίμησε ότι το Ιράν αναδεικνύεται ως απρόσμενος “ηγέτης” σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι αντοχής με τις ΗΠΑ.
Παρότι το ναυτικό του Ιράν έχει υποστεί σοβαρές απώλειες και το οπλοστάσιό του έχει πληγεί, δείχνει αντοχή σε αυτό που θεωρεί υπαρξιακή μάχη. “Δεν χρειάζεται να νικήσεις τον αντίπαλο — αρκεί να κάνεις το κόστος μη βιώσιμο”, δήλωσε η αναλύτρια Μόνικα Τοφτ.
Το δεύτερο ακροατήριο του Τραμπ είναι οι Αμερικανοί πολίτες. Ο Λευκός Οίκος είχε αρχικά εκτιμήσει ότι ο πόλεμος θα διαρκούσε 4 έως 6 εβδομάδες, αλλά πλέον όλα δείχνουν ότι θα παραταθεί, μαζί με τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.
Αυτό τοποθετεί τον πρόεδρο σε πολιτικά ασταθές έδαφος. Ο πόλεμος δεν ήταν εξαρχής δημοφιλής, και η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες συγκρούσεις γίνονται λιγότερο δημοφιλείς όσο διαρκούν. Δημοσκόπηση των CBS News και YouGov έδειξε ότι μόλις το 36% θεωρεί επιτυχημένες τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και μόνο το 25% πιστεύει ότι ο πόλεμος είναι στρατηγικά επιτυχημένος.
Είναι αξιοσημείωτο ότι η κοινή γνώμη είναι τόσο αρνητική, παρότι οι απώλειες των ΗΠΑ είναι σχετικά χαμηλές — τουλάχιστον 13 στρατιώτες έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής.
Ο Τραμπ επιχειρεί επίσης συγκρίσεις με προηγούμενους πολέμους των ΗΠΑ, όπως στο Βιετνάμ, το Ιράκ και την Κορεατικός Πόλεμος, για να δείξει ότι η τρέχουσα σύγκρουση είναι ακόμη σύντομη.
Ωστόσο, τέτοιες συγκρίσεις ίσως δεν καθησυχάζουν το κοινό, ειδικά δεδομένου ότι πρόκειται για πολέμους που θεωρούνται αποτυχημένοι ή δαπανηροί.
Η χαμηλή αποδοχή του πολέμου είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Υποδηλώνει επίσης ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση ίσως να μην είναι πολιτικά βιώσιμη. Οι ηγέτες του Ιράν γνωρίζουν ότι οι Αμερικανοί έχουν κουραστεί από υψηλές τιμές καυσίμων.
Παρά την κριτική για χαοτική στρατηγική, ο Τραμπ επιμένει ότι γνωρίζει πώς θα τελειώσει ο πόλεμος. Υποστηρίζει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός θα καταρρεύσει την ιρανική οικονομία. Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν αυτό θα λειτουργήσει, καθώς το Ιράν μπορεί να μην αντιδρά με οικονομικούς όρους, αλλά με ιδεολογικούς και στρατηγικούς.
Αν τελικά το Ιράν υποχωρήσει, η στρατηγική του Τραμπ θα δικαιωθεί. Αν όχι, υπάρχει ο κίνδυνος να επαναληφθεί ένα γνώριμο μοτίβο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής: παρατεταμένοι πόλεμοι χωρίς καθαρή νίκη.
Υπάρχει και ένα ακόμη ενδεχόμενο: ο Τραμπ να εννοεί πράγματι ότι δεν βιάζεται. Κάποιες φορές, Αμερικανοί πρόεδροι παρατείνουν πολέμους που δεν μπορούν να κερδίσουν, για να αποφύγουν το πολιτικό κόστος της ήττας.
Άρα, όταν λέει “Μη με πιέζετε”, ίσως δεν πρόκειται μόνο για διαπραγματευτική τακτική — αλλά και για ένδειξη ότι είναι διατεθειμένος να συνεχίσει τον πόλεμο, ακόμη και χωρίς σαφές τέλος.
