Σε μηδενικό χρόνο εκκαθαριστικά – πρόστιμα

Διαδικασίες εκκαθάρισης φόρων εισοδήματος χωρίς καν να έχει προηγηθεί η υποβολή φορολογικών δηλώσεων, καθώς και αυτόματους καταλογισμούς προστίμων σε όσους υποβάλουν εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις προωθεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στη σελίδα 74 του Επιχειρησιακού Σχεδίου της ΑΑΔΕ για το 2026, η ΑΑΔΕ θα εκδίδει και θα στέλνει εκκαθαριστικά για την πληρωμή φόρου εισοδήματος και σε όσα φυσικά και νομικά πρόσωπα δεν έχουν υποβάλει καν τις σχετικές δηλώσεις (Ε1 ή Ν). Το μέτρο αυτό είναι πολύ πιθανό να αρχίσει να εφαρμόζεται στο δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, με την ενεργοποίηση σχετικής διάταξης του ισχύοντος Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.

Επιπλέον, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη σελίδα 73 του Ε.Σ. της ΑΑΔΕ, τα πρόστιμα που προβλέπεται να επιβάλλονται σε περιπτώσεις εκπρόθεσμων υποβολών αρχικών ή τροποποιητικών δηλώσεων φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων θα καταλογίζονται αυτόματα από την ΑΑΔΕ, αμέσως μόλις ολοκληρώνεται η υποβολή των εκπρόθεσμων δηλώσεων.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στο νέο Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 2026:

1) Σε όσα φυσικά και νομικά πρόσωπα δεν υποβάλλουν τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος (Ε1 ή Ν) για τις οποίες έχουν σχετική υποχρέωση, η ΑΑΔΕ θα αποστέλλει – με ανάρτηση στους λογαριασμούς που διατηρούν στην ψηφιακή πύλη myAADE (πρώην ΤΑΧΙSnet) – εκκαθαριστικά σημειώματα στα οποία:

α) τα φορολογητέα εισοδήματα θα είναι προσδιορισμένα με βάση στοιχεία για το επίπεδο διαβίωσης και τις οικονομικές δραστηριότητες των εν λόγω φορολογουμένων, τα οποία θα έχει συλλέξει η ΑΑΔΕ από τα δικά της ψηφιακά αρχεία και εφαρμογές (δηλώσεις φόρου εισοδήματος, ΦΠΑ προηγουμένων ετών, πλατφόρμα myData κ.λπ.), καθώς και από τρίτους φορείς (εργοδότες, τράπεζες, εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας κ.λπ.).

β) οι πληρωτέοι φόροι θα προκύπτουν βάσει των προσδιορισμένων από την ΑΑΔΕ φορολογητέων εισοδημάτων και θα είναι προσαυξημένοι με τα αναλογούντα ποσά προστίμων, λόγω μη υποβολής δήλωσης, τα οποία θα ανέρχονται σε ποσοστά 10% έως 50% επί των ποσών των πληρωτέων φόρων.

Για την ανάρτηση των εκκαθαριστικών στους λογαριασμούς τους οι φορολογούμενοι θα ενημερώνονται με μηνύματα, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) ή με κάθε άλλο πρόσφορο μέσο.

Ουσιαστικά, η ΑΑΔΕ, από τον ερχόμενο Ιούλιο, θα εφαρμόσει και στη φορολογία εισοδήματος την παράγραφο 4 του άρθρου 36 του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών (ν. 5104/2024), η οποία προβλέπει ότι: «Αν ο φορολογούμενος δεν υποβάλλει εμπροθέσμως φορολογική δήλωση, ο προσδιορισμός του φόρου γίνεται με βάση κάθε στοιχείο που έχει στη διάθεσή της η Φορολογική Διοίκηση (εκτιμώμενος προσδιορισμός φόρου), και αφορά ιδίως στο επίπεδο διαβίωσης του φορολογούμενου, την άσκηση της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητάς του ή ομοειδείς επιχειρηματικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες. Εάν, μετά την έκδοση της πράξης αυτής ο φορολογούμενος υποβάλει φορολογική δήλωση, η πράξη αυτή παύει να ισχύει αυτοδικαίως».

