Τον περασμένο Μάιο ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο είχε επισκεφθεί στο Κρεμλίνο τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν, λέγοντας ότι οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών θα πρέπει να επεκταθούν και πέρα από το ζήτημα της ενεργειακής τροφοδοσίας. Ανέφερε μάλιστα ότι ήδη έγιναν κάποια βήματα, προκειμένου να επιστρέψουν οι στρατιωτικοί ακόλουθοι στις πρεσβείες των δύο χωρών.
Πέντε μήνες αργότερα, η συμφωνία αυτή αρχίζει να υλοποιείται. Ήδη η Σλοβακία έχει αποστείλει στη Μόσχα δύο στρατιωτικούς, τον ταξίαρχο Σλάβομιρ Σταβιάρσκι και τον αναπληρωτή του, συνταγματάρχη Ίβο Γκαχίρ. Τώρα ετοιμάζεται να υποδεχθεί στην Μπρατισλάβα τον Ρώσο στρατιωτικό ακόλουθο. Κατ´ αυτόν τον τρόπο αποκαθίσταται η πλήρης εκπροσώπηση σε θέματα άμυνας και εξοπλισμών, για πρώτη φορά μετά την έναρξη του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, τον Φεβρουάριο του 2022.
Τι κερδίζει η Σλοβακία;
Η κίνηση αυτή προκαλεί επικρίσεις από την πλευρά της αντιπολίτευσης, η οποία διερωτάται τι έχει να κερδίσει η Σλοβακία από αυτήν την υπόθεση. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη συμφωνία, για να ενισχύσει τις επιχειρήσεις που διεξάγουν οι μυστικές υπηρεσίες της.
“Ένας στρατιωτικός ακόλουθος δεν αλλάζει ριζικά τη συνολική εικόνα, σημασία έχει το πολιτικό μήνυμα που προκύπτει” λέει στην Deutsche Welle ο Μάρτιν Πολιάτσικ, πρώην βουλευτής και συνιδρυτής του φιλελεύθερου κόμματος της αντιπολίτευσης “Προοδευτική Σλοβακία”. Κατά την άποψή του, “οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να ανησυχούν τόσο για τις δραστηριότητες του στρατιωτικού ακολούθου που θα έρθει, όσο και για το πολιτικό περιβάλλον στο οποίο θα δραστηριοποιείται”.
Στις 8 Οκτωβρίου η ειδησεογραφική σελίδα Aktuality.sk είχε κάνει γνωστό τον διορισμό των Σλοβάκων στρατιωτικών. Και οι δύο εμφανίζονται στον κατάλογο που δημοσιεύει το υπουργείο Άμυνας της Σλοβακίας με τους στρατιωτικούς ακολούθους που υπηρετούν στο εξωτερικό. Σύμφωνα μάλιστα με τη δημόσια ραδιοτηλεόραση STVR, ο Σλάβομιρ Σταβιάρσκι βρίσκεται στη Μόσχα από τις αρχές Αυγούστου.
Μιλώντας στο Aktuality.sk Σλοβάκοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ρώσος στρατιωτικός ακόλουθος που αναμένεται να αναλάβει καθήκοντα στην Μπρατισλάβα φέρει το όνομα Μαξίμ Βερεζάν. Σύμφωνα με πηγές της αντιπολίτευσης που επικαλείται η ιστοσελίδα, έχει λάβει την έγκριση της σλοβακικής κυβέρνησης, αλλά δεν εμφανίζεται ακόμη στον κατάλογο των διαπιστευμένων στρατιωτικών ακολούθων. Το Aktuality.sk αναφέρει ότι το υπουργείο Άμυνας δεν έχει απαντήσει σε ερώτημά του για το πότε αναμένεται η άφιξη του Βερεζάν.
Κατασκοπεία και παραπληροφόρηση
Οι εξελίξεις επαναφέρουν στη μνήμη σκάνδαλο ρωσικής κατασκοπείας, στο οποίο είχε εμπλακεί ο Σεργκέι Σολομάσοφ, αναπληρωτής στρατιωτικός ακόλουθος της ρωσικής πρεσβείας στην Μπρατισλάβα. Το 2021 είχε καταγραφεί σε βίντεο να στρατολογεί και να παραδίδει χρήματα στον Μπόχους Γκάρμπαρ, συνεργάτη της φιλορωσικής ιστοσελίδας Hlavne spravy. Την επόμενη χρονιά ο Σολομάσοφ απελάθηκε από τη Σλοβακία, ενώ στη συνέχεια ο Γκάρμπαρ καταδικάστηκε για κατασκοπεία και δωροδοκία.
Ειδικοί της αντιπολίτευσης αναφέρουν στο Aktuality.sk ότι ένας Σλοβάκος ακόλουθος στη Μόσχα θα βρισκόταν υπό στενή παρακολούθηση και θα μπορούσε να συγκεντρώσει ελάχιστες χρήσιμες πληροφορίες. Αντιθέτως, η τοποθέτηση Ρώσου στρατιωτικού ακολούθου στη Σλοβακία με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας θα μπορούσε, κατά την άποψή τους, να διευκολύνει δραστηριότητες κατασκοπείας και παραπληροφόρησης.
Η κυβέρνηση υπερασπίζεται την απόφαση
Η κυβέρνηση της Σλοβακίας και οι υποστηρικτές της υπερασπίζονται την αποκατάσταση των επαφών, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί ένα χρήσιμο μέσο για τη συλλογή πληροφοριών και τη διατήρηση της διπλωματικής εκπροσώπησης.
Σε ανακοίνωσή της, που μεταδόθηκε από τη δημόσια ραδιοτηλεόραση STVR, η Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών της Σλοβακίας αναφέρει ότι ο ρόλος του Σλάβομιρ Σταβιάρσκι είναι να αξιολογεί την κατάσταση ασφαλείας και τις στρατιωτικο-πολιτικές εξελίξεις και να ενημερώνει σχετικά το υπουργείο Άμυνας στην Μπρατισλάβα.
Ο Ρίχαρντ Γκλουκ, βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος Smer και πρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας και Ασφάλειας στο Κοινοβούλιο της Σλοβακίας, επισημαίνει ότι στη Μόσχα υπηρετούν επίσης Αμερικανοί, Βρετανοί και Γάλλοι στρατιωτικοί διπλωμάτες. “Χάναμε πάρα πολλές πληροφορίες” δηλώνει ο Γκλουκ στο STVR, υποστηρίζοντας ότι η διακοπή της στρατιωτικο-διπλωματικής παρουσίας της Σλοβακίας στη Μόσχα αποτέλεσε “λάθος”.
“Ένα πολύ σοβαρό βήμα”
Σύμφωνα με τον Πάβελ Μάτσκο, αντιστράτηγο ε.α., αυτό που έχει σημασία είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες τερματίστηκαν οι προηγούμενες επαφές. “Πρόκειται για ένα πολύ σοβαρό βήμα της κυβέρνησης Φίτσο” λέει ο Μάτσκο, πρώην υπαρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Σλοβακίας και άλλοτε ο υψηλότερα ιστάμενος Σλοβάκος στρατηγός στις δομές διοίκησης του ΝΑΤΟ.
Όπως επισημαίνει ο ίδιος, “τίποτα δεν έχει αλλάξει (από το 2022), το αντίθετο μάλιστα. Οι εχθρικές δραστηριότητες της Ρωσίας συνεχίζουν να αυξάνονται στη Σλοβακία και στην ευρύτερη περιοχή. Ο ρωσικός επιθετικός πόλεμος κατά της Ουκρανίας συνεχίζεται με μεγάλη ένταση, όπως και οι εχθρικές υβριδικές δραστηριότητες εις βάρος της Σλοβακίας και των γειτονικών χωρών”.
Ο Πάβελ Μάτσκο κάνει λόγο για σχέδιο εμπρησμού ενός εργοστασίου μη επανδρωμένων αεροσκαφών που είχαν δημιουργήσει Ουκρανοί στην ανατολική Σλοβακία, το οποίο απετράπη τελικά. Επιπλέον, αναφέρει, υπάρχουν υποψίες ότι τα πρόσφατα περιστατικά με ύποπτα ντρόουνς σε γερμανικό έδαφος – και συγκεκριμένα στο Μόναχο και τη Λειψία – συνδέονταν με ρωσικές επιχειρήσεις με επίκεντρο τη Σλοβακία.
Συν τοις άλλοις, προειδοποιεί ο Μάτσκο, η πολιτική επιρροή στις σλοβακικές υπηρεσίες πληροφοριών και η φιλορωσική πολιτική της κυβέρνησης θα μπορούσαν να πλήξουν περαιτέρω την ανταλλαγή πληροφοριών και την εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμάχων, παρά την παρουσία “σημαντικού αριθμού αξιόπιστων αξιωματικών που είναι εξαιρετικά επαγγελματίες”.
Με το βλέμμα στις εκλογές
Ο Μάρτιν Πολιάτσικ υποψιάζεται ότι η απόφαση για την επιστροφή των στρατιωτικών ακολούθων οφείλεται σε πολιτικά κίνητρα, καθώς ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο “ζυγίζει” τις πιθανότητές του να επανεκλεγεί την επόμενη χρονιά.
“Το καλύτερο σενάριο (για τον Φίτσο) να οικοδομήσει ένα πειστικό αφήγημα ενόψει εκλογών είναι να υποστηρίξει ότι όλοι μάς σέρνουν στον πόλεμο και μόνο εκείνος επιδιώκει την ειρήνη” αναφέρει ο Πολιάτσικ στην Deutsche Welle.
“Θα υποστηρίξει, πιστεύω, πως είναι ο πιο κατάλληλος για να συνομιλεί με τον Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου και αυτό προϋποθέτει μια εξαιρετικά στενή σχέση μαζί του”, λέει ο πρώην βουλευτής. Από την άλλη πλευρά, επισημαίνει, ο Φίτσο επιχειρεί να υποβαθμίσει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι σλοβακικές βιομηχανίες όπλων στον εφοδιασμό της Ουκρανίας με πυρομαχικά. Μόνο που ο εφοδιασμός γίνεται βάσει εμπορικών συμβάσεων και δεν αποκαλείται “στρατιωτική βοήθεια”. Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου 
-: Deutsche Welle