Οι φορολογούμενοι που θα είναι αποδέκτες των εκκαθαριστικών αυτών, θα έχουν τις ακόλουθες δύο εναλλακτικές επιλογές:

α) είτε να πληρώσουν εφάπαξ, εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση των εκκαθαριστικών, τα αναγραφόμενα ποσά,

β) είτε να υποβάλουν οποτεδήποτε μέχρι τη λήξη της προθεσμίας παραγραφής, εκπρόθεσμες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, προκειμένου με βάση τις δηλώσεις αυτές να εκδοθούν κανονικά εκκαθαριστικά πληρωμής, στα οποία τα ποσά του φόρου που θα βεβαιωθούν σε βάρος τους θα είναι προσαυξημένα με τα προβλεπόμενα ποσά προστίμων και τόκων εκπρόθεσμης καταβολής.

Η εφαρμογή της διαδικασίας που προβλέπει την αποστολή εκκαθαριστικών σημειωμάτων φόρου εισοδήματος, υπολογισμένου κατ’ εκτίμηση, σε όσους φορολογούμενους δεν υποβάλλουν δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος είναι πιθανό να εφαρμοστεί για πρώτη φορά στο δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους.

2) Στους φορολογούμενους που υποβάλλουν εκπρόθεσμα δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων θα κοινοποιούνται αυτόματα από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων οι πράξεις επιβολής προστίμων εκπρόθεσμης υποβολής.

Εφόσον προβλέπεται η επιβολή προστίμων (σ.σ. υπάρχουν περιπτώσεις εκπρόθεσμων δηλώσεων που εξαιρούνται από την επιβολή προστίμων), τα ποσά των προστίμων θα βεβαιώνονται άμεσα από το πληροφοριακό σύστημα TAXIS και θα κοινοποιούνται ηλεκτρονικά στους φορολογούμενους στην πύλη myAADE, από τη στιγμή που αυτοί θα ολοκληρώνουν την ηλεκτρονική υποβολή των εκπρόθεσμων δηλώσεων.

Για παράδειγμα, αμέσως μόλις ο φορολογούμενος οριστικοποιήσει και υποβάλει μια εκπρόθεσμη δήλωση φορολογίας εισοδήματος με χρεωστικό υπόλοιπο επιπλέον φόρου άνω των 100 ευρώ, είτε αρχική είτε τροποποιητική, κάνοντας κλικ στην ένδειξη «Υποβολή», μαζί με τον επιπλέον φόρο που θα προκύπτει από την εκκαθάριση της εκπρόθεσμης δήλωσης θα βεβαιώνεται αυτόματα και το αυτοτελές πρόστιμο για την εκπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης. Το πρόστιμο αυτό ανέρχεται σε 100 ευρώ για κάθε φορολογούμενο, με εξαίρεση όσους ασκούν επιχειρηματικές δραστηριότητες για τους οποίους το σχετικό ποσό ανεβαίνει στα 250 ευρώ, αν τηρούν απλογραφικά βιβλία ή στα 500 ευρώ, αν τηρούν διπλογραφικά βιβλία.

Ποιες είναι οι κυρώσεις σε εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις

Σε περίπτωση υποβολής εκπρόθεσμης αρχικής δήλωσης ΦΠΑ ή εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης ΦΠΑ, με την αρχική δήλωση να είναι επίσης εκπρόθεσμη, το πρόστιμο θα επιβάλλεται αυτόματα με την υποβολή της δήλωσης. Το πρόστιμο αυτό ανέρχεται σε 100 ευρώ, αν η δήλωση είναι πιστωτική ή μηδενική, ενώ εάν η δήλωση είναι χρεωστική ανεβαίνει στα 250 ευρώ, αν τηρούνται απλογραφικά βιβλία, και στα 500 ευρώ, αν τηρούνται διπλογραφικά βιβλία.

Σήμερα, στις περιπτώσεις υποβολής εκπρόθεσμων δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος ή παρακρατούμενων φόρων ή ΦΠΑ, στις οποίες προβλέπεται η επιβολή προστίμων, οι φορολογούμενοι χρειάζεται να περιμένουν για πολλούς μήνες ή ακόμη και για 1-2 έτη τις αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες (τα Ελεγκτικά Κέντρα και τις ΔΟΥ) να ελέγξουν και να εντοπίσουν τις περιπτώσεις αυτές και, τελικά, να εκδώσουν τις σχετικές πράξεις επιβολής προστίμων. Το αποτέλεσμα είναι τα ποσά των εν λόγω προστίμων να βεβαιώνονται με μεγάλη καθυστέρηση και μάλιστα προσαυξημένα κατά ποσοστά που φθάνουν μέχρι και το 2,5%, λόγω της συσσώρευσης τόκων εκπρόθεσμης καταβολής από την ημερομηνία που θα έπρεπε να είχε υποβληθεί η δήλωση μέχρι και την ημερομηνία της καθυστερημένης βεβαίωσης του προστίμου.